Luận văn

Thực trạng kế hoạch và giải
pháp mở rộng nâng cao chất
lượng Thanh toán không dùng
tiền mặt tại NHĐT&PT Cao
Bằng
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6

LI CAM OAN Tụi xin cam oan õy l cụng trỡnh nghiờn cu ca riờng tụi.
S liu, kt qu nờu trong khoỏ lun l trung thc xut phỏt t tỡnh
hỡnh thc t ca Ngõn hng. Cỏc kt qu nghiờn cu do chớnh tụi
thc hin di s ch o ca cỏn b hng dn.

Ngi vit m Th Thanh Hng

tin ch thanh toỏn khụng dựng tin mt.
L mt nghip v a dng v phc tp nờn phng thc thanh toỏn
khụng dựng tin mt vn cũn mt s tn ti cn quan tõm nghờn cu cú
nhng gii phỏp tt m bo s an ton v tin cy cao m vn khụng lm
chm tc thanh toỏn to iu kin thun li cho khỏch hng.
Nhn thc c nhng vn nờu trờn v xut phỏt t tỡnh hỡnh thc
t ti NHT&PT Cao Bng. Em mnh dn chn ti Mt s vn v
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
Thanh toỏn khụng dựng tin mt ti NHT&PT Cao Bng - Thc trng
v gii phỏp .
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
Kt cu ca khoỏ lun gm 3 chng:
Chng 1: Lý lun c bn v thanh toỏn khụng dựng tin mt.
Chng 2: Thc trng thanh toỏn khụng dựng tin mt ti
NHT&PT Cao Bng .
Chng 3: Cỏc gii phỏp m rng v nõng cao cht lng thanh
toỏn khụng dựng tin mt ti NHT&PT Cao Bng.

Do ti rt rng v phc tp, trỡnh ca bn thõn cũn nhiu hn
ch, vic thu thp ti liu v thi gian nghiờn cu cú hn, do ú khoỏ lun
khụng trỏnh khi nhng hn ch. Rt mong c s ch bo ca thy cụ v
ban giỏm c NHT&PT Cao Bng, cựng c gi quan tõm giỳp bi
vit c hon thin hn. Em xin chõn thnh cm n!

Khoá luận tốt nghiệp

Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
hin thớch hp cho nhu cu trao i, phc v thun tin cú th thc hin y
cỏc chc nng ca tin.
Cựng vi s phỏt trin ca xó hi, sn xut hng hoỏ ngy cng phỏt
trin mnh m, lu thụng hng hoỏ ngy cng c m rng v c qui mụ,
phm vi ln tớnh thng xuyờn, liờn tc thỡ thanh toỏn bng tin mt cng
dn dn khụng ỏp ng c nhu cu ca thanh toỏn na, vỡ thanh toỏn
bng tin mt s lm cho khi lng tin mt trong lu thụng tng lờn rt
ln. T ú rt khú khn cho quỏ trỡnh iu ho lu thụng tin mt. Khi
lng tin mt tng lờn s gõy sc ộp v mt giỏ c, ú l mt trong nhng
nguyờn nhõn gõy nờn lm phỏt cao. Mt khỏc thanh toỏn bng tin mt phi
chi phớ rt ln cho vic in n, vn chuyn, úng gúi, bo qun, kim m, ct
tr Bờn cnh ú chc nng phng tin thanh toỏn ca tin t li cho phộp
tin t vn ng tỏch ri vi s vn ng ca hng hoỏ. Chớnh do chc nng
ny, cựng vi s phỏt trin khụng ngng ca nn kinh t mt phng thc
thanh toỏn tin b hn ó ra i ú l phng thc thanh toỏn khụng dựng
tin mt vi hỡnh thc tin ghi s. Trong ú, Ngõn hng ng ra lm trung
gian thanh toỏn gia cỏc khỏch hng.
Vy thanh toỏn khụng dựng tin mt l cỏch thanh toỏn khụng cú s
xut hin ca tin mt m c tin hnh bng cỏch trớch tin t ti khon
ca ngi chi tr sang ti khon ca ngi th hng m ti Ngõn hng hoc
l bng cỏch bự tr ln nhau thụng qua vai trũ trung gian ca Ngõn hng.
Thanh toỏn khụng dựng tin mt ra i lm gim c khi lng tin
mt trong lu thụng, tit gim c chi phớ trong khõu in n tin, bo qun,
vn chuyn tin, gim c chi phớ lao ng xó hi. Nõng cao hiu qu
thanh toỏn trong nn kinh t, gúp phn tng tc luõn chuyn vn ca xó
hi, thỳc y phỏt trin sn xut lu thụng hng hoỏ v lu thụng tin t.
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
Ngy nay, h thng Ngõn hng phỏt trin mnh, thanh toỏn di hỡnh

