94

Chỉång 6

CẠC CÅ CÁÚU KHẠC CA ÂÄƯ GẠ GIA CÄNG Ngoi cạc cå cáúu âënh vë, kẻp chàût, âënh tám, cå cáúu phọng âải lỉûc kẻp, cå
cáúu sinh lỉûc , tu theo loải gia cäng, âäư gạ gia cäng cn cáưn cạc cå cáúu khạc
nhỉ: cå cáúu dáùn hỉåïng, cå cáúu gạ dao, cå cáúu chẹp hçnh, cå cáúu phán âäü, thán âäư
gạ
Nhỉỵng cå cáúu ny cọ loải ráút âån gin nhỉng thiãúu chụng s nh hỉåíng âãún
âäü chênh xạc gia cäng, âäü nhạm bãư màût, nàng sút lao âäüng, cỉåìng âäü lao âäüng
Sau âáy ta nghiãn cỉïu tỉìng loải cå cáúu nọi trãn.
6-1. Cå cáúu dáùn hỉåïng v kiãøm tra vë trê ca dủng củ càõt.
Cå cáúu dáùn hỉåïng v kiãøm tra vë trê ca dủng củ càõt l mäüt bäü pháûn quan
trng ca âäư gạ gia cäng càõt g
t. Cå cáúu dáùn hỉåïng dủng củ càõt (bảc dáùn hỉåïng)
cọ tạc dủng xạc âënh trỉûc tiãúp vë trê ca dủng củ càõt, âäưng thåìi náng cao âäü cỉïng
vỉỵng ca nọ trong quạ trçnh gia cäng, âm bo hỉåïng tiãún dao chênh xạc, gim
sai säú gia cäng.
Cå cáúu kiãøm tra vë trê ca dủng càõt chè nhàòm xạc âënh âụng vë trê ca dủng
củ càõt trỉåïc khi gia cäng (vê dủ cå cáúu so dao phay, dỉåỵng chènh dao bo v xc).
Nọi chung, nãúu dủng củ càõt â âäü cỉïng vỉỵng thç vë trê ca nọ âỉåüc âiãưu
chènh ngoi phảm vi gạ âàût phäi thäng qua cå cáúu so dao (nhỉ trãn âäư gạ tiãûn,
phay, bo, xc, chút màût ngoi). Nãúu dủng củ càõt kẹm cỉïng vỉỵng nhỉ khoan ,
khoẹt, doa) cáưn cọ cå cáú
u dáùn hỉåïng dủng củ càõt nhàòm âm bo âäü cỉïng vỉỵng
cáưn thiãút ca nọ trong quạ trçnh gia cäng.
6-1-1. Bảc dáùn .

thay thãú làõp våïi phiãún dáùn thäng qua bảc lọt. Bảc lọt làõp våïi phiãún dáùn theo chãú
âäü làõp H7/n6 v làõp våïi bảc dáùn thay thãú theo chãú âäü làõp trung gian H6/g5 hồûc
H7/g6. Bảc thay thãú âỉåüc cäú âënh nhåì vêt hm (hçnh 6-1c).
Khi bảc dáùn bë mn, mún thay thãú ta vàû
n vêt v láúy bảc ra.
c. Bảc dáùn thay nhanh:
Kãút cáúu ca loải bảc ny vãư cå bn giäúng nhỉ bảc dáùn thay thãú, chè khạc åí
chäø cọ thãm pháưn khuút trãn vai bảc. Pháưn khuút ny cọ tạc dủng gim thåìi
gian thay bảc, nhåì nọ cäng nhán âỉïng mạy khäng cáưn thạo vêt hm bảc khi thay
bảc m chè cáưn xoay bảc sao cho pháưn khuút trãn c chiãưu dy vai bảc ỉïng våïi
vêt hm l cọ thãø rụt bảc ra khi phiãún dáùn âãø thay thãú (hçnh 6-1d).
Bảc thay thãú nhanh thỉåìng âỉåüc dng trong quạ trçnh gia cäng cáưn thay
dao liãn tủc. Vê dủ mäüt läù cáưn gia cäng qua 3 bỉåïc cäng nghãû khoan, khoẹt, doa.
Do kêch thỉåïc âỉåìng kênh dao tàng dáưn, nãn u cáưu kêch thỉåïc âỉåìng kênh läù
bảc phi khạc nhau .
Du
ìng bảc thay thãú nhanh cọ thãø gim thåìi gian phủ âãø thay bảc dáùn.
Ba loải bảc trãn â âỉåüc tiãu chøn, cọ thãø chn trong cạc säø tay cå khê.
d. Bảc dáùn âàûc biãût.
Do hçnh dạng chi tiãút v vë trê âàûc biãût ca läù gia cäng khäng thãø dng cạc

