Ngày soạn: 26/01/2010 Ngày dạy 27/01/2010 Lớp: 10A2
Ngày dạy: 28/01/2010 Lớp: 10A1
Tit 66: c vn Hng đạo đại vơng Trần quốc tuấn
(Trích Đại Việt sử ký toàn th)
Ngô Sĩ Liên
I. Mục tiêu
1. Về kiến thức.
Giúp HS:
- Thấy đợc cái hay, sức hấp dẫn của một tác phẩm lịch sử nhng đậm chất văn học qua
nghệ thuật kể chuyện và khắc hoạ chân dung nhân vật lịch sử.
- Hiu i Vit s kớ to n th l cu n sỏch biờn niờn lch s nhng m cht vn hc.
Mi nhõn vt, s kin lch s c k kốm theo nhng cõu chuyn sinh ng, li nhng n
tng khú quờn trong lũng ngi c. on trớch v Trn Quc Tun l m t trong nhng on
trớch tiờu biu cho cỏch vit ú.
2.Về kĩ năng
- Rốn luyn k nng c- hiu mt tỏc phm s kớ thi trung i, cm nhn c cht
ngh thut c sc trong mt tỏc phm s.
3. Về thái độ.
- Cảm phục và tự hào về tài năng, đức độ của ngời anh hùng dân tộc Trần Quốc
Tuấn, đồng thời hiểu đợc những bài học đạo lí quý báu mà ông để lại cho đời sau.
II. Chuẩn bị của giáo viện và học sinh.
1, Chuẩn bị của giáo viên
- Sgk Ngữ văn 10 tập 2( chơng trình chuẩn)
- Sgv Ngữ văn 10 tập 2( chơng trình chuẩn)
- Tài liệu tham khảo.
- Thiết kế bài giảng.
2. Chuẩn bị của học sinh.
- Sgk Ngữ văn 10 tập 2( chơng trình chuẩn)
- Đọc kĩ văn bản phần tác phẩm và chuẩn bị các câu hỏi trong sách giáo khoa
III. Tiến trình bài dạy
A. Kiểm tra bài cũ

- Đại việt sử kí toàn th gồm 15 quyển ghi chép lich sử từ thời Hồng Bàng đến khi
vua Lê Thái Tổ lên ngôi năm 1428.
- Tác phẩm thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, vừa có giá trị sử học, vừa có giá trị
văn học.
- do cách kể chyện sinh động hấp dẫn, không chỉ chú ý đến những sự kiện mà còn
chú ý đến cả tâm lí thái độ, hành động tính cách của nhân vật lịch sử và chú ý đến
cả những chi tiết nhỏ nhng góp phần khắc hoạ sắc nét chân dung nhân vật lịch sử.
3. Đoạn trích Hng đạo Đại vơng Trần Quốc Tuấn.
a. Đôi nét về Ngời anh hùng Trần Quốc Tuấn.
? Qua hiểu biết thực tế, em biết gì về Trần Quốc Tuấn
HS:
- TQT (1226 1300) Quê ở làng tứ mặc phủ thiên trờng Mĩ Lộc Nam Định.
- Xuất thân trong vơng tộc là con của An sinh vơng Trần Liễu, Cháu của vua Trần
Thái tông.
- Là nhân vật có công rất lớn , có địa vị cao ở thời Trần, đợc Vua Trần Nhân tông
phong làm quốc công tiết chế, thống lĩnh các đạo quân thuỷ bộ đánh tan quân
xâm lợc nguyên Mông.
Gv: Nh vậy nói đến Trần quốc Tuấn là nói đến một nhân vật lịch sử kiệt xuất với đủ các
phẩm chất Nhân, Đức , Chí, Nghĩa, dũng.
b. Xuất xứ.
- Văn bản đợc đa vào sách giáo khoa đợc lấy từ quyển VI Phần bản kỉ của Đại việt
sử kí tàn th
GV: Sở dĩ đoạn trích này đợc lấy từ phần bản kỉ vì ngời xa viết sử theo hai cách: biên
niên và kỉ sự
- Viết sử theo cách biên niên là lấy thời gian là trục chính, các sự kiện lịch sử đợc
trình bày theo trục đó.
- Viết sử theo cách kỉ sự ghi chép theo từng nhân vật. có ba tiểu loại. ghi chép về
nhà vua đợc gọi là bản kỉ, ghi chép về bề tôi đợc gọi là liệt truyện, ghi chép cả bề
tôi lẫn nhà vua đợc gọi là chí
c. Đọc giải thích từ khó.

- thời Đinh Lê dùng đợc ngời tài giỏi, trên dới một dạ, lòng dân không lìa mà phá
đợc quân tống
- Thời nhà lí dùng Ngời tài giỏi nh Lí Thờng Kiệt nên lại tiếp tục đánh tan quân
Tống xâm phạm địa giới.
- Trần quốc còn nói đến chính triều Trần trong cuộc kháng chiến chống quân
Nguyên Mông lần thứ nhất.
? Việc liệt kê các kế sách đánh giặc của các triều đại trớc thì TQT muốn nhắn nhủ
với vua Trần điều gì
HS:
- TQT muốn nhắc đến truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.
- Trần Quốc Tuấn nêu dẫn chứng về hàng loạt các cách trừ giặc, giữ nớc của các
triều đại trớc nhằm khuyên vua Trần nên tuỳ thời thế mà có sách lợc phù hợp, binh
pháp chống giặc cần vận dụng linh hoạt, không có khuôn mẫu nhất định.
? Vậy cụ thể Trần Quốc Tuấn đã tâm sự về kế sách đánh giặc nh thế nào với vua.
HS: TQT đã trình bày với vua về kế sách đánh giặc cụ thể của mình:
Nó cậy trờng trận ta dựa vào đoản binh, dùng đoản binh chế trờng trận là sự th-
ờng của binh pháp. Nếu chỉ thấy quân nó kéo đến nh lửa, nh gió thì thế dễ chế ngự.
Nếu nó tiến chậm nh cách tằm ăn, không cầu thuắng chóng thì phải chon dùng tớng
giỏi, xem xét quyền biến nh đánh cờ vậy. Tuỳ thời tạo thế, có một đội quân một lòng nh
cha con thì mới dùng đợc, vả lại khoan th sức dân làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thợng
sách giữu nớc vậy.
Tóm lợc: Chiến lợc đánh giặc: dùg đoản binh chế trờng trận
Kế sách giữu nớc: khoa th sức dân làm kế sâu rễ bền gốc
? Theo ông, điều kiện quan trọng nhất trong kế sách này để thắng giặc là gì?
HS: - Điều kiện quan trọng nhất để thắng giặc: toàn dân đoàn kết một lòng. Vua tôi
đồng tâm, anh em hòa mục, cả nớc góp sức
- Muốn vậy, phải khoan th sức dân: (Giảm thuế khóa., Bớt hình phạt, Không
sách nhiễu nhân dân, chăm lo đời sống nhân dân sung túc.
Điều đó là thợng sách giữ nớc.
? theo em qua lời khuyên vua trần về kế sách giữu nớc của Trần Quốc Tuấn đã

Quốc Tuấn điều gì?
HS:
Con mà không vì cha lấy đợc thiên hạ thì cha dới suối vàng cũng không nhắm
mắt đợc.
GV: Có thể nói rằng nguyên nhân sâu sa dẫn đến lời trăng trối của ngời cha TQT xuất
phát từ một mối thù cùng dòng tộc: Trần Quốc Tuấn ra đời khi họ Trần vừa thay thế
nhà Lý làm vua trong một đất nớc đói kém, loạn ly. Trần Thủ Độ, một tôn thất tài giỏi
đã xếp đặt bày mu giữ cho thế nớc chông chênh thành bền vững. Bấy giờ Trần Cảnh còn
nhỏ mới 11 tuổi, vợ là Lý Chiêu Hoàng, vị vua cuối cùng của dòng họ Lý. Vì nhờng ngôi
cho chồng nên trăm họ và tôn thất nhà Lý dị nghị nhà Trần cớp ngôi. Trần Thủ Độ rất
lo lắng. Bấy giờ Trần Liễu, anh ruột vua Trần Cảnh lấy công chúa Thuận Thiên, chị gái
Chiêu Hoàng đang có mang. Trần Thủ Độ ép Liễu nhờng vợ cho Cảnh để chắc có một
đứa con cho Cảnh. Liễu nổi loạn. Thủ Độ dẹp tan nhng tha chết cho Liễu. Song điều
này không dẹp đợc nỗi lòng thù hận của Liễu. Vì thế Liễu kén thầy giỏi dạy cho con trai
mình thành bậc văn võ toàn tài, ký thác vào con mối thù sâu nặng. Ngời con trai ấy
chính là Trần Quốc Tuấn. Thuở nhỏ, có ngời đã phải khen Quốc Tuấn là bậc kỳ tài. Khi
lớn lên, Trần Quốc Tuấn càng tỏ ra thông minh xuất chúng, , văn võ song toàn. Trần
Liễu thấy con nh vậy mừng lắm, những mong Quốc Tuấn có thể rửa nhục cho mình.