c) Gúp phn tng ngun vn cho NHTM
Cụng tỏc thanh toỏn khụng dựng tin mt cng phỏt trin, cng m
rng thỡ ngun vn Ngõn hng huy ng c t s d trờn cỏc ti khon
tin gi thanh toỏn ca cỏc t chc kinh t s tng lờn, tng ngun vn tớn
dng ca ngõn hng. ng thi thụng qua thanh toỏn khụng dựng tin mt,
Ngõn hng nm c mt cỏch chớnh xỏc, hp lý tỡnh hỡnh thiu vn ca cỏc
bờn tham gia thanh toỏn, kp thi cho vay, phỏt tin vay ỳng mc ớch v
cú vt t hng hoỏ m bo.
d) Phc v vic ch o thc hin chớnh sỏch tin t quc gia ca NHNN

M rng thanh toỏn khụng dựng tin mt gúp phn thc hin tt
chớnh sỏch tin t ca Ngõn hng Nh nc: vic m rng hỡnh thc thanh
toỏn khụng dựng tin mt s gim c khi lng ln tin mt trong lu
thụng v lm tng khi lng tin ghi s, iu ú giỳp cho Ngõn hng Trung
ng cú th s dng hu hiu cỏc cụng c ca chớnh sỏch tin t.

Nh vy, thanh toỏn khụng dựng tin mt gi mt vai trũ ht sc
quan trng. ng trờn giỏc ca ngnh Ngõn hng, nú phn ỏnh khỏ trung
thc trỡnh qun lớ, trỡnh k thut nghip v ca Ngõn hng cng nh s
tớn nhim ca khỏch hng. Trong ni b mt Ngõn hng, thanh toỏn khụng
dựng tin mt khụng ch tỏc ng n nghip v thanh toỏn m cũn tỏc ng
ti cỏc mt nghip v khỏc ca Ngõn hng nh nghip v tớn dng. Nu lm
tt cụng tỏc thanh toỏn khụng dựng tin mt thỡ s thỳc y nghip v tớn
dng phỏt trin v ngc li. i ụi vi s phỏt trin k thut tin hc, ngy
nay hot ng Ngõn hng hin i cng chuyn hng kinh doanh bng cỏch
m rng cỏc dch v thay cho kinh doanh chờnh lch lói sut tin gi v cho
vay l ch yu nh trc õy, trong ú dch v thanh toỏn úng vai trũ trng
tõm v c bit quan trng.
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6

