Bài 39 Biến động số lượng cá thể
của quần thể sinh vật
I - BiÕn ®éng sè l îng c¸ thÓ
Thế nào là sự biến động số lượng cá
thể của QT?
+ Sau một trận cháy rừng, số lượng sinh vật trong
khu rừng giảm mạnh.
+ Tháng 3 hàng năm: Muỗi, ếch nhái tăng số lượng
+ Ốc bươu vàng ở Việt Nam tăng nhanh gây hại lúa.
+ Cá ở biển Pêru cứ 7 năm giảm Sl 1 lần
Biến động số lượng cá thể
Là sự tăng hoặc giảm số lượng cá thể trong quần thể
*. Ví dụ
*.Khái niệm
Lấy ví dụ về biến động số lượng cá
thể của quần thể ?
Bi n đ ng theo ế ộ
chu kỳ
Bi n đ ng ế ộ
không theo chu
kỳ
Từ các ví dụ trên có thể chia thành mấy kiểu
biến động ?
1. Khái niệm biến động số lượng cá thể
2. BiÕn ®éng theo chu kú
Mèo rừng săn bắt thỏ
Đồ thị biến động số lượng thỏ và mèo rừng
Canađa theo chu kỳ 9 – 10 năm
Vì sao số lượng thỏ và mèo rừng lại tăng và giảm theo chu kỳ gần
giống nhau ?
*. Ví dụ

như thế nào ? Biện pháp phòng tránh ?
Rét đậm, rét hại làm chết hàng loạt gia súc ở Miền Bắc
II. Nguyên nhân gây ra biến động và sự điều chỉnh số
lượng cá thể của quần thể
Quần thể
Nguyên nhân gây ra biến động
Nhóm
NTST
Cáo ở đồng rêu phương bắc(4 năm)
Sâu hại mùa màng (tăng vào xuân, hè)
cá
Chim cu gáy(Mùa hè)
Ếch nhái (tháng 3)
Bò sát, ếch nhái miền Bắc Việt nam ( giảm
vào mùa đông giá rét)
Bò sát, chim nhỏ, gặm nhấm ( giảm khi lũ
lụt)
Thỏ ở Ôxtrâylia ( tăng, giảm thất thường)
Muỗi (tháng 3)
Động vật, thực vật ở rừng U Minh thượng
giảm khi cháy rừng
1. Nguyªn nh©n g©y biÕn ®éng sè l îng c¸ thÓ trong quÇn thÓ
Phụ thuộc vào sl con mồi là chuột Lemut
Khí hậu ấm áp, thức ăn dồi dào
nên sinh sản nhiều
Dòng nước nóng tác động
Nguồn thức ăn dồi dào
Mùa mưa là mùa sinh sản
Nhiệt độ quá thấp
Lũ lụt

- Kẻ thù.
- Thức ăn.
- Sinh sản.
- Khả năng thụ tinh.
- Sức sống của con non.
Thông qua trạng thái sinh
lý của các cá thể.
- Sự phát tán.
- Sức sinh sản.
- Tỉ lệ tử vong.
Hoàn thành n i dung b ng sau?ộ ả
Tác động của nhân tố vô sinh vào giai đoạn nào của quần thể gây biến
động mạnh mẽ nhất ?
Con người ảnh hưởng như thế nào đến biến động số lượng cá thể
của quần thể ?
2. Sù ®iÒu chØnh sè l îng c¸ thÓ cña quÇn thÓ
- Quần thể sống trong một môi trường xác định luôn có xu hướng
tự điều chỉnh số lượng cá thể bằng cách làm giảm số lượng cá thể
hoặc kích thích làm cho số lượng cá thể tăng lên.
+ Trong điều kiện thuận lợi như: thức ăn dồi dào, ít kẻ thù =>sức sinh
sản tăng, mức độ tử vong giảm, nhập cư tăng => số lượng cá thể tăng
+ Khi số lượng cá thể tăng cao => thức ăn khan hiếm, nơi sống chật
chội, ô nhiễm môi trường => cạnh tranh gay gắt => sức sinh sản giảm,
tỷ lệ tử vong cao => số lượng cá thể giảm. VD: tỉa thưa ở thực vật
Quần thể điều chỉnh số lượng cá thể như thế nào?
Sinh sản
Tử vong
Nhập cư Xuất cư
Kích thước quần thể
- Sơ đồ về sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể :

hè.
- Số lượng mèo rừng tăng
giảm theo chu kỳ 9-10 năm.
- Biến động số lượng cá cơm
ở biển Peru 10-12 năm.
- Số lượng nấm men tăng
mạnh trong vại dưa.
- Số lượng cây dương xỉ giảm
mạnh do cháy rừng.
- Số lượng gà ở Thái Nguyên
giảm mạnh do dịch cúm gia
cầm H5N1.
- Số lượng cá thu giảm mạnh
do sự đánh bắt quá mức của
ngư dân ven biển.
Phân biệt biến động theo chu kỳ và biến động không theo
chu kỳ ?
Những nghiên cứu về biến động số lượng cá thể có ý nghĩa như
thế nào đối với sản xuất nông nghiệp và bảo vệ các loài sinh vật
? Cho ví dụ minh họa ?
Câu 3: Số lượng thỏ và mèo rừng Canada có chu kỳ biến động:
A. 3 -4 năm B. 5 – 6 năm
7 năm D. 9 – 10 năm
Câu 4: Cáo ở đồng rêu phương bắc có chu kỳ biến động là :
A.3- 4 năm B. 5 – 6 năm
C. 7 năm D. 9 – 10 năm
Câu 5: Nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể
của quần thể là :
A.Thay đổi các nhân tố vô sinh
B.Thay đổi các nhân tố sinh thái vô sinh