- - -    - - -

Tiểu luận triết học:
Thực trạng thi cử của
SV hiện nay
MỤC LỤC
Tiêu luân triêt h c:́̉ ̣ ọ 1
Th c tr ng thi c c a SV hi n nayự ạ ử ủ ệ 1
PH N M UẦ ỞĐẦ 3
Ph n n i dungầ ộ 4
Ch ng I: “Thi c m sách”, ph i ch ng ó l s i m i t duy r t ươ đượ ở ả ă đ à ự đổ ớ ư ấ
m nh m ?ạ ẽ 4
1. Th c tr ng vi c thi c n c ta hi n nayự ạ ệ ử ở ướ ệ 4
2. M i quan h gi a cách h c v cách thi. Nhìn t c p ph m trù: N i dungố ệ ữ ọ à ừ ặ ạ ộ
v hình th cà ứ 5
3. C i cách cách d y, cách h c v cách thi hi n nayả ạ ọ à ệ 7
Ch ng II: M t s bi n pháp thay i cách h c v cách thi trong nh ươ ộ ố ệ để đổ ọ à à
tr ngườ 11
1. Áp d ng ph ng pháp d y h c tích c cụ ươ ạ ọ ự 11
2. T ch c song song các hình th c thiổ ứ ứ 12
3. M t s bi n pháp khácộ ố ệ 14
Ph n k t lu nầ ế ậ 15
PHẦN MỞ ĐẦU
Trong một lần gặp mặt hiệu trưởng các trường đại học ngày 28 tháng 8
năm 2007, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã đề cập đến
“Sứ mạng và những bài toán của giáo dục đại học Việt Nam”. Ông đã phát biểu:
“Sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm không ai cấm chúng ta mở sách để thiết kế
một cái máy hay giải một bài toán kinh tế. Vậy tại sao ở bậc đại học, chúng ta lại
cấm mở sách khi thi? Hãy đào tạo như một môi trường đi làm”.
Vấn đề được đề cập lần đầu tiên bởi chính người đứng đầu trong việc
hoạch định những quốc sách cho nền giáo dục Việt Nam. Vậy ta thấy được tầm

đó tự điều chỉnh. đó là hai mặt của một vấn đề thi và vì bấy lâu nay ngành giáo
dục xem nhẹ một mặt nên các nguy cơ về giáo dục đã và sẽ xuất hiện.
Tôi đã phải chịu đựng thảm cảnh “thầy đọc, trò chép” triền miên. nhiều
khi thấy bức bối vô cùng mà không làm thế nào thay đổi được. Lối đào tạo như
thế bóp chết tính sáng tạo của người học mà chỉ sản sinh ra một thế hệ sinh viên
thụ động và chỉ biết tuân thủ mệnh lệnh. Nên chăng, huỷ bỏ cách giảng dạy đọc
chép nhàm chán hiện nay và thay thế bằng các phương pháp giảng dạy hiện đại
như thầy hướng dẫn trò, trọ tự học và nâng cao các buổi thảo luận, đối thoại, đi
thực tế…
Tuy nhiên, vấn đề này không thể giải quyết một sớm một chiều mà đòi
hỏi phải có sự quyết tâm của chính phủ, sự đồng thuận của toàn xã hội và hơn
thế nữa là trái tim, khối óc của những nhà giáo Việt Nam.
Thực tế đã chứng minh, trong xã hội hôm nay những ý tưởng, chủ trương
đúng đắn phù hợp với thời cuộc luôn được dư luận xã hội đón nhận và cổ vũ.
những đổi mới mang tính cách mạng trong giáo dục có ý nghĩa hết sức to lớn
cho sự phát triển và hội nhập của nước ta.
Hãy tin tưởng vào cách làm mới này mặc dù có nhiều khó khăn. Khó khăn
vì đây là sự đổi mới tư duy rất lớn, một sự chuyển đổi từ triết lý giáo dục Nho
giáo Khổng tử sang một triết lý mới, một tư duy mới.
2. Mối quan hệ giữa cách học và cách thi. Nhìn từ cặp phạm trù: Nội dung
và hình thức
Đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu được trong qúa trình
giáo dục. Đánh giá thường nằm ở giai đoạn cuối cùng của một giai đoạn giáo
dục và sẽ trở thành khởi điểm của một giai đoạn giáo dục tiếp theo với yêu cầu
cao hơn, chất lượng mới hơn trong cả một qúa trình giáo dục.
Đánh giá kết quả học tập là qúa trình thu thập và xử lý thông tin về trình
độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh về tác động và nguyên
nhân của tình hình đó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo
viên và nhà trường cho bản thân học sinh để học sinh học tập ngày một tiến bộ
hơn.