? Vậy TQT có thực hiện lời trối trăng đó của cha không.
HS: Quốc Tuấn ghi để điều đó trong lòng nhng không cho là phải.
? Vì sao TQT lại cho rằng đó là điều không phải.
HS:
- Đối với con ngời thời trung đại thì hai nét phẩm chất trung và hiếu là hết sức
thiêng liêng. Hoàn cảnh riêng trong nội bộ gia tộc đã đặt TQT trong mối mâu
thuẫn giữa trung và hiếu.
? vậy TQT có trăn trở về lời trăng trối của ngời cha không
HS: Có vì ông đã đem chuyện đó kể với hai ngời gia nô và hai ngời con trai.
b. Câu chuyện với Yết Kiêu, Dã Tợng
? Thái độ của hai ngời gia nô nh thế nào khi nghe TQT tâm sự.
HS: Can ngăn TQT một cách quyết liệt: làm kế ấy tuy đợc phú quý một thời nhng để lại

để làm tròn đạo nghĩa vua tôi. Nh vậy là không phải Trần Quốc Tuấn không day dứt với
lời trăn trối của cha, nhng tấm lòng trung trinh ái quốc đã níu giữ ông lại.
Cho rằng, cái tâm của Trần Hng Đạo sáng mãi đến muôn đời sau liệu có quá đáng
không?
GV: Có thể là không, bởi Trái tim ấy không có chỗ cho mối hiềm thù nội tộc mà
phơng hại vận mệnh quốc gia. Lắng nghe lời trăng trối báo thù của cha, cho đúng đạo
làm con, nhng TQT không nuôi hiềm khích, không muốn đoạt ngôi dù dễ nh trở bàn tay
bởi ông biết loạn triều thì lòng dân ly tán, nớc nhà thì nguy vong. Trái tim ấy đùng đùng
nổi giận, sáng lòe gơm kể tội con trai khi có mu đồ nghịch phản, Trái lại, con tim động
lòng đến rơi lệ trớc nghĩa cả mà các tỳ tớng Yết Kiêu, Dã Tợng thốt ra lời: "Chúng tôi
không muốn làm nh thế để tiếng xấu muôn đời" và Chính vua Trần Thánh Tông, vào
thời khắc khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ ba
(1288) bất chợt thốt lên: "Trung nghĩa (nh Quốc Tuấn) thì không ai sánh kịp".
C. Củng cố, luyện tập. (3)
* Câu hỏi; Qua nhân vật Hng Đạo đại vơng Trần Quốc Tuấn ỏ hai đoạn văn vừa phân
tích, em có suy nghĩ chung nh thế nào về những lãnh tụ của giai cấp phong kiến Việt
Nam thời nhà Trần.
* Đáp án: Lãnh Tụ của gia cấp phong kiến phải là con ngời tuyệt đối về hai phẩm chất
tài và đức, tài là việc hiểu biết kinh bang tê thế, đức là sự quên mình cho ging sơn cho
thời đại. Trần Quốc Tuấn qua những chi tiết vừa phân tích đã cho thấy những phẩm chất
anh hùng của những lãnh tụ phong kiến nhà Trần: Có tầm nhìn xa trông rộng, biết hi
sinh những quyền lợi nhỏ bé của mình cho quyền lợi chug của đất nớc, của triều đại
D. Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài (1)
1. học bài: Nắm đợc những nội dung cơ bản của bài học
2. chuẩn bị bài
GV yêu cầu học sinh đọc tiếp phần còn lại và, đọc trớc văn bản bài đọc thêm Thái s Trần
Thủ Độ.
5