Hçnh 6- 1 :Cạc loải bảc dáùn hỉåïng

a) b) c) d)
d
1

d
2


- Dng chãú âäü làõp trung gian giỉỵa dao v bảc dáùn âãø gim ma sạt v dao
khi bë kẻt. Nọi chung khi khoan v khoẹt läù dng F7, doa thä dng G7, doa tinh
dng G6.
Vê dủ: Gia cäng läù
φ
16H8 trãn váût liãûu bàòng thẹp, quạ trçnh gia cäng gäưm 3
bỉåïc cäng nghãû khoan- khoẹt -doa. Kêch thỉåïc v dung sai ca bảc âỉåüc chn
nhỉ bng (6-1).

H
çnh 6-2: Bảc dáùn hỉåïng âàûc biãût
a) b) c) d)

97

Bng 6-1
Thỉï tỉû
gia cäng
Âỉåìng kênh giåïi
hản låïn nháút ca
dao (mm)
Chãú âäü làõp giỉỵa
dao v âỉåìng kênh
trong bảc dáùn
Kêch thỉåïc v dung sai
âỉåìng kênh trong ca
bảc dáùn
Khoan φ14,3 F7

043,0

+
+
φ

(2) Chiãưu cao H ca bảc (hçnh 6-6a).
Chiãưu cao H l chiãưu di tiãúp xục giỉỵa mi khoan v bảc. Trë säú ca H nh
hỉåíng ráút låïn âãún tạc dủng dáùn hỉåïng âäúi våïi dủng củ càõt v sỉû ma sạt giỉỵa bảc
v mi khoan. Khi H låïn, tênh dáùn hỉåïng täút, nhỉng ma sạt giỉỵa bảc v mi
khoan tàng lãn; H quạ nh, tênh dáùn hỉåïng gim. Nọi chung ngỉåìi ta láúy H=(1-
1,25)d. Khi läù gia cäng u cáưu cọ âäü chênh xạc cao, hồûc âỉåìng kênh läù gia cäng
nh, tỉïc l âäü cỉïng vỉỵng ca mi khoan tháúp ta láúy giạ trë låïn, ngỉåüc lải láúy giạ
trë bẹ
(3) Khong thoạt phoi h (hçnh 6-6a):
Khong cạch giỉỵa bảc v chi tiãút, bo âm viãûc thoạt phoi. Nãú
u h nh,
thoạt phoi khọ khàn, khäng nhỉỵng bãư màût gia cäng bë hng, cọ khi lm gy mi
khoan; nãúu h quạ låïn, tênh dáùn hỉåïng gim, âäü lãûch ca mi khoan låïn.
Âäư thë hçnh 6-6b biãøu diãùn quan hãû giỉỵa h v âỉåìng kênh d khi gia cäng
thẹp v gang
(4) Váût liãûu chãú tảo v nhiãût luûn :
Bảc lọt âỉåüc chãú tảo tỉì thẹp 45, täi âảt âäü cỉïng HRC 44÷60.
Bảc dáùn hỉåïng âỉåüc chãú tảo tỉì thẹp Y10A, Y12A, 9XC, täi âảt âäü cỉïng
HRC 62
÷
64 ; thẹp 20, 20X trỉåïc khi täi phi tháúm than âảt âäü sáu 0,8
÷
1,2mm.
6-1-2.Phiãún dáùn
a)
h

