Am hiểu Tiền bạc
Am hiểu Tiền bạc
Cách thức làm cho tiền bạc sinh lợi
Cách thức làm cho tiền bạc sinh lợi
Lập kế hoạch về tiền bạc của mình và làm đúng kế hoạch.
Thảo và cập nhật kế hoạch chi tiêu cho mình.
Tập thói quen tiết kiệm – nên cố gắng tiết kiệm càng nhiều và càng đều đặn càng tốt.
Quý vị có thể làm nhiều điều khác nữa:
• Hãy xem xét thật kỹ những món nợ và thẻ tín dụng và xem quý vị có thể nào gộp chúng lại được hay không
hoặc điều chỉnh mộ
t số thói quen tiêu xài của mình.
• Hãy tìm những cơ hội để làm cho tiền bạc của quý vị sinh lợi nhiều hơn bằng cách đầu tư và kiểm xem mình
đã đóng góp đủ vào quỹ hưu bổng hay chưa.
• Hãy nghĩ đến những kế sách để bảo vệ tiền bạc của quý vị, chẳng hạn như bảo đảm là quý vị mua bảo hiểm
đúng mức.
• Hãy hỏi thăm nhiều nơi và thu thập thông tin và hướng dẫn nếu không biết rõ cách thức quản lý tiền bạc của
mình hoặc nếu cần được giúp đỡ.
Tập hướng dẫn này trình bày chi tiết về những điểm này và những vấn đề khác để giúp quý vị hiểu rõ hơn về
tiền bạc của mình.
Hãy nắm phần
chủ động
Thực hiện một vài điều đơn giản đều đặn có thể
có tác dụng rõ rệt
© Commonwealth of Australia 2006
Bản kế hoạch chi tiêu gấp bỏ túi
Chủ động
7.
Lợi tức
Chi tiêu
Tính ra những nguồn lợi tức đều đặn của mình.
Tính những khoản chi tiêu đều đặn. Hãy

Sửa chữa
$
Học phí Đại học hoặc TAFE
$
Ga
$
Học phí dạy kèm
$
Điện
$
Sách vở và đồng phục
$
Nước
$
Cắm trại, du ngoạn
$
Điện thoại/di động
$
Sơ kết
$
Lệ phí nóc gia
$
Tiền trả nợ
Lệ phí chung cư
$
Nợ vay mua nhà
$
Internet
$
Nợ vay mua xe

Chi tiêu giao thông Tiết kiệm
Tiền đăng bộ xe
$
Đóng góp vào Quỹ hưu bổng
$
Đậu xe
$
Tiết kiệm đều đặn
$
Nhiên liệu
$
Đầu tư đều đặn
$
Sửa chữa/bảo trì
$
Sơ kết
$
Chuyên chở Công cộng
$
Các chi tiêu khác
Sơ kết
$
Gởi trẻ
$
Chi tiêu Cá nhân
Tiền bảo dưỡng con cái
$
Quần áo và giày dép
$
Quà tặng

$
Nhà và đồ đạc
$
Chi tiêu khác cho động vật nuôi
kiểng
$
Xe
$

$
Sức khỏe
$

$
Bảo đảm Lợi tức
$

$
Nhân thọ
$

$
Sơ kết
$
Sơ kết
$
Tổng Chi tiêu
$
Bất luận quý vị là ai – đang đi học hoặc đã nghỉ hưu – những kiến thức và hiểu biết ngày càng nhiều về tài chánh
có thể giúp cho quý vị có nhiều lựa chọn hơn và làm cho vị có cuộc sống tươm tất hơn.

