Những thiếu sót khi dùng thuốc
chữa sốt xuất huyết

Xuất huyết thận trong bệnh sốt xuất huyết.
Do chưa hiểu đầy đủ sinh lý bệnh sốt xuát huyết , nên việc dùng thuốc ở
tuyên dưới đặc biệt là tại nhà có những thiếu sót, cần được khắc phục.
Những điều cần biết về bệnh:
Virus Dengue (Đăngơ), có thể gây ra sốt xuất huyết không có sốc, hoặc sốt
xuất huyết có sốc.
- Sốt xuất huyết có sốc có 3 biểu hiện: Giãn mạch làm cho huyết tương
thoát ra ngoài thành mạch dẫn đến máu bị cô đặc, giảm lượng máu lưu thông, gây
sốc. Rối loạn đông máu biểu hiện ở ba điểm: biến đổi thành mạch, hạ tiểu cầu, rối
loạn đông máu. Hệ thống bổ thể và làm giảm C3- C5 huyết thanh bị kích hoạt.
- Sốt xuất huyết không sốc: Sự giãn mạch chỉ ở mức độ nhẹ, lượng huyết
tương thoát ra ngoài thành mạch ít nên không gây sốc.
Virut Đăngơ có cách phát triển trong cơ thể khác thường: Virut ( kháng
nguyên) có ái tính với tế bào đơn nhân- đại thực bào. Kháng thể (do cơ thể sinh ra)
không ngăn cản virut hoạt động, trái lại làm cho virut phát triển nhanh hơn.
Có thể giải thích cơ chế của các hiện tượng trên: Thoạt đầu, kháng thể làm
cho virut gắn với tế bào đơn nhân - đại thực bào thành một tổ hợp. Sau đó, các tế
bào lympho tấn công vào tổ hợp này, phá hủy các tế bào đơn nhân-đại thực bào
nên lại giải phóng ra virut và chất gây giãn mạch, tromboplastin bạch cầu, chất
hoạt hóa C3. Chất C3 lại hoạt hóa thành chất kích thích tế bào đơn nhân- đại thực
bào, rồi lặp lại chu trình trên. Như vậy, kháng thể không chặn được virut, chất gây
giãn mạch thì được tiết ra liên tục.
Nắm vững bệnh sinh mới dùng thuốc đúng, hiệu quả
Một số điều cần chú ý khi dùng thuốc.
Dùng thuốc hạ sốt:
Chỉ dùng paracetamol với liều mỗi lần 15 mg/ kg thể trọng. Không dùng
aspirin vì aspirin ngăn tập kết tiểu cầu, chống đông máu, làm cho việc xuất huyết
không cầm được, sự rối loạn đông máu càng trầm trọng hơn. Tất cả các kháng

Tốc độ tính bằng ml/giờ, chia ra lam 3 lần thì bằng tốc độ tính bằng giọt/phút Ví
dụ: tốc độ 100ml/giờ bằng với tốc độ 33 giọt /phút. Qui ra tốc độ tính bằng giọt/
phút dễ theo dõi hơn.
Khi nhập viện, thận trọng chỉ có số đo P2 ít khi có số đo P1. Theo kinh
nghiệm, trên trẻ em Việt Nam, người ta đưa ra một cách tính liều bù dịch theo thận
trọng P2 (tính bằng ml/kg/ 24 giờ) lần lượt vào các ngày thứ 1-2-3 như sau: Trẻ
7kg liều (220-165-132) ; Trẻ 8 kg- 11 kg, liều (165-132-88); Trẻ 12-18 kg liều
(132-88-88); Trẻ 18 kg l liều (88-88-88) ml/ kg/24 giờ. Dựa vào chuẩn này, tính
được liều bù dịch trong 24 giờ ứng với từng cân nặng cụ thể.
Tương tự, liều bù dịch cho người lớn: Ở độ II, ở giờ đầu là 6-7ml/kg/giờ; ở
giờ thứ 2 -3 là 5ml/kg/giờ; ở giờ thứ 4-5 là 3ml/kg/giờ. Ở độ III, thì truyền với tốc
độ nhanh hơn, ứng với các khoảng thời gian trên là lần lượt các liều: 15-
20ml/kg/giờ-10ml/ kg/ giờ và 7,5ml/kg/ giờ. Tính ra với độ II, người nặng 50 kg
thì lượng dịch truyền tương ứng với các thời gian trên sẽ là là 350ml+
500ml+300ml tổng cộng trong 5 giờ là 1150ml.
Truyền thừa dịch sẽ gây rối loạn cân bằng muối nước, rõ nhất là ứ đọng
nước trong các mô, tổ chức (như tràn dịch màng phổi).
Truyền với tốc độ cao (trong 1giờ làm thay đổi nồng độ natri máu quá 1
mEq/ lít). Thì làm cho lượng natri tăng quá nhanh, gây ra sự quá liều tức thời,
không có lợi.
Thiếu sót trong truyền dịch (đặc biệt ở tuyến dưới, ở nhà) là truyền thừa
dịch, truyền tốc độ cao, một phần do tính toán, nhưng phần lớn hơn là thiếu theo
dõi điều chỉnh tốc độ và ngừng truyền đúng lúc.
Có cần dùng kháng sinh?
Kháng sinh chỉ làm suy yếu virut rồi cơ thể sinh ra kháng thể diệt virut
(qua con đường thực bào). Như nói trên, với Đăngơ, thì kháng thể lại không ngăn
cản virut mà còn làm virut phát triển. Hiện cũng chưa có kháng sinh đặc hiệu với
Đăngơ. Do đó, không thể dùng kháng sinh chữa sốt xuất huyết. Trong sốt xuất
huyết, máu bị cô đặc, nếu dùng kháng sinh bao vây thì nồng độ của kháng sinh
trong máu sẽ cao và tính độc của kháng sinh cũng sẽ cao hơn nhiều lần ngay ở