Những hiểu biết chung
nhất về bệnh trầm cảm
Thế giới hiện nay có khoảng 121 triệu người khổ sở vì trầm cảm. Đây là
chứng bệnh không “khó tính”, có thể tấn công bất cứ ai, song chủ yếu là
đối tượng thuộc nhóm tuổi từ 20 đến 40.
Bệnh biểu hiện rất đa dạng. Ở người này xuất hiện bất ngờ, ở người khác –
từ từ, từng bước một. Từ những thay đổi tính khí thông thường (vẫn được
coi như trạng thái u sầu hoặc suy sụp tinh thần), bệnh khác nhau ở mức độ
nghiêm trọng và thời gian duy trì triệu chứng lâu hơn – tình trạng có thể dẫn
đến khó khăn trong nỗ lực tự xoay sở với những nghĩa vụ thường nhật.

Có thể xếp những biểu hiện dưới đây như triệu chứng trầm cảm hay
gặp nhất:

1- Tâm trạng buồn rầu

2- Trạng thái u uất

3- Chán nản

4- Tâm hồn trống trải

5- Thiếu hưng phấn sáng tạo

6- Những rối loạn tập trung

7- Rối loạn giấc ngủ

8- Chán ăn

9- Những rắc rối về thể chất (đau tim, nhức đầu, rối loạn tiêu hóa…)

nhiều so với bệnh đa tuyến. Việc xác định thời điểm phục hồi sức khỏe cũng
khó hơn. Có thể so sánh với tình trạng nhức đầu. Vào thời điểm, thí dụ tôi
đang nhức đầu, tôi biết rõ, bản thân đang bị. Tuy nhiên nếu như sau đó ai hỏi
tôi: đã hết nhức đầu lúc nào? – Tôi sẽ rất khó xác định thời điểm. Tình trạng
như vậy xảy ra đúng với trầm cảm đơn tuyến – nó rút lui theo cách nạn nhân
khó nhận biết.

Trái lại với trường hợp đa tuyến bệnh nhân có thể tuyên bố: - “Đến 15 giờ
15 phút tôi còn là nhân vật bỏ đi. Sau 15 giờ 15 phút – giống như Thượng đế
chạm tay vào người tôi – tôi có thể làm mọi việc”. Đó là sự khác biệt rất đặc
trưng giữa hai dạng bệnh.

+ Còn những dạng rối loạn trầm cảm khác?

- Khá thường xuyên là trầm cảm thần kinh. Ở đây nền tảng nguồn gốc tâm lý
rất rõ. Thí dụ do hậu quả chấn thương tâm lý nào đó, nhân vật suốt thời gian
dài cảm thấy buồn rầu, chán nản, thiếu sức sống. Nguyên nhân trầm cảm
không có nền tảng sinh học, bệnh không tự sinh ra trong con người – nó xuất
hiện từ bên ngoài.
Trong phạm trù nhất định, với không ít trường hợp, đó chỉ là vấn đề cá tính
– đơn giản, có những người lúc nào cũng “đượm buồn”.

Một trong những chuẩn mực nhận biết trầm cảm kinh điển là dấu hiệu: trạng
thái hiện tại rõ ràng khác hẳn thời gian trước đó. Ai đó u buồn, thiếu sức
sống, bị rối loạn giấc ngủ…vẫn chưa đủ triệu chứng để kết luận. Có những
triệu chứng ấy, nhưng với câu hỏi “Từ khi nào?”, đối tượng trả lời: “Từ ngày
mới sinh ra”. Đối tượng đã có chúng từ hồi học tiểu học, trung học, đại học

có thể liên tưởng đến máy ảnh. Có máy ảnh và mảnh phim đã lọt ánh sáng.
Có nghĩa, hình ảnh đã được chụp, song ảnh vẫn chưa rửa. Câu hỏi: Chúng ta
đã có ảnh hay chưa có? Câu trả lời: chúng ta có tấm ảnh tiềm tàng. Phòng tối
và thuốc rửa ảnh là nhân tố bên ngoài. Nếu ảnh chưa được rửa, sẽ không ai
nhìn thấy nó – giống như chưa bao giờ có nó. Nếu đã rửa, sẽ có. Sinh học
con người làm cho chúng ta có tấm ảnh tiềm năng trong người – đó là trầm
cảm.

Tuy nhiên thực tế cuộc sống có thể xảy ra không ít điều phi lý, bởi một số
nhân tố stress, thay vì gây ra trầm cảm, trái lại – kích thích linh tính tự vệ và
phát huy tác dụng chống trầm cảm. Kết quả ghi chép thực tế cuộc sống tù
nhân các “địa ngục trần gian” và các trại tập trung thế giới cho thấy: ở đó
không hề xảy ra dịch tự tử. Những cá thể bị giam cầm trong những điều kiện
đặc biệt hà khắc, trong mối đe dọa mất mạng thường trực, không hề bị trầm
cảm, hơn thế - họ còn chứng tỏ nghị lực phi thường – sức mạnh cho phép họ
tồn tại bất chấp mọi tai ương.

Trong trường hợp nhiều người bệnh có thể nói, họ chỉ rơi vào trầm cảm, khi
họ “có thể tự cho phép mình”. Thí dụ ai đó rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó
khăn, bởi phải chăm sóc người thân ốm nặng. Trong giai đoạn đầu đối tượng
cố gắng tự xoay sở - rất cực nhọc, song vẫn làm được. Sau đó người ốm qua
đời và khi ấy người chăm sóc “sụp đổ” hoàn toàn. Lý do không phải phản
ứng với tang lễ, mà bởi đối tượng đã buông xuôi và tự “cho phép” mình trầm
cảm.

Cũng có những trường hợp trầm cảm do “hoàn thành ước nguyện”. Con
người đi qua cuộc đời bằng con đường đã định trước, thí dụ thăng quan và
sau đó rơi vào trầm cảm – sau khi đã leo lên tột đỉnh.

+ Các triệu chứng trầm cảm có thể xuất hiện bất chợt hoặc tiến triển


- Trầm cảm có hàng lọat “chiến hữu”. Chúng là các bệnh ung thư, tiểu
đường, động kinh, thoái hóa đốt sống. Những người sau tai biến não và nhồi
máu cơ tim cũng có thể khổ sở vì lý do trầm cảm.