Mục lục
2.
Hiểu biết về tiền bạc sẽ có lợi
Phần giới thiệu
Người ta thường hỏi tôi, ‘Bí quyết giữ tiền là gì?’ Câu trả lời của tôi là có một vài thói quen căn bản
về tiền bạc có thể làm thay đổi mọi chuyện một cách đáng kể. Hiểu biết về tiền bạc rất có lợi.
Hiểu biết về tiền bạc có nghĩa là chúng ta biết mình có bao nhiêu tiền và chi tiêu vào những khoản
nào. Điều này có nghĩa là chúng ta có khả năng tận dụng số tiền mình có được, đồng thời nó cũng
có nghĩa là quý vị bảo vệ được những gì thuộc về mình.
Bất luận quý vị là ai hoặc kiếm được bao nhiêu tiền, nắm phần kiểm soát về tiền bạc là chuyện dễ
hơn quý vị nghĩ. Tập hướng dẫn này có thể giúp quý vị am hiểu tiền bạc rõ ràng hơn. Hẳn nhiên,
tập sách nhỏ này không thể trình bày những hướng dẫn chi tiết bởi lẽ
điều này phụ thuộc hoàn cảnh
cá nhân quý vị, nhưng trong tập sách có vô số thông tin có thể giúp quý vị làm cho đồng tiền của
mình sinh lợi nhiều hơn.
Tôi khuyến khích quý vị hãy tận dụng những thông tin trong tập hướng dẫn này và tại trang mạng
(website) của Financial Literacy Foundation www.australia.gov.au/understandingmoney. Xin
nhớ, tiền là tiền của quý vị, và học cách thức tận dụng đồng tiền đó có thể có lợi lắm. Hãy nắm
phần chủ động.
Paul Clitheroe
Chủ tịch, Financial Literacy Foundation Advisory Board
Paul Clitheroe
3.
Biết tiền của quý vị được
Biết tiền của quý vị được
dùng vào những món gì
dùng vào những món gì
Cách thức sử dụng
bản kế hoạch chi tiêu
Quý vị có nhận thấy dường như tiền của mình cứ như luôn bị không cánh mà bay? Có bao giờ quý vị nghĩ

Kết quả sẽ cho thấy là quý vị đang chi tiêu nhiều hơn số tiền kiếm được, hoặc quý vị còn tiền dư để dùng
vào việc khác.
5.
Tôi làm gì với
kế hoạch chi
tiêu của mình?
Có phải kết quả có được là điều mà quý vị dự kiến hay không? Nếu quý vị tiêu hết khoản lợi tức (hay thậm
chí còn tiêu nhiều hơn), bản kế hoạch chi tiêu có thể cho quý vị thấy mình có thể bớt được những món chi
tiêu nào. Nếu cần tiêu xài bớt đi, quý vị nên chia những món chi tiêu của mình thành hai nhóm: cần thiết và
phụ trội. Đây là kế hoạch chi tiêu của quý vị, do đó, quý vị có thể quyết định những món nào là cần thiết và
những món nào quý vị có thể chi tiêu ít hơn.
Nếu còn dư tiền, hãy tính đến chuyện nên sử dụng số tiền này như thế nào. Nắm phần kiểm soát về nợ nần
là điều quan trọng và quý vị có thể quyết định tăng thêm số tiền trả góp nợ hoặc thẻ tín dụng hoặc quý vị có
thể sắp xếp để trừ một số ti
ền định kỳ và bỏ vào tài khoản tiết kiệm hay đầu tư riêng biệt.
Làm gì cũng được, phải chắc chắn là quý vị sử dụng bất cứ khoản tiền dư nào cho đúng chỗ.
Những điều mách bảo để giúp quý vị chi tiêu khôn ngoan hơn

Lập danh sách mua đồ khô/thực phẩm và đi mua sắm theo giới hạn
định trước.

Bỏ thẻ tín dụng ở nhà.

Đem theo phần ăn trưa đi làm.
Nên mua thẻ cào trả trước để xài cho điện thoại di động của quý vị.



Phải cụ thể – quý vị sẽ dễ đạt được những mục tiêu của mình nếu quý vị biết
mình muốn gì và tại sao.
Phải luôn hăng hái bằng cách đặt ra kỳ hạn phải đạt được những mục tiêu
của mình.
“ Tôi có thể tiết kiệm $5 một
ngày bằng cách đem thức
ăn trưa đi làm – tổng cộng
là $1200 một năm!”
7.
Dự tính cho những chi tiêu không lường trước được
Quý vị nên để dành một số tiền để dùng vào những trường hợp khẩn cấp. Để dành dần nếu cần. Quý vị có
thể quyết định mình cần phải dành riêng số tiền là bao nhiêu, nhưng mục đích của số tiền này là để dùng
vào những chi tiêu không lường trước được, nhờ vậy quý vị có thể khỏi phải mượn nợ cá nhân hoặc nợ thẻ
tín dụng. Xin nhớ bỏ trả trở lại số tiền này ngay khi quý vị có thể làm được.
Cập nhật
Cuộc sống quý vị luôn thay đổi, do đó, quý vị nên thường xuyên duyệt lại kế hoạch chi tiêu và những mục
tiêu của mình. Thí dụ như nếu lương của quý vị thay đổi, quý vị cần phải tính lại những ước tính về lợi tức
của mình và những chuyện lớn như lập gia đình hoặc có con cũng làm cho quý vị phải hao tốn nhiều tiền
bạc hơn. Quý vị nên duyệt lại kế hoạch chi tiêu một hay hai lần một năm.
MỤC TIÊU LOẠI NGÀY TỔNG SỐ SỐ TIỀN CẦN THIẾT MỖI KỲ LƯƠNG
Máy chụp hình kỹ
thuật số
Ngắn hạn Giáng sinh $360 $30
Quý vị thử dùng bảng dưới đây để đề ra những mục tiêu của mình. Chúng tôi đã trình bày một ví dụ để giúp
quý vị trong bước đầu.
8.
Những điều mách bảo để giúp trẻ em học hỏi về tiền bạc

tiền sinh lợi
cho quý vị
Tại sao phải lo dành dụm?
Sống theo kiểu hết kỳ lương này đến kỳ lương kế có thể làm cho quý vị bị căng thẳng thần kinh. Dành riêng
một số tiền có thể giúp quý vị bớt phải lo lắng và giúp quý vị có tiền để thanh toán những hóa đơn lớn hoặc
những chi tiêu không lường trước được. Khi số tiền dành dụm ngày càng nhiều, quý vị sẽ không phải thường
xuyên dùng đến thẻ tín dụng và số tiền tiết kiệm của quý vị sẽ sinh lời. Nếu kiên trì, quý vị sẽ đạt được những
mục tiêu lớn hơn chẳng như mua xe, có tiền đặt cọc mua nhà, hay trả dứt nợ vay mua nhà sớm hơn.
Cách thức bắt đầu
Bí quyết tiết kiệm thành công là điều đơn giản: hãy bắt đầu ngay từ bây giờ. Quý vị có thể bắt đầu bằng cách
dàn xếp thể thức tự động trừ tiền thẳng vào lương hoặc tài khoản vãng lai để quý vị khỏi quên dành dụm tiền.
Nếu không biết chắc mình có thể dành dụm được bao nhiêu, xin xem Biết tiền được dùng vào những món
gì ở trang 5. Bằng không, quý vị có thể bắt đầu bỏ một phần lợi tức hàng tuần của mình vào tài khoản tiết
kiệm riêng biệt. Không cần phải là số tiền lớn.
Nếu để cho tiền tiết kiệm tích lũy, quý vị sẽ được hưởng tiền lời tích hợp (lãi kép). Đây là trường hợp quý
vị hưởng tiền lời trên số tiền quý vị ký thác cũng như khoản lời tích lũy được. Dù quý vị chỉ dành dụm một ít
tiền, sau một thời gian số tiền tiết kiệm được có thể sẽ khá lớn.
Những điều mách bảo để giúp quý vị dành dụm

Bắt đầu bây giờ, bất luận khoản tiền dành dụm ít như thế nào đi nữa.

Trả cho mình trước – tự động trừ vào lương khoản tiết kiệm.

Bỏ khoản tiết kiệm vào tài khoản riêng biệt không có thẻ rút tiền ATM.

Cố gắng dành dụm tất cả tiền lương được tăng thêm, ngoại bổng hoặc tiền bồi
hoàn thuế.
Hãy làm cho đồng tiền sinh lợi cho quý vị
Sức mạnh của tiền lời
tích hợp.

thì đầu tư một số tiền đều đặn. Bí quyết là bắt đầu rồi tiếp tục đầu tư thêm theo khả năng của quý vị.
Đừng dồn tất cả vốn liếng vào một chỗ
Quý vị có thể cảm thấy lo ngại vì đầu tư là chuyện đầy bất trắc. Nói chung, nếu quý vị muốn có mức thu
nhập hoặc lợi nhuận từ đầu tư càng cao chừng nào, chuyện bất trắc càng dễ xảy ra chừng nấy. Những khoản
đầu tư với lợi nhuận thấp, thông thường, ít bất trắc hơn.
Quý vị có thể giảm bớt sự bất trắc bằng cách trải tiền ra và đầu tư vào những hình thức đầu tư khác
nhau – cách thức này gọi là đa dạng hóa. Đây là cách thức tốt để giúp bảo vệ tiền bạc của quý vị, vì trường
hợp toàn bộ các khoản đầu tư của quý vị đều gặp trở ngại cùng một lúc là chuyện hãn hữu.
Tôi có thể đầu tư vào những gì?
Quý vị có thể chọn từ vô số các cách thức đầu tư khác nhau. Bốn lãnh vực chính – còn gọi là diện tài
sản – là cổ phần, bất động sản, trái phiếu và tiền mặt.
Đầu tư tiền
của quý vị
Hãy làm cho đồng tiền sinh lợi cho quý vị
13.
Quý vị có thể trực tiếp đầu tư vào một số trong những diện tài sản này (chẳng hạn như mua cổ phần hoặc
mở tài khoản ký thác định kỳ). Những cách đầu tư khác có thể có tính cách gián tiếp – thí dụ như mua cổ
phần hoặc bất động sản qua trung gian quỹ quản lý. Với quỹ quản lý, tiền của quý vị sẽ được gộp chung với
các nhà đầu tư khác và được mang đi đầu tư giùm quý vị.
Nếu cần tiền trong trường hợp khẩn cấp và không muốn để tiền riêng hẳn ra một thời gian dài, quý vị có thể
chọn cách đầu tư nào mà quý vị có thể dễ dàng chuyển thành tiền, như tài khoản tiết kiệm lãi suất cao. Nếu
sẵn lòng đầu tư thời gian dài hơn, quý vị có thể chọn bất động sản hoặc cổ phần, trị giá củ
a những cách đầu
tư này giao động nhiều hơn nhưng, thông thường, mức lợi nhuận cao hơn.
Cách đầu tư phù hợp cho quý vị sẽ tùy thuộc một số điều. Hãy tự hỏi:

Quý vị muốn đầu tư trong thời gian bao lâu?

Quý vị có muốn loại đầu tư theo cách mà mình có thể bán mau lẹ nếu cần hay không?


