Các nghệ sĩ lạc thời và những kỳ tích từ ảnh đen trắng
Chỉ trong vòng ba năm qua, ngh
ệ thuật ảnh
đen trắng của Việt Nam đã bước lên ngôi vị
hàng đầu thế giới. Những thành tựu đạt
được đã xóa đi mặc cảm tủi phận của ảnh
đen trắng bấy lâu bị lãng quên trước cơn
lốc thị trường. Giờ đây, những nghệ sĩ trẻ,
đặc biệt ở TP HCM đã tạo nên phong trào
khám phá cảm xúc từ ảnh đen trắng.
Trước sự tấn công ồ ạt của kỹ thuật máy ảnh
số và công nghệ photoshop, gần chục năm
qua, nhiếp ảnh đen - trắng ngỡ không thể
"ngóc đầu" lên được. Hàng chục vạn người
chơi máy ảnh nghiệp dư coi ảnh đen trắng là
câu chuyện cổ. Còn các nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp, không mấy
người mặn mà với hai màu bình dân này bởi lẽ họ không muốn đùa
với chuyện cơm áo gạo tiền. Họ đành xếp ảnh đen trắng vào loại tồn
kho. Tuy vậy, vẫn có người xếp loại "ảnh nhà nghèo" này vào hàng
nghệ thuật thứ thiệt. Họ miệt mài sáng tạo, kiên trì khám phá mảnh
đất tưởng như đã "cằn cỗi" ấy
1. Không ai có thể quên cố nhiếp ảnh gia Võ An Ninh, người đã chụp
ảnh đen trắng xuyên hai thế kỷ, với hàng trăm ngàn tác ph
ẩm khắc ghi

Di chứng da cam.
Ảnh: Phạm Thị Thu
(trong bộ ảnh đoạt
Huy chương Vàng
FIAP 2010).
những hình ảnh phản ánh nhiều sự kiện lớn của đất nước qua từng

đem lại vinh dự cho tác giả khi ông được FIAP trao bằng danh dự và
kết nạp vào hội của Liên đoàn năm 1991. Đồng thời cũng nhờ bức
ảnh này mà anh Lê Văn Thức đã được xác nhận những quyền lợi của
một chiến sĩ có công trạng với Tổ quốc sau nhiều năm thất lạc giấy tờ.

2. Nếu kể hết những giải thưởng của các nghệ sĩ Việt Nam trong các
cuộc thi nhiếp ảnh quốc tế thì nhiều "tuyển thủ" các bộ môn nghệ
thuật khác sẽ thấy "choáng". Bởi lẽ con số mà các nhà nhiếp ảnh đoạt
giải quốc tế dài gấp cỡ trăm lần thành tích của các ngành đi
ện ảnh, hội
họa, sân khấu.
Tuy nhiên, những con số giải thưởng này thường tập trung vào một số
tay máy chuyên nghiệp và cả đời theo đuổi nghệ thuật ảnh đen trắng,
như Duy Anh, Hoài Linh, Huỳnh Lâm, Long Thành, Vũ Quang Huy,
Lê Hồng Linh… Nếu nghệ sĩ, nhà báo Vũ Quang Huy có tới hàng
chục giải thưởng ảnh thời sự và nghệ thuật trong nước và quốc tế, với
các tác phẩm như: "Bác Hồ hỏi chuyện mẹ Suốt", "Hoa Xuân Tứ -
cháu ngoan Bác Hồ", "Mẹ Kim Đồng"… thì Huỳnh Lâm, phóng viên
Báo ảnh Đất Mũi lại có tới gần 200 tác phẩm đoạt giải, trong đó
không ít là những bức ảnh đen trắng, sánh ngang với "Vua giải
thưởng nhiếp ảnh" Duy Anh.
Gần đây, người đạt kỷ lục tuyệt đối về ảnh đen trắng lại là nghệ sĩ Lê
Hồng Linh, hiện là Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật - Hội Nghệ sĩ
Nhiếp ảnh Việt Nam khóa 7. Tính đến nay, Lê Hồng Linh đã đoạt
khoảng 350 giải thưởng, trong đó có hàng trăm giải quốc tế về ảnh
đen trắng. Nếu từ năm 2001, Lê Hồng Linh mới chỉ được FIAP xếp
thứ 12 trong thể loại ảnh đen trắng, thì đến năm 2006, với hàng chục
tác phẩm được giải và trưng bày trong các triển lãm quốc tế, anh đã
đoạt giải Nhất do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Hoa Kỳ (PSA) trao, và trở
thành nghệ sĩ ưu tú của FIAP. Thời gian này, anh nổi tiếng là tay "sát

Nam đã lại đoạt giải thưởng lớn: Cúp Vàng ảnh nghệ thuật thế giới
lần thứ 29 tại Slovakia. Lúc này người ta đã nhớ đến các tay máy đen
trắng tài ba như: Bảo Hưng, Trần Phong, Hoàng Qu
ốc Tuấn, Ngô Huy
Tịnh, Vương Quốc Kim, Chính Hữu, Nguyễn Long, Tam Thái, Ngọc
Thái và Lê Quang Phú. Họ đã làm nên kỳ tích cho nền nhiếp ảnh Việt
Nam trong một cuộc thi ảnh nghệ thuật có quy mô lớn nhất toàn cầu.
Chính do sự vượt trội đó, Việt Nam đã đứng ra đăng cai cuộc thi
nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế lần thứ 30 vào tháng 5/2010 và dự kiến,
Đại hội Liên đoàn Nhiếp ảnh nghệ thuật Quốc tế sẽ được tổ chức tại
Việt Nam vào đầu tháng 8 tới đây.
Quả nhiên, các nghệ sĩ trẻ đã không phụ lòng mong mỏi của giới
nhiếp ảnh toàn quốc với những những huy chương cao quý trong
cuộc thi vừa qua. Bộ ảnh đen trắng với chủ đề "Vượt khó" của Việt
Nam đoạt 3 giải lớn: Huy chương Vàng cho tập thể, Huy chương
Vàng cho tác giả Phạm Thị Thu (với tác phẩm "Di chứng da cam") và
Huy chương Đồng cho bức "Yêu thương" của Nguyễn Đình Quốc.
Như vậy, chỉ ba năm qua, nghệ thuật ảnh đen trắng của Việt Nam đã
bước lên ngôi vị hàng đầu thế giới. Những thành tựu đạt được đã xóa
đi mặc cảm tủi phận của ảnh đen trắng bấy lâu bị lãng quên trước cơn
lốc thị trường. Giờ đây, những nghệ sĩ trẻ, đặc biệt ở TP HCM đã tạo
nên phong trào khám phá cảm xúc từ ảnh đen trắng. Đó là những
khoảnh khắc ánh sáng mô tả được chiều sâu của tâm hồn và những ý
tưởng sắc sảo thể hiện qua sự tương phản giữa sắc độ đen trắng hết
sức giản dị này.
Cùng với cuộc thi "Khoảnh khắc Thăng Long" mới được khởi động
nhân dịp kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, hy vọng
thêm một lần nữa các nghệ sĩ trẻ sẽ bứt phá với những hình tượng đặc
sắc trong nghệ thuật ảnh đen trắng, làm nên những kỳ tích mới cho
nền nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam