Câu 2: các chức năng cơ bản cửa môi trường đối với con người và hoạt động kinh tế:
- Môi trường là nơi cung cấp các nguyên ,nhiên vật liệu cho mọi hoạt dộng sản xuất kinh
doanh. Để đẩy mạnh hoạt động sản xuất kinh kinh doanh, con người cần phải khai thac
các loại tài nguyên thiên nhiên trong môi trường . tài nguyên có trong thạch quyển,thuỷ
quyển, khí quyển, và trong sinh quyển. Và càng ngày nhu cầu khai thác tài nguyên càng
lớn, dẩn đến tình trạng cạn kiệt môi trường.
- Môi trường là nơi chứa đựng các phế thải của mọi quá trình sản xuất và tiêu dùng. Mọi
hoạt động của con người từ quá trình khai thác tài nguyên đến sản xuất đến tiêu dùng đều
có phế thải, thải trực tiếp ra môi trường. Nó ở dưới các dạng rắn, lỏng, khí.
- Môi trường là môi trường sống của con ngườido đó nó tạo ra cho con người những giá
trị phúc lợi, những giá trị cảnh quan thẩm mỹ. Con ngươì chỉ tồn tại và phát triển trong
không gian môi trường thích hợp. Nhưng càng ngày thì chất lượng môi trường sống của
con người càng giảm xuống do các hoạt động của chính mình.
SƠ ĐỒ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA MT VÀ PTKT
người
SX
W
R
P
WP
người
SX
W
d
P
người
Phương trình cân bằng theo định luật thứ nhất nhiệt động học.
(W
d
P + W
d
C) È = MÈ = ÈG + WPÈ - (W
r
P + W
r
C)Ç
• Các giải pháp để nâng cao chất lượng môi trường:
Để bảo vệ MT: cần giảm (W
d
P + W
d
C), muốn thế cần giảm M và để giảm M có 3
cách:
C1: giảm lượng hàng hoá và dịch vụdo hoạt động sx tạo ra (È G). đây là phương pháp tốt
nhất để quản lý hữu hiệu các chất thải của quá trình sx và tiêu dùng nhưng giải pháp này
rất khó thực hiện.
1
C2: ( È WP) giảm lượng rác thải do sx tạo ra. Có 2 cách:
+ Cần nghiên cứu chế tạo áp dụng công nghệ mới và sx.
+ Cần thay đổi thành phần bên trong của sp theo hướng từ tỷ lệ chất thải cao sang tỷ lệ
chất thải thấp mà vẵn giữ nguyên tổng số.
C3: Tăng khả năng tái tuần hoàn rác thải của quá trình sx và tiêu dùng lên(W
phí cân biên ngoại ứng). Đường MC(Đường chi phí cận biên của ngành công nghiệp
giấy).
Đường cầu D: vừa phản ánh lợi ích cận biên của ngành công nghiệp giấy MB vùa
phản ánh lợi ích cận biên của xã hội MSB( vì trong trường hợp này nó không tạo ra
lợi ích nào khác)
Đường chi phí cận biên xã hội(MSC) là dường dốc hơn dưòng MC. Có giá trị
MC+MEC
Sơ dồ: Các chi phí cân biên ngoại ứng 2
• Nhận Xét:
- khi tồn tại ngoại ứng tiêu cựcthì mức sản xuất tối ưu của nhành CN giấy
được xác định tại điểm cân bằng B (MC=MB) tương ứng với mức sản
luợng Q
M
ứng với giá P
M
- Mức sx tối ưu theo quan điểm XH lại được xác định tại điểm cân bằng E
(có MSC= MSB ) tương ứng với sản lượng Q
*
và ứng với P
VD: Hoạt động trồng rừng → gây ra ngoại ứng tích cực.
Mục đích: kinh doanh sx gỗ => đường cầu D = MB (đo lợi ích riêng của trồng rừng).
Khi có rừng tạo ra nhiểu lợi ích khác => Được biểu diễn bởi đường đường lợi ích cận
biên ngoại ứng MEB.
MSB= MB= MEB
MSB – MB = MEB
Đường cung S đo chi phí cận biên của doanh nghiệp trồng rừng vừa đo chi phí cận
biên của XH.
S= MC = MSC
Sơ đồ: các lợi ích cận biên ngoại ứng
Nhận xét:
- Mức trồng rừng tối ưu của doanh nghiệp là tại Q
*
(MC = MB)
3
mức giá tương ứng P
*
- Mức trồng rừng theo quan điểm XH: tại Q
*
(MSB = MSC).
Mức giá tương ứng P
*
.
Như vậy thị trường đã bị thất bại trong việc đã đạt được mức sx tối ưu theo quan
điểm XH (Q
*
) . khi khi tồn tại ngoại ứng tích cực.