động về nợ nần
Vay nợ và thẻ tín dụng có thể là những cách thức hữu hiệu để giúp quý vị đạt được những ước muốn của
mình trong cuộc sống. Mắc nợ không phải là chuyện xấu miễn sao quý vị có thể trả nổi. Thực vậy, đa số dân
chúng Úc sẽ không thể làm chủ căn nhà mà không vay mượn. Một vài bước then chốt có thể bảo đảm quý vị
nắm phần chủ động về nợ nần chứ không phải ngược lại – chẳng hạn như dò hỏi nhiều nơi để vay nợ đúng
chỗ và thanh toán thẻ tín dụng càng sớm càng tốt.
Một vài điều căn bản về nợ nần
Có nhiều hình thức nợ khác nhau. Những hình thức nợ khác nhau có lãi suất, lệ phí và điều kiện khác nhau,
kể cả thời hạn quý vị phải trả dứt nợ (đối với vay mượn, điều này gọi là ‘kỳ hạn nợ’ (‘term’).
Chọn khoản vay mượn
Trước tiên, tìm khoản vay mượn với lãi suất thấp nhất. Điều này sẽ có tác dụng đáng kể về số tiền quý vị
phải trả, đặc biệt là những món nợ dài hạn. Hãy bảo đảm quý vị hiểu tất cả các điều kiện và qui định. Một số
khoản vay mượn có Lãi suất làm quen (‘honeymoon’) hoặc lãi suất ban đầu. Lãi suất này có thể có vẻ hấp
dẫn nhưng về lâu dài có thể đắt hơn.
Vay nợ và thẻ tín
dụng – hãy nắm phần
chủ động về nợ nần
Những điều mách bảo trước khi quý vị vay mượn

Tính xem quý vị có thể vay bao nhiêu, kể cả khoản dự phòng trường hợp lãi suất tăng.

Tính mức giới hạn sẽ vay mượn và phải tuân theo.
Dành dụm càng nhiều càng tốt để có được số tiền cọc nhiều hơn và khỏi phải vay mượn
nhiều quá.
Vay nợ và thẻ tín dụng – hãy nắm phần chủ động về nợ nần
17.
Ngoài ra, quý vị có thể cần phải chọn giữa lãi suất cố định và lãi suất thay đổi. Đối với lãi suất thay đổi,

tín dụng của tôi đã được
chấp thuận tăng thêm. Tôi
nói ‘không’ bởi vì tôi lo
ngại mình sẽ không đủ
khả năng hoàn trả nợ thêm
được nữa.”
Vay nợ và thẻ tín dụng – hãy nắm phần chủ động về nợ nần
Những điều mách bảo về cách quản lý thẻ tín dụng của quý vị
Đừng xin thẻ tín dụng nếu quý vị không thể trả tiền nổi.
Hỏi nhiều nơi để tìm thẻ phù hợp nhất cho quý vị.
Hãy nhớ so sánh lãi suất lẫn lệ phí hành chánh và thời hạn miễn tiền lời của tiền
thiếu nợ.

Cố gắng trả dứt số tiền thiếu trước khi hết thời hạn không tính tiền lời.
Đừng tăng thêm mức giới hạn tín dụng nếu quý vị không thể trả nổi, không thể kiềm
chế được hoặc không cần thiết.
19.
Những điều mách bảo để giúp quý vị kiểm soát nợ nần

n tiền lời.
Không trả dứt nổi nợ?
Nếu nghĩ rằng mình không thể trả dứt nổi nợ, hãy thảo luận với cơ sở tài chánh càng sớm càng tốt. Họ có
thể sửa đổi chương trình trả nợ của quý vị. Xin nhớ, nếu quý vị mượn tiền, quý vị có trách nhiệm pháp lý
phải trả lại nợ.
Các nhân viên tư vấn tài chánh bất vụ lợi có thể cung cấp thông tin cho những người không trả nổi nợ.
Những tổ chức như Dịch vụ Thông tin Tài chánh của Centrelink (Centrelink’s Financial Information
Service) cũng cung cấp thông tin và có những buổi hội thảo miễn phí. Muốn biết chi tiết liên lạc, xin xem
trang 37. Nếu không trả nổi nợ, quý vị cũng có thể tính đến chuyện hỏi một số hướng dẫn về tài chánh tổng
quát hơn – Xin xem Thu thập thông tin và hướng dẫn ở trang 35.
21.