Bệnh loãng xương ở phụ
nữ và cách dự phòng
Loãng xương là một bệnh xương rất thường gặp. Hiện nay trên thế giới
có khoảng 200 triệu người bị loãng xương. Loãng xương gặp ở cả hai
giới nhưng nữ giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn.
Chỉ riêng ở Mỹ năm 1995 có hơn 25 triệu phụ nữ bị loãng xương, trong đó
1,5 triệu trường hợp gẫy xương do loãng xương với chi phí điều trị lên tới 8
tỷ USD hàng năm. Ở Việt Nam loãng xương chiếm tỷ lệ 13-15% phụ nữ sau
mãn kinh.
Loãng xương có thể gây biến chứng nặng nề là gãy xương. LX không phải
chỉ khu trú ở một vị trí nào mà đó là một bệnh lý toàn thân, có thể gây tổn
thương ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể như cột sống, cổ xương đùi,
xương cẳng tay, xương sườn, xương cánh chậu Loãng xương có thể gây biến chứng nặng nề là gãy xương (Ảnh minh họa)
Ðặc điểm phát triển bộ xương
Chúng ta thường có cảm giác là xương ít hoạt động và ít thay đổi. Trên thực
tế khung xương luôn thay đổi và được tạo mới ở mọi thời điểm. Từ khi sinh
ra, em bé chỉ có chiều dài bộ khung xương là khoảng 50 cm, đúng bằng
chiều cao. Tuy nhiên sau đó bộ xương của chúng ta liên tục phát triển, với
quá trình tạo xương vượt trội hơn quá trình tiêu xương. Kết quả là chúng ta
trở nên cao to, đạt đến sự lớn tối đa ở độ tuổi 20-22 của cuộc đời, khi mà bộ
xương có khối lượng xương cao nhất, hay còn gọi là khối lượng xương đỉnh.
Khối lượng xương đỉnh này còn duy trì cho đến độ tuổi 30. Sau đó quá trình
huỷ xương dần trở nên chiếm ưu thế khiến khối lượng và chất lượng xương
bị giảm sút theo thời gian, kết quả là hình thành chứng LX. Như vậy nguy
cơ loãng xương phụ thuộc vào sự phát triển của khung xương (khối lượng
xương đỉnh) và lượng xương mất khi ở giai đoạn lớn tuổi.
Và loãng xương ở phụ nữ
Bệnh LX thường xảy ra ở phụ nữ có tuổi. Ở phụ nữ trên 45 tuổi, loãng

xương. Những phụ nữ chơi thể thao chuyên nghiệp như vận động viên chạy
Marathon, diễn viên balet thường bị mất kinh, đều giảm tỷ trọng xương. Phụ
nữ mất kinh kéo dài trên 12 tháng; phụ nữ mãn kinh, hay mãn kinh sớm
trước 45 tuổi, bị mất xương nhiều hơn và dễ mắc chứng loãng xương. Phẫu
thuật cắt buồng trứng làm mất xương nhanh chóng (12%/năm).
Thứ tư là phụ nữ phải trải qua thời kỳ mang thai và cho con bú. Khi đó cơ
thể họ phải cung cấp nguồn canxi rất lớn cho phát triển thai và cho nuôi con
bằng sữa mẹ. Do đó họ bị giảm lượng canxi nhanh chóng nếu không được
cung cấp lượng canxi đầy đủ. Những người có từ ba con trở lên hay bị loãng
xương.
Thứ năm là phụ nữ thường hay bị một số bệnh hệ thống như viêm khớp dạng
thấp, viêm cột sống dính khớp. Chính các bệnh này và các thuốc điều trị
bệnh như corticoid là thủ phạm gây nên sự mất xương thái quá. Các bệnh
nội tiết như đái tháo đường, cường cận giáp, bệnh lý tuyến giáp hay bệnh
gan, thận, bệnh đường tiêu hoá cũng làm gia tăng nguy cơ LX.
Thứ sáu là đặc điểm cầu trúc và hình thái xương của phụ nữ. Xương bị loãng
xương có tình trạng mỏng vỏ xương, rỗ trong vỏ xương, mỏng bè xương và
đứt các liên kết gian bè.
Dự phòng LX như thế nào?
Mục tiêu dự phòng LX là tối ưu hóa khối lượng đỉnh của xương ngay từ khi
còn trẻ, duy trì mật độ xương và giảm mất xương khi về già. Do vậy cần dự
phòng LX càng sớm càng tốt, ngay từ giai đoạn bào thai. Chế độ dinh dưỡng
cần điều độ, đa dạng, cân đối và hợp lý. Bữa ăn cần cung cấp đủ năng lượng
và protein như thịt, cá, trứng, sữa. Cần ăn cả các loại thức ăn giàu chất
khoáng như canxi, magiê, phospho, vitamin D. Cần ăn các loại sữa và sản
phẩm sữa (sữa chua, phomát ) vì chúng có hàm lượng canxi cao, canxi sữa
có độ đồng nhất cao, dễ hấp thu. Vitamin D trong sữa giúp cơ thể hấp thu
tốt hơn canxi. Một lượng calcium và vitamin D vừa đủ cần thiết cho xương
khoẻ. Tổng lượng calcium tiêu thụ mỗi ngày ít nhất là 1000mg. Bổ sung
vitamin D 800UI/ngày nếu ít tiếp xúc ánh nắng. Ngoài ra bổ sung vitamin K,