dõn c, t ú lm cho vic thanh toỏn trong dõn c din ra hon ton di
hỡnh thc tin mt.
- C ch thanh toỏn cng nhc vi vic quy nh cỏc doanh nghip,
TCKT ch c m ti khon ti Ngõn hng ni doanh nghip úng tr s.
Cỏc hỡnh thc thanh toỏn mi ch tp chung vo mt s hỡnh thc truyn
thng nh: Sộc, u nhim thu, u nhim chi, thanh toỏn liờn hng. Cỏc hỡnh
thc thanh toỏn hin i nh: Th thanh toỏn, thanh toỏn bự tr vn cha
c ỏp dng.
-K thut thanh toỏn lc hu, ch yu lm bng tay nờn thanh toỏn
chm tr, sai sút nhiu gõy mt lũng tin i vi nhng ngi tham gia s
dng tin ớch thanh toỏn.
Nhng tn ti nờu trờn cựng vi vic Ngõn hng luụn khan him tin
mt nờn gõy tõm lý cho khỏch hng ngi Thanh toỏn khụng dựng tin mt, h
luụn nm gi mt lng tin rt ln sn sng chi tr khi cn thit. Tõm lý
thớch chi tiờu tin mt ca ngi Vit Nam cho n ngy nay vn cũn tn ti.
1.1.3.2. Thanh toỏn khụng dựng tin mt trong thi k Ngõn hng hot
ng theo c ch th trng.
Bc sang thi k i mi, nn kinh t nc ta chuyn t c ch k
hoch hoỏ tp trung sang c ch th trng. iu ny ó lm thay i hon
ton c ch qun lý ca nn kinh t, trong ú ngnh Ngõn hng ó chuyn t
h thng Ngõn hng mt cp sang h thng Ngõn hng hai cp.
- Cp Ngõn hng nh nc: cú chc nng qun lý nh nc v tin t
v Ngõn hng ng thi úng vai trũ l Ngõn hng phỏt hnh v Ngõn hng
ca cỏc Ngõn hng.
- Cp NHTM (TCTD): Thc hin chc nng kinh doanh tin t v dch
v Ngõn hng.
i ụi vi vic i mi v mụ hỡnh t chc, cỏc c ch chớnh sỏch, c
ch nghip v cng c thay i trong ú cú nghip v TTKDTM phự
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6

hot ng ca cỏc NHTM núi chung v hot ng thanh toỏn núi riờng cú s
chuyn bin ỏng khớch l. ó m bo c khõu thanh toỏn nhanh, chớnh
xỏc, an ton ti sn nờn khỏch hng khụng cũn phn nn v thanh toỏn chm
tr, thiu chớnh xỏc nh thi k bao cp. Riờng khõu thanh toỏn trong dõn c
ang c trin khai mnh m v thu c nhng kt qu bc u
1.2 QUI NH CHUNG TRONG THANH TON KHễNG DNG TIN MT.
1.2.1 Nhng quy nh chung.
y mnh cụng tỏc thanh toỏn khụng dựng tin mt. Nhiu vn bn
phỏp qui v lnh vc thanh toỏn ó c Chớnh ph ban hnh nh Ngh nh
s 64/2001/N-CP ngy 20/09/2001 v hot ng thanh toỏn qua cỏc t
chc cung ng dch v thanh toỏn. Thng c Ngõn hng Nh nc ó ban
hnh nhiu quyt nh, thụng t, ch th mi nh Quyt nh s
226/2002/Q-NHNN ngy 26/3/2002 thay th cho Quyt nh s 22/Q-
NH1 ngy 21/02/1994 v ban hnh th l thanh toỏn khụng dựng tin mt.
Cỏc vn bn trờn nhm hon thin dn ch thanh toỏn khụng dựng tin
mt cho phự hp vi yờu cu i mi ca nn kinh t, to iu kin cho cỏc
Ngõn hng, t chc tớn dng trin khai nhiu th thc, hỡnh thc thanh toỏn
tiờn tin, tng bc ho nhp vi h thng thanh toỏn theo thụng l quc t.
Cỏc doanh nghip, c quan, t chc, on th, n v v trang, cụng
dõn Vit Nam v ngi nc ngoi hot ng trờn lónh th Vit Nam (gi
chung l n v cỏ nhõn) c quyn la chn Ngõn hng m ti khon
giao dch v thc hin thanh toỏn. Vic m ti khon thanh toỏn ti Ngõn
hng v thc hin thanh toỏn qua ti khon c ghi bng ng Vit Nam.
Trng hp m ti khon v thanh toỏn bng ngoi t phi thc hin theo
qui ch qun lớ ngoi hi ca Chớnh ph Vit Nam ban hnh.

m ti khon tin gi thanh toỏn cỏc doanh nghip, cỏ nhõn cn
phi gi cho Ngõn hng ni m ti khon nhng giy t sau:
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6

- Bn ng ký mu ch ký ca ch ti khon giao dch vi Ngõn
hng ni m ti khon. i vi ti khon ng tờn cỏ nhõn khụng thc hin
vic u quyn ngi ký thay ch ti khon, tt c cỏc giy t thanh toỏn giao
dch vi Ngõn hng u phi do ch ti khon ký.

* S dng ti khon tin gi thanh toỏn
- Ch ti khon cú quyn s dng s tin trờn ti khon tin gi.
Trong phm vi s d ti khon tin gi v tu theo yờu cu chi tr,
ch ti khon cú th thc hin cỏc khon thanh toỏn qua Ngõn hng hoc rỳt
tin mt ra s dng.

- Ch ti khon chu trỏch nhim v vic chi tr vt quỏ s d ti
khon tin gi v chu pht theo qui nh; chu trỏch nhim v sai sút, li
dng trờn cỏc giy t thanh toỏn qua Ngõn hng ca nhng ngi c ch
ti khon u quyn ký thay.

- Ch ti khon phi tuõn theo nhng qui nh v hng dn ca Ngõn
hng phc v mỡnh v vic lp cỏc giy t thanh toỏn, phng thc np, lnh
tin Ngõn hng. Trờn giy t thanh toỏn, cỏc ch ký v du phi ỳng mu
ó ng ký ti Ngõn hng.

- Ch ti khon t t chc hch toỏn, theo dừi s d tin gi NH.
Trong phm vi 3 ngy lm vic k t ngy nhn c giy bỏo N, giy bỏo
Cú v cỏc khon giao dch trờn ti khon tin gi, bn sao s ti khon tin
gi hoc giy bỏo s d ti khon tin gi cui thỏng do Ngõn hng gi n,
ch ti khon phi i chiu vi s sỏch ca mỡnh, nu cú chờnh lch thỡ bỏo
ngay cho Ngõn hng bit cựng nhau i chiu, iu chnh li s liu cho
khp ỳng.
1.2.2- Quy nh v trỏch nhim thanh toỏn.
a) i vi ngi chi tr ( ngi mua ).

Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
t thanh toỏn ỳng vi mu ó ng ký, s d ti khon tin gi ca khỏch
hng cũn thanh toỏn.

Ngõn hng c quyn t chi thanh toỏn nu cỏc giy t thanh toỏn
khụng cỏc yờu cu trờn.

- Hch toỏn cỏc nghip v phỏt sinh theo yờu cu ca khỏch hng mt
cỏch chớnh xỏc, kp thi, an ton ti sn.

- Cui ngy lm vic Ngõn hng cú trỏch nhim gi giy bỏo N, bỏo
Cú cho khỏch hng v cui thỏng gi giy bỏo s d ti khon tin gi cho
ch ti khon bit.

- Khi thc hin cỏc dch v, Ngõn hng c thu phớ theo qui nh ca
Thng c Ngõn hng Nh nc.
- m bo duy trỡ s d trờn ti khon tin gi ti Ngõn hng Nh
nc ỏp ng c cho tt c cỏc khon thanh toỏn ca khỏch hng.
1.3. - NI DUNG CC HèNH THC THANH TON KHễNG DNG TIN MT.
Theo ngh nh 64/CP ca chớnh ph v quyt nh 226/2002/Q-
NHNN ca thng c NHNN thỡ cú 5 hỡnh thc thanh toỏn c ỏp dng
trong thanh toỏn tin hng hoỏ, dch v l:
+ Hỡnh thc thanh toỏn bng sộc.
+ Hỡnh thc thanh toỏn bng u nhim chi - Lnh chi.
+ Hỡnh thc thanh toỏn u nhim thu - Nh thu.
+ Hỡnh thc thanh toỏn th tớn dng.
+ Hỡnh thc thanh toỏn th Ngõn hng .
Mi hỡnh thc cú ni dung kinh t v cỏch thc thanh toỏn khỏc nhau
1.3.1-Thanh toỏn bng Sộc:

l ú.
Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
Mt t sộc iu kin thanh toỏn l t sộc, m bo cỏc yu t sau
õy:
- T sộc phi cú cỏc yu t v ni dung quy nh, khụng b ty xúa,
sa cha, s tin bng ch v bng s phi khp nhau.
- c np trong thi hn hiu lc thanh toỏn.
- Khụng cú lnh ỡnh ch thanh toỏn.
- Ch ký v du (nu cú) ca ngi phỏt hnh sộc phi khp ỳng vi
mu ó ng ký ti Ngõn hng.
- Khụng ký phỏt hnh sộc vt quỏ thm quyn quy nh ti vn bn
y quyn.
- Ti khon tin gi ca Ch ti khon s d thanh toỏn.
- Cỏc ch ký chuyn nhng (i vi sộc ký danh) phi liờn tc.
Vit Nam hin nay, sộc cú nhiu loi nhng sộc dựng trong
TTKDTM gm cú sộc chuyn khon v sộc bo chi.
1.3.1.1 Sộc chuyn khon.
Sộc chuyn khon l loi sộc do ngi chi tr ký phỏt hnh trao
trc tip cho ngi cung cp khi nhn hng hoỏ, dch v cung ng. phõn
bit vi cỏc loi sộc khỏc, khi vit sộc chuyn khon ngi ngi vit phi
gch hai ng gch song song chộo gúc phớa trờn, bờn phi hoc ghi t
chuyn khon mt trc ca t sộc.
Sộc chuyn khon c dựng thanh toỏn gia cỏc ch th m ti
khon ti cựng mt chi nhỏnh Ngõn hng. Nu thanh toỏn khỏc chi nhỏnh
Ngõn hng thỡ cỏc chi nhỏnh Ngõn hng ú phi tham gia thanh toỏn bự tr
trờn a bn tnh, thnh ph.
V nguyờn tc, sộc thanh toỏn chuyn khon phi c phỏt hnh trờn
c s s d ti khon tin gi hin cú ti Ngõn hng. Trng hp cú nhiu t
sộc np vo Ngõn hng ti cựng mt thi im nhng s d ti khon tin

2 - Ngi th hng tip nhn sộc, sau khi kim tra tớnh hp phỏp, hp
l ca t sộc, lp 3 liờn bng lờ np sộc vo t chc cung ng dch v thanh
toỏn xin thanh toỏn.
3- T chc cung ng dch v thanh toỏn kim tra t sộc, nu iu
kin thỡ tin hnh trớch ti khon tin gi ca ngi tr tin v bỏo cú cho
ngi th hng sộc.
+ Trng hp hai ch th thanh toỏn m ti khon ti hai Ngõn hng
khỏc nhau cú tham gia thanh toỏn bự tr:
Chỳ thớch:
1- Ngi tr tin phỏt hnh sộc v giao cho ngi th hng.
Ng


i chi
tr

(kớ phỏt sộc)

NH phc v
ngi chi tr

Ngi th
h



Ngi th
hng sộc
T chc cung
ng dch v
thanh toỏn
(1b)

(2)

(3)

2b
3

Khoá luận tốt nghiệp
Đàm Thị Thanh Hơng Lớp: TC2K6
2a- Ngi th hng sau khi kim tra tớnh hp l ca t sộc lp 3 liờn
bng kờ np sộc cựng cỏc t sộc np vo Ngõn hng phc v mỡnh xin thanh
toỏn.
2b - Cng cú th ngi th hng np sộc trc tip vo t chc cung
ng dch v thanh toỏn phc v ngi chi tr.
3 - Ngõn hng cung ng dch v thanh toỏn chuyn sộc v bng kờ np
sộc sang t chc cung ng dch v thanh toỏn (Ngõn hng ) phc v ngi
chi tr trong phiờn giao hoỏn chng t thanh toỏn bự tr.
4- Ngõn hng phc v ngi tr tin sau khi kim tra tớnh hp phỏp,
hp l ca t sộc v s d ti khon tin gi ca ch ti khon s tin hnh

Chỳ thớch:
1- Ngi tr tin lm th tc bo chi sộc
- Ngi tr tin lp 2 liờn giy yờu cu bo chi sộc kốm t sộc ó ghi
y cỏc yu t np vo Ngõn hng xin bo chi sộc.
- Ngõn hng i chiu giy yờu cu bo chi sộc v t sộc, s d ti
khon ca ngi phỏt hnh, nu iu kin thỡ tin hnh trớch tin t ti
2

1

3 4

Ngi tr
tin
Ngi th
hng
Ngõn hng
Khoá luận tốt nghiệp