1
Mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ
(The Relational Database Model)
Chương 2
2
Giới thiệu

Mô hình Cơ sở dữ liệu Quan hệ (gọi tắt là Mô
hình Quan hệ) do E.F Codd đề xuất năm 1971

Mô hình Quan hệ thể hiện dữ liệu dưới góc độ logic

Mô hình Quan hệ bao gồm:

Các khái niệm nhằm mô tả dữ liệu dưới dạng dòng và cột
như quan hệ, bộ, thuộc tính, khóa chính, khoá ngoại,

Các phép toán thao tác với dữ liệu_ Đại số quan hệ

Ràng buộc toàn vẹn quan hệ

Các Hệ quản trị CSDL quan hệ (RDBMS) được xây
dựng dựa trên lý thuyết mô hình quan hệ.
3
Các khái niệm

Quan hệ / bảng

Thuộc tính

Bộ

99003 Phạm Hồng 0 Long An
99004 Lê Văn 1 Binh Thuan
99005 Nguyễn Nam 1 Tp HCM
Quan hệ
sinhvien
6
Quan hệ và bảng
MASV MAMH MAKHOA DIEMTHI
99001 CSDL CNTT 3.0
99002 CSDL CNTT 8.0
99001 THVP CNTT 6.0
99005 THVP AV 5.0
Quan hệ
ketquaHT
7
Thuộc tính
Một thuộc tính bao gồm :

Tên thuộc tính

Tên phân biệt

Giúp diễn giải ý nghĩa thuộc tính (thuộc tính của thực thể,
hay mối kết hợp)

Kiểu dữ liệu thuộc tính

Số nguyên, số thực, văn bản, logic,…

Miền giá trị xác định


Các thuộc tính và Mối liên hệ giữa các thuộc tính

Mỗi lược đồ quan hệ luôn kèm một tân từ để diễn tả ý nghĩa
của nó.
Vd, tân từ: Mỗi Sinh viên thuộc một khoa, học một môn học
thì có kết quả thi môn học đó.

Ký hiệu LĐQH
Ketqua( MASV, MAMH, MAKHOA, DIEMTHI)
Ký hiệu r(Ketqua) là một thể hiện của LĐQH trên.

Lược đồ CSDL

Tập hợp các lược đồ quan hệ trong cùng một CSDL
10
Khóa
(Key hay candidate key)

Gọi S là một tập các thuộc tính của lược đồ quan hệ R

S được gọi là một siêu khóa (superkey) của lược đồ quan hệ
R, nếu với hai bộ bất kỳ trong R thì giá trị của các thuộc tính
trong S là khác nhau

Siêu khoá có ít thuộc tính nhất được gọi là khóa (key) hay
khóa dự tuyển (candidate key)

Một lược đồ quan hệ có thể có nhiều khóa (khóa dự tuyển)


Ketqua( MaSV, MaMH, Makhoa, Diemthi)
rKQ

Siêu khóa: {MaSV, MaMH}, {MaSV,MaMH,MaKhoa},…

Khóa (khóa dự tuyển, khóa chính , khóa phức): {MaSV,
MaMH}

Khóa ngoại : {MaMH} , {MaKhoa}
MASV MAMH MAKHOA DIEMTHI
99001 CSDL CNTT 3.0
99002 CSDL CNTT 8.0
99001 THVP CNTT 6.0
99005 THVP AV 6.0
13
Khóa _ ví dụ 3

Sinhvien(MaSV, Hoten, Phai, soCMND)
rSV

Siêu khóa : {MaSV} , {MaSV, Hoten}, … ,
{soCMND} , {soCMND, Hoten},…

Khóa (khóa dự tuyển): {MaSV} , {soCMND}

Khóa chính : {MaSV}
MaSV Hoten Phai soCMND
99001 Nguyen van anh Nam 01245012
99002 Tran Le Tuan Nam 02209875
99003 Nguyen Thi Hong Nu 04563711

Phép chọn (selection)

Phép chiếu (projection)

Phép hợp (union)

Phép trừ (set difference)

Phép tích Descartes (Cartesian product)

3 phép toán suy dẫn*

Phép kết (Join)

Phép giao (Intersection)

Phép chia (Division)
(*Có thể được biểu diễn dưới dạng các phép toán cơ bản)
17
Ký hiệu

Quan hệ r là một thể hiện của lược đồ quan
hệ R(A1, A2, …, Am)

Điều kiện F là 1 biểu thức luận lý có giá trị
true/false. F bao gồm:

Các toán hạng là hằng hoặc tên thuộc tính

Các phép toán so sánh =, ≠, <, ≤, >, ≥

7
7
3
10
r(A=B ^ D>5)
A B C D
α
β
α
β
1
23
7
10
r(A=B)
A B C D
α
β
β
α
β
β
1
12
23
7
3
10
20
Phép chiếu (Projection)

2
A C
α
α
β
β
1
2
1
2
r[A,C]
22
Phép hợp (union)
Phép hợp (union)

Phép hợp của 2 quan hệ r và s
r + s = r ∪ s = { t | t ∈ r ∨ t ∈ s}
trong đó: r và s là hai quan hệ khả hợp
r + s
23
Phép hiệu (Set Difference)

Phép hiệu của 2 quan hệ r và s
r - s = { t | t ∈ r ∧ t ∉ s }
trong đó: r và s là hai quan hệ khả hợp
r - s
24
Phép giao (Intersection)

Phép giao của 2 quan hệ r và s