thán âäư gạ v gàõn våïi nọ bàòng khåïp bn lãư (hçnh 6-4). Mäüt âáưu phiãún dáùn gia
cäng läù chênh xạc âãø làõp våïi chäút bn lãư, âáưu thỉï 2 âỉåüc x rnh âãø bàõt vêt kẻp
chàût, tải âáy cọ gäúi tỉûa thay âäøi âãø âåỵ phiãún dáùn. Loải phiãún dáùn ny cọ ỉu âiãøm
l dãù thạo làõp váût gia cäng. Nhỉng cọ nhỉåüc âiãø
m âäü chênh xạc âënh tám tháúp,
giạ thnh chãú tảo âäư gạ cao.
- Phiãún dáùn treo (hçnh 6-5), táúm dáùn 2 âỉåüc vêt bàõt chàût cäú âënh våïi hai trủ
trỉåüt 1. Pháưn âáưu hai trủ ny làõp liãưn våïi âáưu khoan, cn pháưn dỉåïi trỉåüt trong
thán âäư gạ. Phiãún dáùn s âỉåüc náng lãn hả xúng theo âáưu khoan, nọ cọ thãø kẻp
H
çnh 6-5 : Phiãún dáùn treo
2

1
H
çnh 6-4 :Phiãún dáùn kiãøu bn lãư
a)
b)
Hçnh 6-3: Phiãún dáùn cäú âënh

c)99

chàût ln chi tiãút gia cäng nhåì lỉûc l xo läưng ngoi hai trủ, nãn gim ráút nhiãưu
thåìi gian phủ.
Phiãún dáùn treo thỉåìng âỉåüc dng trãn cạc âáưu khoan nhiãưu trủc làõp trãn
trủc chênh ca mạy khoan v chè dng khi gia cäng cạc läù chè bàòng mäüt bỉåïc
cäng nghãû.
H
çnh 6-7 :1-Thán gạ;2-
P
häi;
3-Dao; 4-Táúm âãûm;5-Bảc dáùn

1 2
3

4
5
H
çnh 6-8:1-Chm cáưu;2-äúng
âãûm; 3-Thnh mạy;4-l xo
1
2 3
4

100

3. Âm bo phäi khäng bë xã dëch khi chút bàòng cạch bäú trê màût âënh vë
gáưn pháưn dáùn hỉåïng dao âãø låüi dủng täúi âa lỉûc chút giỉỵ chàût phäi.
4. Nãúu màût chøn ca chi tiãút gia cäng cn thä hồûc â gia cäng nhỉng
khäng chênh xạc phi dng cå cáúu âënh vë tỉû lỉûa (vê dủ dng khåïp cáưu), hçnh 6-8.
5. Cå cáúu âënh vë v cå cáúu dáùn hỉåïng phi täi cỉïng v phi qua mi.
H
çnh 6-9: Cå cáúu so dao
1-Dao phay;2-Miãúng càn;3-Miãúng so dao.

1
1
2
3
2
3
a) b) c) d)
2

101

6-3. Cồ cỏỳu õởnh vở õọử gaù trón maùy cừt goỹt kim loaỷi
Trong thổỷc tóỳ gia cọng, õọử gaù gia cọng phaới õổồỹc õởnh vở chờnh xaùc trón
maùy cừt kim loaỷi. ọử gaù coù thóứ õổồỹc lừp trón baỡn maùy (õọử gaù phay, õọử gaù doa)
hoỷc lừp vồùi truỷc chờnh cuớa maùy (õọử gaù tióỷn). ọử gaù chuọỳt õổồỹc lừp vồùi õộa gaù
phọi trón maùy chuọỳt. ọử gaù duỡng trón maùy tióỷn õổùng õổồỹc lừp trón baỡn maùy. Sau
õỏy laỡ mọỹt sọỳ trổồỡng hồỹp cuỷ thóứ.
6-3-1. Cồ cỏỳu õởnh vở õọử gaù trón maùy phay, maùy doa :


1
2
3
H
ỗnh 6-10:a- Then õởnh hổồùng; b- ọử
g
aù õổồỹc õởnh vở trón baỡn maùy nhồỡ then
a)
B
H