Và khio tồn tai ngoại ứng tích cực ta có:
)
• Cách xác định ô nhiễm tối ưu(W
*
) : 2 cách tiếp cận.
- Tiếp cận 1: W
*
được
xác định tại giao điểm mà ở đó MNPB = MEC
(MNPB:lợi ích ròng của xí nghiệp, MEC: chi phí cận biên ngoại ứng) MNPB = P - MC (1)
MNPB = MEC (2)
Ö P-MC = MEC
Ö P = MC + MEC
Ö P = MSC.
Tại Q
chỉnh mức ô nhiễm về mức ô nhiễm tối ưu của XH => không cần can thiệp của
nhà nước.}
• Mô hình mặc cả ( thoả thuận) ô nhiễm trong nền kinh tế thị trường
- Trường hợp1: Khi quyền sở hửu tài sản thuộc về người bị ảnh hưởng ô
nhiễm.
Giả sử: + Quyền sở hửu tài sản là hoàn hảo và tuyệt đối.
+ Chi phí giao dịch trong thoả thuận là không đáng kểvà có thể xem
băng 0.
+ Mọi thông tin là hoàn hảo.
Sơ đồ: khả năng thoả thuận ô nhiễm
Trong nền kinh tế thị trường
5* Nhận xét:
- Ngưòi khởi sướng thoả thuận là người gây ô nhiễm (không có quyền sở
hửu tài sản về môi trường)
- Điểm thoả thuận bắc đầu từ 0 Æ Q
*
- Đường MEC là đường biểu diển chi phí tối thiểu trong thoả thuận của chủ
kể ai là người sở hửu tài sản môi trường.
• Hạn chế của định lý COASE:
Trong thực tế việc thoả thuận giữa hai chủ thể, để giải quyết ngoại ứng dựa vào quyền
tài sản ít khi xảy ra hoặc có xảy ra nhưng không đạt hiệu quảvì mấy nguyên nhân sau:
- Do quyền tài sản không hoàn hảo và tuyệt đối đặt biệt là đối với tài sản là
môi trường.
- Chi phí giao dịch trong thoả thuận thường rất lớn.
Gọi T là chi phí giao dịch để thu thập thông tin
B: là lợi ích thu được từ thoả thuận.
Nếu T>B thì thoả thuận không xảy ra
Nếu T<B thì thoả thuận có thể xay ra.
G: là chi phí giao dịch để giải quyết vấn đề ô nhiễm của chính phủ. => Chính
phủ sẽ can thiệp để giải quyết ngoại ứng khi thoả mãn 2 điều kiện sau:
+ T > B
+ T > G < B
6
- Do hạn chế thông tin nên khó xãc định hàm MNPB, MEC và MAC ,
MDC . vai trò, thái độ, chiến lược của 2 bên trong quá trình thoả thuận đều
muốn phần lợi về mình -> làm cho cuộc thoả thuận thất bại -> mức ô
nhiễm không đạt tối ưu.
- Trong thực tế khó xác định người gây ô nhiễm và người bị ảnh hưởng cảu
ô nhiễm do đối tượng can dự nhiều và nhiều thế hệ khác nhau. Quan hệ
nhân quả không rỏ ràng.
Câu 7:
• Tiêu chuẩn thải đồng bộ có thể đạt được hiệu quả XH khi tất cả các nguồn thải
của các chất thải như nhau có cùng một công nghệ giảm thải.
• Tiêu chuẩn thải cá nhân sẽ đạt hiệu quả chi phí khi thoả mãn 2 điều kiện sau:
+ Có nhiều thông tin để giúp chúng ta xác định được MAC và MDC.
+ Có ít nguồn gây ô nhiễm.
Ey = 85,7 (tấn /năm) => MACx =171,5 = MACy
Ö TACx = 171,5 * 34,3 /2 = 2941,225 $
Ö TACy = 171,5 * 85,7 / 2 = 7348,775 $
Ö TAC(
X+Y)TSCN
= 10290 $
Ö TAC
(X+Y)TSĐB
> TAC(
X+Y)TSCN
Như vậy tiêu chuẩn thải cá nhân sẽ đạt được hiệu quả chi phí vì:
+ tiêu chuẩn thải cá nhân tiết kiệm hơn so với tiêu chuẩn thải đồng bộ.
+ tiêu chuẩn thải cá nhân cũng đạt được mong muốn của cơ quan quản lý mong
muốn. 7
Câu 8: Các công cụ quản lý môi trường:
D Công cụ mệnh lệnh và điều khiển:
1) chuẩn mực môi trường
“Tiêu chuẩn môi trường là những chuẩn mực, giới hạn cho phép được quy định dùng
làm căn cứ để quản lý môi trường”
Các XN sản xuất chỉ được phép thải trong tiêu chuẩn môi trường cho phép. Nếu thải
vượt quá tiêu chuẩn môi trường thì phạt 1 khoản tiền, mức độ nghiêm trọng thì sẽ bị
truy tố hình sự. => nhóm công cụ pháp lý
Các loại tiêu chuẩn MT:
+ Tiêu chuẩn MT xung quanh: xác định mức độ lượng ô nhiễm của MT xung
quanh không được phép vượt quá.
+ Tiêu chuẩn phát thải( tiêu chuẩn thải) là lượng chất thải mà nguồn gây ô
nhiều ngành sx khác nhau.
+ Hạn chế:
- trong thực tế cơ quan quản lý MT không biết được hàm MEC và hàm MAC
của từng doanh nghiệp => Do đó 1 chuẩn mực MT được xác định đồng bộ cho
8
từng ngành => phương phápd này không đạt được về mặt XH và khó phát huy về
hiệu lực,
- Công cụ này đòi hỏi chi phí giám sát, kiểm tra, cưỡng chế, thực thi công cụ
cao => Nên khó áp dụng cho các nước đang phát triển.
- Công cụ này, nó khuyến khích thấp việc cải tiến công nghệ trong khống chế
chất thải.
D Các công cụ kinh tế trong quản lý MT.
1) Phí ô nhiễm MT:
• Phí thải/ thuế ô nhiễm MT: là khoản phí mà người gây ô nhiễm phải trả cho mỗi
một dơn vị ô nhiễm mà họ gây ra. Mức phí thải này là thuế Pigou và có giá trị
bằng chi phí cận biên ngoại ứng ở mức ô nhiễm tối ưu , hay mức sản lượng tối ưu
của XH.
F = MECw* / Q*
+ Mục tiêu của phí thải / thuế ô nhiễm:
Khuyến khích chủ thể gây ô nhiễm cải tiến kỹ thuậtvà áp dung công nghệ mới vao
sx.
• Phí sử dụng: là khoản phí chi trả trực tiếp để bù đắp chi phí quản lý ô nhiễm nơi
công cộng
• Thuế MT đối với các sản phẩm gây ô nhiễm chính là khoản phí thêm vào giá sản
phẩm gây ô nhiễm
• Phí quản lý MT: là phí chi trả cho các dịch vụ của cơ quan quản lý MT
thị trường giấy phép thải( mua lại nhưng khong sử dụng)
3) Công cụ hệ thống đặc cọc và hoàn trả.
Nội dung: Công cụ này quy định người tiêu dùng sản phẩm có khả năng gây ô
nhiễm MT phải trả thêm 1 khoản tiền đặt cọc khi mua hàng,nhằm cam kết bảo vệ
MT. Sau khi tiêu dùng phần còn của sản phẩm người tiêu dùng mang trả lại cho địa
điểm thu gom thì sẽ được nhận lại khảon tiền đã đặt cọc.
Mục đích: Nhằm khuyến khích tái sử dụng lại rác thải, tái chế rác thải hoặc xử lý
rác thải 1 cách an toàn đối với môi trường.
• Ưu điểm và hạn chế của công cụ hệ thống đặt cọc và hoàn trả:
+ Ưu diểm:
- Công cụ này khuyến khích tái sử dụng rác thải, tái chế các chất phế thải an
toàn đối với MT.
- Công cụ này có tính linh hôát với một số cồn cụ khác( giấy phép thải
không chuyển nhượng – phí thải)
- Số tiền hoàn trả phụ thuộc vào kết quả thu gom.
- Có thể sử dụng ngay địa điểm bán hàng đẻ làm địa điểm thu gom và vận
chuyển các chất phế thải đến địa điểm quy định.
- Công cụ này không cần sự giám sát của cơ quan quản lý MT.
+ Hạn chế:
- Công cụ này chỉ phát huy tác dụng khi công tác tổ chức việc tái chế, tái sử
dụng rác thải hoạt động tốt.
Câu 9:
• Phí thải (phí ô nhiễm MT): là khoản phí mà người gây ô nhiễm phải trả cho mỗi
một dơn vị ô nhiễm mà họ gây ra. Mức phí thải này là thuế Pigou và có giá trị
bằng chi phí cận biên ngoại ứng ở mức ô nhiễm tối ưu , hay mức sản lượng tối ưu
của XH.
F = MECw* / Q*
+ Mục tiêu của phí thải / thuế ô nhiễm:
Quan hệ cung cầu giấy phép thải trên thị trường quyết định giá của giấy phép thải
không chịu ảnh hưởng của lạm phát.
• phân tích thị trường của giấy phép thải.
