SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI BẬC PTTH
THỪA THIÊN HUẾ NĂM HỌC 2000-2001.

ĐỀ CHÍNH THỨC MÔN: TOÁN BẢNG A VÒNG 1.
SBD: (180 phút, không kể thời gian giao đề)

Bài 1: (2 điểm)
a/ Chứng minh rằng mỗi phương trình sau đây có một nghiệm thực duy nhất
cosx = x (1) ; sin(cosx) = x (2) ; cos(sinx) = x (3).
b/ Gọi α là nghiệm của (1), gọi β là nghiệm của (2), gọi γ là nghiệm của (3).
Chứng minh rằng: γ.α.lnβ < β.γ.lnα<α.β.lnγ.
Bài 2: (2 điểm) Định m để giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
f(x,y,z) = (x – y + mz + 1)
2
+ [x + (m + 1)y - 2z + 2]
2
+ [2x + 2y + (m - 4)z + 1]
2
là lớn nhất.
Bài 3: (2 điểm) Cho hình vuông cố định. Tìm tập hợp những điểm M trong hình vuông đó và thỏa mãn
điều kiện: Tích hai khoảng cách từ điểm M đến hai cạnh của hình vuông cùng xuất phát từ một đỉnh bằng
bình phương khoảng cách từ điểm M đến đường chéo của hình vuông không đi qua đỉnh đó.
Bài 4: (4 điểm)
a/ Tìm tham số a để hệ sau có nghiệm:
2
a(x a) (x 2 2) 1 0
x a 0

− − + ≤



 
.
• f’(x) = 1 + sinx > 0
x ;
2 2
π π
 
∀ ∈ −
 ÷
 
nên f đồng biến trên
;
2 2
π π
 
−
 ÷
 
.
• f(0) < 0; f(1) > 0.
• Vậy phương trình f(x) = 0 có nghiệm và chỉ có một nghiệm.
• Các phương trình còn lại chứng minh tương tự.
Câu b ( 1đ)
• Nhận xét
, , (0;1)α β γ∈
. Viết lại
ln ln lnβ α γ
< <
β α γ
.

• f(x,y,z) = 0 ⇔
x y mz 1 0 (1)
x (m 1)y 2z 2 0 (2)
2x 2y (m 4)z 1 0 (3)
− + + =


+ + − + =


+ + − + =

có nghiệm (x;y;z).
• Lấy (2) trừ (1) ta có: (m + 2)y - (m + 2)z + 1 = 0 (4)
Nhân (1) với (2) ta có: 2x - 2y + 2mz + 2 = 0 (5)
Lấy (3) trừ (5) suy ra: 4y - (m + 4)z – 1 = 0 (6)
Từ (4) và (6) suy ra: m(m + 2) ≠ 0 có nghiệm y và z.
Rồi thế vào (1) có nghiệm x. Hệ (1), (2), (3) có nghiệm.
Do đó: khi m ≠ 0 và m ≠ 2 thì mìn(x,y,z) = 0.
• Nếu m = -2, khi đó: áp dụng bất đẳng thức Bunhiacôpki ta có:
f(x,y,z) = (x – y - 2z + 1)
2
+ [x - y - 2z + 2]
2
+ [2x + 2y - 6z + 1]
2

=
1
2

=


⇔
−
 
= +


+ − + =

Chọn (x = -1; y =
1
2
; z = 0). Vây tồn tại f(-1;
1
2
;0) =
1
2
hay khi m = -2 ta có minf(x;y;z) =
1
2
.
• Nếu m = 0, khi đó: áp dụng bất đẳng thức Bunhiacôpki ta có:
f(x,y,z) = (x – y + 1)
2
+ [x + y - 2z + 2]
2
+ [2x + 2y - 4z + 1]

.
Dấu bằng xảy ra khi
x y 2z 2 2x 2y 4z 1
10x 10z 9
1 1/ 2
10y 10z 1
x y 1 0
− − + + − +

= −
=


⇔
−
 
= +


− + =

Chọn (x =
9
5
−
; y =
1
10
; z = 0).Vậy tồn tại f(
9

. | y | | x (y 1) | 2y
2 2
− + + +
⇔ = ⇔ − − =
• M(x;y) ở trong hình vuông nên x – y + 1 > 0, và x + y – 1 < 0.
• Do đó: x
2
–(y – 1)
2
= (x – y + 1)(x + y – 1) < 0 nên (1) ⇔ x
2
– (y– 1)
2
=- 2y
2
⇔ x
2
+ (y+1)
2
= 2
• Vậy tập hợp các điểm M là cung BD, cung ¼ đường tròn C, bán kính R =
2
.
• Từ kết quả trên ta kết luận: Tập hợp các điểm M là 4 cung ¼ đường tròn tâm là các đỉnh của hình
vuông và có bán kính bằng cạnh của hình vuông.
Bài 4: (4.0 điểm)
Câu a ( 2 đ)
•
2 2 2
a(x a) (x 2 2) 1 0 (x a) ax - 2 2a(x a) 1 0

2 2 (x a) a 4
− + − + + ≥
−
• Do đó (1) chỉ đúng khi dấu đẳng thức xảy ra tại (3) tức là:
2
3 2
x
1 1
2
(x a) a
2 (x a) a
2
a
2

=


− = = ⇔

−

=


• Vậy hệ có nghiệm khi và chỉ khi a =
2
2
và nghiệm của hệ là: x =
3 2

2
π
nên
phương trình vô nghiệm.
• n = 2: Phương trình trở thành: (tgx +
1
4
cotgx)
m
= 1 có nghiệm x
0
; tgx
0
=
1
2
,∀m∈N
*
.
• n = 1: Đặt f(x) = (tgx +
1
4
cotgx)
m
– ( sinx + cosx) , x ∈(0;
2
π
).
f liên tục trên (0;
2

0
+ cosx
0
) = 1 -
3
2
cosx
0
= 1 -
3
0
5
<
.
Vậy phương trình có nghiệm.
• Kết luận: phương trình có nghiệm khi và chỉ khi: m ∈ N
*
và n ∈{1,2}.