Thỏn õọử gaù
Then õởnh
hổồùng

b)
Baỡn maùy
D102

Tu theo u cáưu ca ngun cäng m chãú âäü làõp ghẹp ca then dáùn
hỉåïng våïi rnh chỉỵ T ca bn mạy cọ thãø l :
6h
7H
B

So sạnh 3 loải trãn âáy ta tháúy:

d
)

c
)
e)
h)
H
çnh 6- 12 :Cạc phỉång ạn âënh vë âäư gạ trãn mạy

103

âäư gạ.
6-4. Cå cáúu phán âäü.
Trong thỉûc tãú gia cäng, ta thỉåìng gàûp cạc trỉång håüp sau :
- Mäüt chi tiãút gia cäng cọ bãư màût âënh hçnh hồûc cọ nhiãưu bãư màût giäúng
nhau nhỉng cọ vë trê xạc âënh trãn mäüt vng trn cáưn âỉåüc gia cäng trong mäüt láưn
gạ âàût.
- Nhiãưu chi tiãút gia cäng cọ kãút cáúu giäúng nhau cáưn âỉåüc gia cäng tưn tỉû
trãn mäüt âäư gạ.
Âãø cọ thãø gia cäng âỉåüc nhỉỵng vë trê khạc nhau trong mäüt láưn gạ âàût ta
phi tiãún hnh phán âäü chi tiãút gia cäng. Tu theo hçnh thỉïc chuøn âäüng khi
phán âäü ta cọ phán âäü tënh tiãún hồûc phán âäü quay. Quạ trçnh phán âäü cọ thãø âãưu
âàûn hồûc khäng âãưu âàûn, âỉåüc thỉûc hiãûn trỉûc tiãúp våïi chi tiãút gia cäng hồûc giạn
tiã
úp thäng qua cå cáúu phán âäü ca âäư gạ. Cọ thãø phán âäü bàòng tay hồûc tỉû âäüng.
Cå cáúu âënh vë v kẻp chàût chi tiãút gia cäng âỉåüc làõp ghẹp trãn cå cáúu
phán âäü thnh mäüt khäúi. Quạ trçnh phán âäü cọ thãø liãn tủc hồûc giạn âoản. Cå
cáúu phán âäü quay liãn tủc âỉåüc dng âãø gia cäng cạc bãư màût âënh hçnh trãn mạy
vản nàng khi chuøn âäüng càõt (tảo hçnh) khäng chè do mạy thỉûc hiãûn m phi cọ

cọng caùc bóử mỷt õởnh hỗnh, cồ cỏỳu cheùp hỗnh coù mọỹt taùc duỷng rỏỳt lồùn õóứ giaớm thồỡi
gian gia cọng, nỏng cao nng suỏỳt lao õọỹng . Trón maùy tióỷn vaỡ maùy phay rỏỳt hay
duỡng õọử gaù cheùp hỗnh, caùc maùy khaùc cuợng hay duỡng.
Cồ cỏỳu cheùp hỗnh kióứu cồ khờ duỡng phọứ bióỳn nhỏỳt vờ dóự chóỳ taỷo, õồn giaớn.
Ngoaỡi ra coỡn coù nhổợng cồ cỏỳu cheùp hỗnh bũng dỏửu eùp, khờ neùn - dỏửu eùp phọỳi hồỹp,
õióỷn - cồ phọỳi hồỹp.
6-5-1.Cồ cỏỳu cheùp hỗnh bũng cồ khờ.
Hỗnh 6-16 laỡ mọỹ
t sọỳ sồ õọử caùc loaỷi cheùp hỗnh cồ khờ hay duỡng, trong hỗnh:
1-mỏựu; 2-con ln; 3-baỡn trổồỹt ngang; 4-baỡn trổồỹt doỹc. Con ln luọn luọn dổỷa vaỡo
mỏựu laỡm baỡn trổồỹt ngang chuyóứn õọỹng ngang, chuyóứn õọỹng naỡy phọỳi hồỹp vồùi
chuyóứn õọỹng doỹc cuớa baỡn 4 laỡm thaỡnh quyợ tờch õởnh hỗnh nhổ cuớa mỏựu.
Trong caùc sồ õọử- cheùp hỗnh mọỹt chióửu nhổ hỗnh 6-16a,c,d,e cỏửn coù ngoaỷi
lổỷc keùo õóứ con ln luọn eùp saùt vaỡo mỷt mỏựu, lổỷc naỡy phaới lồùn hồn lổỷc cừt, vỗ thóỳ
mỷt laỡm vióỷc cuớa mỏựu choùng moỡn.
Hỗnh 6-1b, laỡ loaỷi mỏựu cheùp hỗnh hai chióửu, con ln nũm trong raợnh cheùp
hỗnh nón khọng cỏửn duỡng ngoaỷi lổỷc F õóứ aùp saùt con ln vaỡo mỷt laỡm vióỷc cuớa
mỏựu.
Hỗnh 6-16c vaỡ d coù mỏự
u quay troỡn phọỳi hồỹp vồùi chuyóứn õọỹng thúng cuớa
baỡn trổồỹt õóứ taỷo ra bóử mỷt õởnh hỗnh.
Hỗnh 6-16e, duỡng chuyóứn õọỹng cuớa baỡn maùy õóứ con ln 2 dổỷa vaỡo khuọn
1, dao phay seợ cừt phọi thaỡnh hỗnh nhổ mỏựu .

1
2
3
4
1 2
3

;
5-loỡ xo
1
3
4
5
2105

Máùu cọ thãø lm dảng cam âéa, cam thng, thỉåïc chẹp hçnh
Máùu v con làn phi chäúng mn täút, vç thãú thỉåìng lm bàòng thẹp Y8A,
Y10A, hồûc thẹp 20, 20X tháúm cạc bon, nhiãût luûn âảt âäü cỉïng HRC= 58 ÷ 62.
Gọc náng ca máùu khäng nãn låïn hån 45
0
÷50
0
.
Bạn kênh con làn khäng âỉåüc lm låïn hån bạn kênh nh nháút ca chi tiãút
gia cäng. Khi chẹp hçnh theo máùu quay trn thç hçnh dạng bãn ngoi ca máùu nãn
lm låïn hån hçnh dạng bãn ngoi ca chi tiãút gia cäng.
6-5-2. Cå cáúu chẹp hçnh khê nẹn - dáưu ẹp.
Chẹp hçnh âån thưn bàòng dáưu ẹp phi cọ nhiãưu trang bë phủ dáưu ẹp cho
tỉìng mạy, nhỉ thãú ráút täún kẹm. Âãø náng cao âäü chênh xạc chẹp hçnh v gim chi
phê, ta cọ thãø dng kiãøu chẹp hçnh khê nẹn - dáưu ẹp häùn håüp.


1
d)
1
2
F
F
H
çnh 6-16: Cå cáúu chẹp hçnh cå khê
e)
2
1
2
c)
3 4
F

106

Hçnh 6-17 l så âäư ngun lê lm viãûc ca loải chẹp hçnh âọ .
Khê nẹn qua äúng 1 vo bưng trại ca xi lanh 2, âäưng thåìi qua van tiãút lỉu
3 vo bưng phi ca xi lanh 2, tỉì âọ qua äúng 4 vo bưng phi ca xi lanh 5.
Khi mi d 7 dỉûa trãn máùu 6 gàûp chäù läưi lãn s lm läù 4 thäng våïi ạp sút bãn
ngoi, ạp lỉûc bãn phi ca piston 8 v 9 gim sụt lm dao càõt lui vãư phêa sau. Khi
mi do 7 gàûp chäù lm vo thç miãúng chàõn ca mng kim loải ân häưi 10 s bët kên
läù 4, lục âọ ạp lỉûc bãn phi ca piston 8 v 9 tàng lm dao càõt tiãún lãn.
Âãø âiãưu chènh täúc âäü tiãún dao v bo âm hnh trçnh âỉåüc ãm , ta cọ xi
lanh dáưu 11, khi dao tiãún hồûc li khäú
i dáưu åí bưng ny s âi qua van tiãút lỉu 13
sang bưng kia. Piston 14, nhåì l xo ln âáøy dáưu vo xi lanh 11 âãø bäø sung.
6-6. Thán âäư gạ.