Thi được mở tài liệu, sinh viên có thể chủ động tìm tài liệu tại internet,
sách báo, chứ không chỉ bó buộc những kiến thức trong sách giáo khoa, do vậy
đối với những sinh viên có ý thức học thì lượng kiến thức mà các bạn thu nạp
được sẽ rất lớn, sâu sắc và toàn diện hơn. Ngoài ra, sinh viên sẽ không còn cảm
giác nặng nề bởi áp lực phải học thuộc từng câu, từng chữ trong sách giáo khoa,
nhờ vậy mà nâng cao khả năng sáng tạo của sinh viên rất nhiều.
Thi được mở sách, sinh viên phải học một cách thực chất, chứ không thể
học đối phó. Bởi vì, có mở sách mà không học thì cũng không biết chỗ nào mà
mở, khi mở được chỗ cần thiết thì cũng không đủ thời gian. vậy nên cách thi
kiểu này, sinh viên không thể ỷ lại hoàn toàn ở tài liệu mà phải có kiến thức về
môn học đó.
Tuy nhiên việc ra đề thi sẽ rất khó khăn. Mở sách khi thi, cách học chủ
động còn đòi hỏi cách dạy khác và cách ra đề khác.
Hướng tới yêu cầu kiểm tra đánh giá công bằng, khách quan kết quả học
tập của học sinh, bộ công cụ đánh giá sẽ được bổ sung các hình thức đánh giá
khác như đưa thêm dạng câu hỏi, bài tập trắc nghiệm, chú ý hơn tới đánh giá cả
qúa trình lĩnh hội tri thức của học sinh, quan tâm tới mức độ hoạt động tích cực,
chủ động của học sinh trong từng tiết học, kể cả ở tiết tiếp thu tri thức mới lẫn
tiết thực hành, thí nghiệm. Điều này đòi hỏi giáo viên bộ môn đầu tư nhiều công
sức hơn cũng như công tâm hơn. Lãnh đạo nhà trường cần quan tâm và giám sát
hoạt động này.
Vấn đề đặt ra là thay đổi cách thi trước hay thay đổi cách học trước.
Không lẽ không thay đổi cách thi để học vẹt, thi dối tiếp tục diễn ra. Thực tế, thi
cử như thế nào sẽ quyết định các thức học ra sao. Câu hỏi này đặt ra không dễ
có lời giải đáp.
3. Cải cách cách dạy, cách học và cách thi hiện nay
a. Các đối tượng trong hoạt động cải cách cách dạy, cách học và cách thi::
• Giáo viên: giáo viên phải được đào tạo chu đáo để thích ứng với những
thay đổi về chức năng, nhiệm vụ rất đa dạng và phức tạp của mình. Giáo viên
vừa phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề, biết

lạ vào qúa trình dạy học. Vấn đề là ở chỗ cần kế thừa, phát triển những mặt tích
cực của phương pháp dạy học hiện có, đồng thời phải học hỏi, vận dụng một số
phương pháp dạy học mới một cách linh hoạt nhằm phát huy tính tích cực, chủ
động sáng tạo của học sinh trong học tập, phù hợp với hoàn cảnh điều kiện dạy
và học cụ thể.
• Phương pháp thuyết trình là một trong những phương pháp dạy học
truyền thống được thực hiện trong các hệ thống nhà trường đã từ lâu. Đặc điểm
cơ bản nổi bật của phương pháp thuyết trình là thông báo - tái hiện. Phương
pháp này chỉ rõ tính chất thông báo bằng lời của thầy và tính chất tái hiện khi
lĩnh hội của trò. Thầy giáo nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa, chuẩn bị bài
giảng và trực tiếp điều khiển thông báo luồng thông tin tri thức đến học sinh.
Học sinh tiếp nhận những thông tin đó bằng việc nghe, nhìn, cùng tư duy theo
lời giảng của thầy, hiểu, ghi chép và ghi nhớ.
Như vậy, những kiến thức đến với học sinh theo phương pháp này gần
như đã được thầy "chuẩn bị sẵn" để chờ thu nhận, sự hoạt động của trò tương
đối thụ động. Phương pháp thuyết trình chỉ cho phép người học đạt đến trình
độ tái hiện của sự lĩnh hội tri thức mà thôi. Do đó, theo hướng hoạt động hóa
người học, cần phải hạn chế bớt phương pháp thuyết trình thông báo - tái
hiện, tăng cường phương pháp thuyết trình giải quyết vấn đề. Đây là kiểu dạy
học bằng cách đặt học sinh trước những bài toán nhận thức, kích thích học
sinh hứng thú giải bài toán nhận thức, tạo ra sự chuyển hóa từ qúa trình nhận
thức có tính nghiên cứu khoa học vào tổ chức qúa trình nhận thức trong học
tập. Giáo viên đưa học sinh vào tình huống có vấn đề rồi học sinh tự mình
giải quyết vấn đề đặt ra. Theo hình mẫu đặt và giải quyết vấn đề mà giáo viên
trình bày, học sinh được học thói quen suy nghĩ lôgic, biết cách phát hiện vấn
đề, đề xuất giả thuyết, thảo luận, làm thí nghiệm để kiểm tra các giả thuyết
nêu ra.
• Thuyết trình kiểu đặt và giải quyết vấn đề thuần túy do giáo viên
trình bày cũng đã có hiệu quả phát triển tư duy của học sinh. Nếu được xen kẽ
vấn đáp, thảo luận một cách hợp lý thì hiệu quả sẽ tăng thêm. Trong phạm vi

