Bệnh tăng huyết áp tấn công
người trẻ tuổi
Cao huyết áp thường được xem là căn bệnh chỉ có ở người lớn tuổi.
Tuy nhiên, trẻ em cũng có thể bị cao huyết áp, thậm chí ở giai đoạn nhũ nhi.
Điều này có thể khiến các bậc phụ huynh lo lắng, bởi cao huyết áp có thể
không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và lối sống của bệnh nhân mà còn đe dọa tính
mạng nếu không được điều trị.
Tại Mỹ, hơn 58 triệu người từ 6 tuổi trở lên bị cao huyết áp – nghĩa là cứ 5
người thì có 1 người mắc bệnh này. Trong số những người này, khoảng 1/3 đến
1/2 không biết mình bị cao huyết áp.
Vấn đề ở đây là quan niệm lầm lẫn cho rằng cao huyết áp chỉ biểu hiện
muộn, ở thời kì trưởng thành. Thậm chí đa số người lớn bị cao huyết áp không
nghĩ rằng nguồn gốc của bệnh có thể có liên quan đến thời thơ ấu của họ. Họ cũng
không suy nghĩ về những tác động nguy hiểm của cao huyết áp có thể ảnh hưởng
đến con cái mình.
Từ khi trẻ được 3 tuổi, việc đi khám sức khỏe đều đặn thông thường bao
gồm việc đo huyết áp. Nhưng việc xác định một mức cao huyết áp đơn thuần, ít
nhất qua các lần đo riêng biệt – lại hiếm khi được thực hiện, đặc biệt ở trẻ con.
Cao huyết áp là gì?
Cao huyết áp được định nghĩa là mức huyết áp tăng lên trên ngưỡng bình
thường có thể gây tổn thương cho tim, não, thận và mắt.
Huyết áp thay đổi từng lúc và chịu ảnh hưởng không chỉ bởi sự hoạt động
và nghỉ ngơi mà còn do nhiệt độ, chế độ ăn, trạng thái xúc cảm, tư thế và thuốc
men. Nhưng một cách chính xác thì huyết áp là áp lực mà máu cố gắng chống lại
thành mạch khi tim bơm máu. Áp lực cao hơn khi tim co bóp và thấp hơn khi nó
giãn; nhưng luôn có một áp lực nhất định trong động mạch. Áp huyết đó do 2 lực
tạo ra – một do tim khi nó tống máu vào động mạch và xuyên suốt hệ tuần hoàn,
một do dộng mạch tạo ra khi nó đề kháng lại dòng máu này.
Người ta đo huyết áp, tính bằng milimet thủy ngân (mmHg), sử dụng một
dụng cụ y khoa gọi là huyết áp kế. Một cái bao quấn được quấn vòng quanh cánh
số trường hợp ở tuổi thiếu nhi, nguyên nhân là bệnh lý của thận; mặc dù những
bệnh khác như là dị dạng mạch máu hay rối loạn hormone cũng có thể là nguyên
nhân của cao huyết áp. Một vài loại thuốc (như steroides hay thuốc ngừa thai)
cũng có thể dẫn đến cao huyết áp.
Ngay cả trẻ sơ sinh cũng có thể bị cao huyết áp. Nguyên nhân thường nhất
của cao huyết áp ở trẻ sơ sinh là những biến chứng của sinh non như huyết khối
trong động mạch thận hay loạn sản phế quản phổi. Nguyên nhân thường gặp khác
ở trẻ sơ sinh là bất thường thận bẩm sinh và hẹp eo động mạch chủ – một khiếm
khuyết bẩm sinh khá thường gặp biểu hiện là hẹp 1 phần động mạch chủ, động
mạch chính đưa máu ra khỏi tim.
Trẻ càng lớn càng nhiều khả năng bị cao huyết áp vô căn, huyết áp cao mà
không nhận định được nguyên nhân. Cao huyết áp vô căn phát hiện chủ yếu ở tuổi
thiếu niên và người lớn. Đa số thiếu niên cao huyết áp có cùng nguyên nhân như
người lớn: tiền sử gia đình, chế độ ăn, căng thẳng, béo phì, thiếu luyện tập thường
xuyên. Dùng quá nhiều rượu và chất gây nghiện cũng có thể gây huyết áp cao.