Bắt đầu từ người
thầy
Gần đây hơn các nhà tâm lý giáo dục đã đúc kết:
Chúng
ta nhớ

Những gì ta
10% Đọc
20% Nghe
30% Thấy
50% Nghe và thấy (các phương
tiện nghe nhìn)
80% Nói (đối thoại với thầy,
thảo luận nhóm )
90% Nói và làm điều chúng ta
suy nghĩ
(đóng kịch, sắm vai thực
tập trong phòng thí nghiệm
hay hiện trường để áp
dụng điều đã học )
Như th
ế với phương tiện nghe nhìn, người học nhớ được 50%
nội dung trình bày, thế cũng đã tốt. Nhưng nếu chính người học
chủ động hành động như nói hay làm thì hiệu quả còn cao hơn.
Ví dụ phương pháp sắm vai có thể chỉ chiếm 15 phút mà gây

câu hỏi thảo luận nhóm. (Theo kinh nghiệm bản thân thì các
nhóm nêu lên được hầu hết các khía cạnh của nội dung. Người
thầy chỉ cần thêm những gì còn thiếu, nối kết các ý kiến thành
một tổng thể logic).
Tuy nhiên, kiểu dạy này rất mệt, đòi hỏi người thầy nhiều sáng
tạo để tùy cơ ứng biến. Và nếu dựa vào trình độ và đặc điểm
của người học thì không lớp nào giống lớp nào. Người thầy
phải tập trung tư tưởng rất cao để theo dõi diễn biến của lớp
học và nắm vững phản hồi từ người học. Chính sự tiếp thu
phản hồi này khiến người học thích thú vì ý kiến của họ được
coi trọng, từ đó họ phấn khởi tham gia hơn nữa.
Cản ngại từ người học coi vậy mà không khó khắc phục
Đối với trẻ cấp I, II dễ đưa vào phương pháp giáo dục chủ
động. Đối với sinh viên và nhất là đối với người lớn tuổi thì
khó hơn nhiều. Sinh viên quen thói thụ động và nhút nhát. Họ
bám vào “cái chữ” như cái phao an toàn. Bước vào lớp là mọi
người lấy tập chép. Họ rất bỡ ngỡ khi được yêu cầu đừng ghi
chép và phải suy nghĩ. Điều này rất khó vì họ chỉ quen tiếp thu
như cái máy nhớ. Họ càng sợ phát biểu vì e bị chê cười, đánh
giá, qui kết. Mối lo dai dẳng là điểm thi. Học theo kiểu “lang
bang” này biết viết gì trong bài thi? Các buổi họp nhóm chưa
hấp dẫn vì thực hiện chưa đúng qui cách.
Nhưng r
ồi với tuổi trẻ họ cũng khám phá được sự thu hút của
tính sáng tạo, của các mối tương tác của những khám phá nhờ
cách học vui vui học. Và trên hết sự gần gũi giữa người dạy và
người học. Và từ từ họ khám phá là kiến thức thu nhận được là
của chính họ. Và họ không còn nói vẹt nữa.
Trở lại người thầy
N