Đề tài: "Phân tích nội dung
qui luật từ những thay đổi
về lượng dẫn đến sự thay
đổi về chất và ngược lại.
Việc nhận thức và vận dụng
vào trong hoạt động thực
tiễn của anh chị vào trong
hoạt động thực tiễn"

1

mở đầu

Trong đời sống hàng ngày, đằng sau các hiện tợng muôn hình muôn vẻ,
con ngời dần dần nhận thức đợc tính trật tự và mối liên hệ có tính lặp lại
của các hiện tợng, từ đó hình thành nên khái niệm quy luật. Với t cách
là phạm trù của lý luận nhận thức, khái niệm quy luật là sản phẩm của t
duy khoa học, phản ánh sự liên hệ của các sự vật và tính chỉnh thể của chúng.
Các quy luật của tự nhiên, của xã hội cũng nh của t duy con ngời
đều mang tính khách quan. Con ngời không thể tạo ra hoặc tự ý xoá bó đợc
quy luật mà chỉ nhận thức và vận dụng nó trong thực tiễn.
Quy luật từ những thay đổi về lợng dẫn đến sự thay đổi về chất và
ngợc lại là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết
phơng thức của sự vận động, phát triển. Nhận thức đợc quy luật này có ý
nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự
vật, hiện tợng. Nếu nhận thức không đúng quy luật này sẽ dẫn đến t tởng
tả khuynh, hữu khuynh. Tả khuynh là phủ nhận sự tích luỹ về lợng, muốn có


Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

3

Phần I
Những vấn đề lý luận của quy luật từ những thay đổi về
lợng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngợc lại

Quy luật những thay đổi về lợng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngợc
lại là một trong những quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật. Quy luật
này chỉ rõ tính chất và cách thức của sự phát triển.
1- Các khái niệm
1.1- Khái niệm về chất
Chất là tính quy định vốn có của sự vật hiện tợng đợc biểu hiện thông
qua các thuộc tính và đặc điểm cấu trúc của sự vật. Tính quy định là cái vốn
có của sự vật, hiện tợng để phân biệt sự vật này với sự vật khác. Tính quy
định này đợc thể hiện thông qua các thuộc tính. Có thuộc tính cơ bản và
không cơ bản. Thuộc tính cơ bản quy định chất của sự vật. Nếu thuộc tính cơ
bản mất đi thì chất của sự vật thay đổi. Còn thuộc tính không cơ bản thì
trong quá trình tồn tại của sự vật, có những thuộc tính không cơ bản mới
nảy sinh vàcó những thuộc tính không cơ bản mất đi nhng chất của sự vật
không thay đổi. Thuộc tính chỉ bộc lộ thông qua quan hệ với sự vật khác.

Bớc nhảy là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự biến đổi căn bản từ
chất sự vật này sang chất của sự vật khác.
+ Bớc nhảy đốt biến là bớc nhảy xảy ra trong thời gian ngắn làm thay
đổi bản chất của sự vật. Bớc nhảy này diễn ra bằng một sự bùng nổ mãnh
liệt. VD cách mạng tháng Mời Nga là một bớc nhảy đột biến.
+ Bớc nhảy dần dần là bớc nhảy đợc thực hiện bằng việc loại bỏ dần
những yếu tố, những bộ phận chất cũ xảy ra trong một thời gian dài mới loại
bỏ hoàn toàn chất cũ thành chất mới.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

5

2- Nội dung quy luật từ những thay đổi dần về lợng dấn đến sự
thay đổi về chất và ngợc lại.
Sự phát triển của mọi sự vật, hiện tợng trong tự nhiên và xã hội cũng
nh sự phát triển nhận thức t duy con ngời đều đi từ sự thay đổi dần về
lợng đợc tích luỹ lại khi vợt quá giới hạn độ tới điểm nút thì thì gây nên
sự thay đổi căn bản về chất. Sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời thay thế.
Sở dĩ nh vậy là vì chất và lợng là hai mặt đối lập vốn có của sự vật
hiện tợng. Lợng thì thờng xuyên biến đổi, còn chất tơng đối ổn định. Do
đó sự phát triển của lợng tới một lúc nào đó thì mâu thuẫn với chất cũ. Khi
chất cũ kìm hãm thì qua đó nảy sinh yêu cầu tất yếu phải phá vỡ chất cũ, mở
ra một độ mới để mở đờng cho lợng phát triển. Sự chuyển hoá từ những
thay đổi về lợng dẫn đến những thay đổi vê chất, diễn ra một cách phổ biến
trong tự nhiên, xã hội và t duy.
Quy luật này còn có chiều ngợc lại, tức là không chỉ thay đổi về lợng
dẫn đến thay đổi về chất mà sau khi chất mới ra đời do sự biến đổi về lợng
gây nên thì chất đó lại quy định sự biến đổi về lợng, ảnh hởng của chất mới
đến lợng thể hiện ở quy mô, mức độ, nhịp điệu phát triển mới.

luỹ về lợng, nếu không coi trọng quá trình này thì sự không có sự biến đổi
về chất.
-Quy luật này có chiều ngợc lại, chất mới ra đời thì làm biến đổi tốc độ,
quy mô lợng mới. Cho nên khi chất mới ra đời phải biết xác định tốc độ,
quy mô phát triển về lợng cho thích hợp, không đợc bảo thủ, dừng lại
-Cần phải chống quan điểm tả khuynh, hữu khuynh. Tả khuynh là phủ
nhận tích luỹ về lợng muốn có ngay sự thay đổi về chất, còn hữu khuynh là
thì ngợc lạikhi lợng biến đổi đã tới vợt quá độ nhng không dám thực
hiện sự thay đổi căn bản về chất.

Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

7Phần II
Vận dụng vào thực tiễn phát triển kinh tế thị
trờng định hớng XHCn ở Việt nam

1-Tính tất yếu khách quan của kinh tế thị trờng định hớng
CNXH ở nớc ta
Kinh tế thị trờng định hớng XHCNthực chất là phát triển nền kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của
Nhà nớc theo định hớng XHCN nhng đợc diến đạt gọn hơn, nói rõ đợc
mô hình hinh tế tổng quát của nớc ta trong thời kỳ quá độ.
Nói nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN có nghĩa là nền kinh tế
của chúng ta không phải là kinh tế hiện vật, tự cấp, tự túc, quản lý theo kiểu
tập trung, quan liêu, bao cấp. Nhng đó cũng không phải là nền kinh tế thị
trờng tự do theo cách nói của t bản, tức là không phải nền kinh tế thị

nh một bộ phận tơng đối độc lập, đan xen với các bộ phận khác của kết
cấu kinh tế-xã hội. Do vậy, nền kinh tế nhiều thành phần là đặc trng riêng
có của thời kỳ quá độ lên CNXH.
Phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN chính là thực hiện nhất
quán và lâu dài chính sách phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, qua
đó tiềm năng của các thành phần kinh tế đợc khai thác để phát triển lực
lợng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH, nâng cao đời
sống nhân dân, đảm bảo xây dựng thành công CNXH.
Nh vậy, phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN là một tất yếu
khách quan, là sự nhận thức đúng đắn quy luật từ những thay đổi về lợng sẽ
dẫn đến sự thay đổi về chất và ngợc lại. Điều đó có nghĩa là khi chúng cha
cha tích luỹ đợc đầy đủ những điều kiện vật chất cho CNXH thì chúng ta
cha thể nóng vội xây dựng quan hệ sản xuất XHCN ngay nh trớc năm
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

9

1986 chúng ta đã làm, mà chúng ta phải tiến hành dần dần, hay nói cách
khác, chúng ta phải có một thời kỳ quá độ.
2-Những thành tựu mà chúng ta đã đạt đợc sau 15 năm đổi mới.
Sau năm 1975 khi đất nớc đợc thống nhất, cả nớc đi lên CNXH,
chúng ta đã nóng vội và nhất loạt xây dựng quan hệ sản xuất một thành phần
dựa trên cơ sở công hữu XHCN về t liệu sản xuất, mọi thành phần kinh tế
khác bị coi là bộ phận đối lập với kinh tế XHCN, vì vậy nằm trong diện phải
cải tạo, xoá bỏ, làm nh vậy là chúng ta đã đẩy quan hệ sản xuất đi quá xa so
với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, tạo ra mâu thuẫn giữa một bên
là lực lợng sản xuất thấp kém với một bên là quan hệ sản xuất đợc xã hội
hoá giả tạo, dẫn đến kìm hãm sự phát triển của lực lợng sản xuất, hay nói
cách khác khi lực lợng sản xuất của chúng ta còn quá thấp kém cha tích

chống khuynh hớng bảo thủ, trị trệ, nhằm tạo ra những bớc nhảy để đẩy
nhanh sự phát triển, mặt khác, lại phải chống t tởng nóng vội, muốn đa
nhanh sự phát triển, tiến hành những bớc nhảy khi cha có điều kiện chín
muồi, bất chấp những quy luật khách quan.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

11Tài liệu tham khảo

1. Giáo trình triết học Mác - Lênin
2. Nghị quyết đại hội Đảng lần 8 - 9
3. Vận dụng nghị quyết 9.
4. Tạp chí cộng sản.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.