Sô đồ:
Đường cung về giấy phép thải là S*
Đường MAC là đường cầu về giấy phép thải
Ö số lượng giấy phép thải tối ưu là Q* và mức giá tương ứng là P*.
Ö Cầu thị trường về giấy phép thải (D) là tổng theo chiều ngan của các đường
cầu cá nhâncủa chủ thể gây ô nhiễm.
Được xác định công thức sau:
D =
∑
i=1
n
MACi
(Hoạt động của thị trường giấy phép thải tương tự thị trường chứng khoán)
Câu 12:Công cụ hệ thống đặt cọc - hoàn trả
• Nội dung: Công cụ này quy định người tiêu dùng sản phẩm có khả năng gây ô
nhiễm MT phải trả thêm 1 khoản tiền đặt cọc khi mua hàng,nhằm cam kết bảo vệ
MT. Sau khi tiêu dùng phần còn của sản phẩm người tiêu dùng mang trả lại cho
địa điểm thu gom thì sẽ được nhận lại khảon tiền đã đặt cọc.
• Mục đích: Nhằm khuyến khích tái sử dụng lại rác thải, tái chế rác thải hoặc xử lý
rác thải 1 cách an toàn đối với môi trường.
Đối tượng áp dụng:
- Áp dụng đối với những sản phẩm sau khi tiêu dùng để lại 1 khối lượng
chất thải lớn.
- Những sản phẩm có chứa chất độc hại( chì, thuỷ ngân, axit) 12
Lợi ích :
- Công cụ này khuyến khích tái sử dụng rác thải, tái chế các chất phế thải an
toàn đối với MT.
- Công cụ này có tính linh hôát với một số cồn cụ khác( giấy phép thải
không chuyển nhượng – phí thải)
- Số tiền hoàn trả phụ thuộc vào kết quả thu gom.
- Có thể sử dụng ngay địa điểm bán hàng đẻ làm địa điểm thu gom và vận
chuyển các chất phế thải đến địa điểm quy định.
=> Hình thức quản lý NN về MT: Điều hành và kiểm soát. NN quản lý MT ở tầm vĩ mô
bằng các chính sách pháp luật và bằng công tác kế hoạch hoá MT.
• Mô hình quản lý MT mới:
13
Cơ quan quản lý MT
cộng chủ thể gây
ô nhiễm MT
Thị
trường đồng
• Phân tích mô hình:
• Để mô hình quản lý MT mới có thể phat huy tác dụng tốt cần 3 điều kiện:
+ Cơ quan quản lý MT cần tạo cơ hội để cho cộng đồng đàm phán với các nhà sx địa
phương trong việc giải quyết các vấn đề về MT.
+Cơ quan quản lý MT cần phải tăng cưòng thông tin hiện trạng MT của các nhà máy,
XN để cho thị trường và cộng đồng có các phản ứng kịp thời nhằm ngăn chặn và giải
quyết những sự cố về MT có thể xảy ra.
+ Đẩy mạnh giáo dục MT cho cộng đồng nhằm đánh giá đúng đắng tầm quan trọng
của việc ô nhiễm MT đối với quần chúng.
• Các nguyên tắc quản lý MT:
1. Đảm bảo tính hệ thống.
2. Đảm bảo tính tổng hợp.
3. Đảm bảo nguyên tắc liên tục và nhất quán.
4. Đảm bảo tính nhân chủ tập trung.
4. Đảm bảo tính nhân chủ tập trung.
14
5. Đảm bảo tính hài hoà các lợi ích.
6. Đảm bảo nguyên tắc quản ký MT kết hợp theo ngành theo vùng.
7. Đảm bảo quản lý tài nguyên và MT với quản lý kinh tế và quản lý về mặt
XH.
8. Đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả.
Câu 17: Phát triển bền vững.
• phát triển bền vững là sự phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện nay mà
không làm ảnh hưởng đến khả năng của thế hệ tương lai đáp ứng được nhu cầu
của họ.
• Phát triển bền vững cần nhất thể hoá các mục tiêu hiệu quả phát triển KT – XH
với MT hay hiệu quả bảo vệ MT.
Sơ đồ Tiếp cân phát triển bền vững
cần
cần
cần
- Tăng trưởng
- ổn định
- hiệu quả
- Đảm bảo tính công
bằng liên thế hệ
- Tạo nhiều việc làm
- Đánh giá tác động
MT của các dự án
đầu tư
- Tiền tệ hoá các tác
động.
- xoá đói giảm nghèo
- công bằng
- bảo vệ dược các di
sản, VH của dân tộc
- Tham gia cộng đồng
- Bảo đảm tính công
bằng liên thế hệ
15
- Đối với những tài nguyên không có khả năng tái tầom có nguy cơ cạn kiệt,
cần nguồn tài nguyên có thể tái tạo để thay thế chúng. 16