tiêu dạy học.
Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học. Nếu rèn
luyện cho người học có được phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì
sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết
quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội. Vì vậy, ngày nay người ta nhấn mạnh mặt
hoạt động học trong qúa trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tập
thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trường
phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả trong tiết học có
sự hướng dẫn của giáo viên.
Việc sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin trong nhà trường sẽ
đáp ứng yêu cầu cá thể hóa hoạt động học tập theo nhu cầu và khả năng của mỗi
học sinh.
Với sự trợ giúp của các thiết bị kĩ thuật, kiểm tra đánh giá sẽ không còn là
một công việc nặng nhọc đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời
hơn để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học.
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn
đóng vai trò đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người
thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học
sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kĩ
năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình.
2. Tổ chức song song các hình thức thi
Dân gian có câu: “Thi gì học nấy”. Cách đánh giá, chấm điểm ở cuối mỗi
học phần ĐH sẽ định hướng cách học và rèn luyện của sinh viên. Nếu bài thi chỉ
kiểm tra kiến thức đã học trong học phần thì sinh viên sẽ tập trung vào việc học
thuộc lòng kiến thức đã học để hy vọng đạt điểm cao. Cách tổ chức thi cuối học
phần hiện giờ ở ĐH Việt Nam phổ biến là kiểm tra viết (hoặc trắc nghiệm).
Cách thi ấy có ưu điểm: Chi phí tổ chức ít. Dễ thực hiện. Có thể thực hiện đánh
giá một lúc nhiều sinh viên.
* Nhược điểm của cách kiểm tra viết (hay trắc nghiệm):
Chỉ kiểm tra được khả năng nhớ của sinh viên, khó kiểm tra khả năng

tập chứ không phải chỉ kết quả và không chỉ bằng điểm số, có những nhận xét
của từng giảng viên đối với từng sinh viên cụ thể. Môn nào sẽ phụ trách từ a đến
z kể cả coi thi và chấm điểm.
• Lấy người học làm trung tâm, tăng cường tự học, phát huy tính chủ
động, sáng tạo của người học. Điều này giúp cho người học chủ động tiếp thu
được kiến thức, và vì thế họ không cần phải gian lận trong thi cử. Thực hiện
điều này đòi hỏi phải đổi mới phương pháp giảng dạy. Để người thầy có thể đổi
mới phương pháp giảng dạy, ngoài những vấn đề về điều kiện trang thiết bị dạy
học, cần phải có đánh giá, xếp loại khách quan từ phía nhà trường và người học
về giáo viên.
• Tổ chức thi cử nghiêm túc, đúng quy chế và phù hợp. Cần xử lý
nghiêm túc người coi thi và người thi vi phạm quy chế thi cử. Thực tế cho thấy,
giáo viên coi thi không nghiêm túc thường không bị xử lý gì, hoặc chỉ xử lý nhẹ
nhàng. Và người thi cũng vậy. Điều này làm cho những người coi thi và thi
nghiêm túc bị ảnh hưởng theo, và dần dần “lơi lỏng” kỷ cương, nề nếp. Thay đổi
phương pháp đánh giá kết quả học tập, làm sao để có thể đánh giá được suốt cả
quá trình học tập, để người học không phải và không thể đối phó, gian lận khi
thi cử.
Trên đây là một số giải pháp cơ bản, theo tôi, để có thể hạn chế được vấn
nạn tiêu cực thi cử trong giáo dục hiện nay. Rất mong sự đóng góp ý kiến của
thầy cô và các bạn để nền giáo dục của chúng ta được thực chất hơn, phát triển
hơn.
Phần kết luận
Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học cũng đã được xác định
trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII (1 - 1993), Nghị quyết Trung ương 2
khóa VIII (12 - 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được
cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15
(4 - 1999). Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông
phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn