Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
Lời cảm ơn
*****
Qua quá trình trải nghiệm thực tế, đề tài khoa học : Thực trạng và
việc phát triển năng lực cảm thụ thơ cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi qua phơng
pháp đọc thơ diễn cảm của trờng mầm non Mạo Khê của tôi đã đợc hoàn
thành
Trong quá trình làm đề tài tôi đã nhận đợc sự quan tâm giúp đỡ nhiệt
tình của cô giáo : Cung Hồng Vân và các thầy cô giáo trong khoa mầm
non.
Để đạt đợc kết quả này, tôi xin cảm ơn cô giáo Cung Hồng Vân và
các thầy cô trong khoa đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành đề tài này. Nh-
ng vì thời gian nghiên cứu có hạn nên đề tài này của tôi không tránh khỏi
sai sót, tôi mong nhận đợc sự góp ý của các thầy cô trong khoa để đề tài
của tôi đợc hoàn thiện hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tô Thị Hoài
1
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
Phần mở đầu
I/ Lý do chọn đề tài :
1, Cơ sở lý luận :
Với t cách là một quá trình giáo dục, giáo dục đợc xem nh một quá trình
hình thành và phát triển nhân cách con ngời. Ơ đây giáo dục đợc hiểu theo
hai nghĩa :
Hiểu theo nghĩa rộng : Nghĩa xã hội học - Giáo dục là một quá trình toàn
vẹn hình thành nhân cách đợc tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch,
thông qua các hoạt động và các quan hệ giữa ngời giáo dục và ngời đợc
giáo dục nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh những kinh nghiệm xã hội của
loài ngời

Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
Tất nhiên con ngời còn là đối tợng của nhiều ngành khoa học khác (sinh
học, triết học, xã hội học ) ở đây xác định rằng con ngời là đối tợng của
giáo dục là điều có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với khoa học giáo dục.
Theo ý nghĩa đó trẻ em tuổi mầm non ( 0 đến 6 tuổi ) cũng là đối tợng của
giáo dục
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc
dân, nó có chức năng quan trọng và chuẩn bị cho trẻ vào học ở trờng phổ
thông
Việc chuẩn bị cho trẻ đi học ở trờng phổ thông bao gồm hai nhiệm vụ cơ
bản: Giáo dục toàn diện cho trẻ cả mặt Đức - Trí - Lao - Thể _ Mỹ và
chuẩn bị cho trẻ một số điều kiện đặc biệt cho trẻ lính hội các môn học mà
trẻ sẽ phải học ở trờng phổ thông
Trẻ tròn 6 tuổi có sự thay đổi lớn về mặt tâm lý. Đây là một bớc ngoặt
quan trọng trong cuộc đời đứa trẻ, là sự chuyển xang một lối sống mới và
những điều kiện hoạt động mới, là chuyển xang một địa vị mới với ngời
lớn và các bạn cùng trng lứa
ở tuổi mấu giáo lớn hoạt động chủ dậo của trẻ vẫn là vui chơi, trẻ cha
thực hiện bất kỳ một nghĩa vụ nào của xã hội do đó trẻ học mà chơi, chơi
mà học. Trẻ mầm non nhất là trẻ mẫu giáo lớn ngoài việc vui chơi trẻ còn
đợc học tập theo 7 môn học : Văn học, toán, chữ cái, thể dục, taoh hình,
âm nhạc, môi trờng xung quanh
Trong các bộ môn học đó thì bộ môn văn học có tác dụng rất lớn trong
việc giáo dục trẻ. qua các tác phẩm văn học sẽ giúp trẻ mở rộng nhận thức
về thế giới xung quanh, bồi dỡng cho trẻ những tình cảm lanh mạnh,
những ớc mơ cao đẹp giúp trẻ cảm nhận đợc vẻ đẹp tự nhiên trong quan hệ
xã hội.
2, Cơ sở thực tiễn :
Qua những lần chuyên đề và thờng xuyên thăm lớp dự giờ, tôi nhận thấy
trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5 tuổi trờng mầm non Mạo Khê nói riêng

2, Nhóm ph ơng pháp nghiên cứu thực tiễn :
+ Phơng pháp quan sát
+ Phơng pháp đàm thoại
+ Phơng pháp giảng giải
+ Phơng pháp đọc thơ diễn cảm
+ Phơng pháp dạy trẻ đọc thơ
+ Phơng pháp sử dụng đồ dụng dạy học
3, Nhóm ph ơng pháp bổ trợ :
a, Phơng pháp toán học :
- Là thu thập các số liệu có liên quan tới đề tài, phơng pháp này đợc thực
hiện một cách khách quan, không thông báo trớc để tìm ra những khó
khăn và thuận lợi trong quá trình giảng dạy và chăm sóc giáo dục trẻ trên
cơ sở các số liệu đã điều tra tổng hợp và tính tỉ lệ %
b, Phơng pháp chuyên gia :
- Có kế hoạch dự định gặp gỡ, trao đổi với chuyên viên mầm non cũng
nh phụ trách mảng chuyên môn ở địa phơng, phụ trách chuyên môn ở tr-
ờng để thu thập ý kiến về những vấn đề của lý luận và thực tiễn
c, Phơng pháp tình cảm :
- Giáo viên gần gũi, trò chuyện với trẻ ở mọi lúc, mọi nơi để quan sát và
xem xét mức độ cảm thụ thơ của trẻ
d, Phơng pháp tổng kết :
Tô Thị Hoài
4
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
- Tổng kết lại sau khi đã sử dụng các phơng pháp trên
- Ghi lại số liệu kết quả đã đạt đợc
VI/ Phạm vi nghiên cứu :
- Phát triển khả năng cảm thụ thơ cho trẻ qua phơng pháp đọc thơ diễn
cảm
- Trẻ 5 tuổi trờng mầm non thị trấn Mạo Khê - Đông Triều - Quảng

vật gì
Cảm giác tồn tại một cách thuần khiết chỉ ở trẻ sơ sinh, đặcbiệt là ở
những tuần lễ đầu tiên sau khi mới lọt lòng
- Trong hoạt động nhận cảm ở ngời lớn bình thờng, cảm giác chỉ thoảng
qua giây lát rồi chuyển xang một quá trình khác cao hơn, đó là quá trình
tri giác
+ Tri giác là quá trình tâm lý phản ánh một cách trọn vẹn những thuộc
tính bên ngoài của sự vật và hiện tợng của thế giới khách quan đang trực
tiếp tác động vào giác quan của chúng ta
+ Tri giác không phải là tổng số các cảm giác riêng lẻ mà là tổ hợp của
nhứng cảm giác do sự vật và hiện tợng bên ngoài gây ra ở con ngời. Tri
giác chỉ xuất hiện khi con ngời thiết lập đợc mối liên hệ giữa cảm giác để
tạo nên trong naoc một hình tợng về sự vật đang tác động vào ta. Điều đó
thực hiện đợc là nhờ vốn kinh nghiệm của bản thân với sự tham gia của
ngôn ngữ. Do đó tri giác giúp ta nhận thức hiện tại tuy chỉ ở bên ngoài của
sự vật và hiện tợng nhng đầy đủ hơn. Chẳng hạn khi ta tri giác quả cam
( Nhận ra quả cam ) tức là ta phản ánh đợc những thuộc tính bên ngoài của
quả cam, cho ta những cảm giác về mùi vị, màu sắc, hình thù nếu có.
Nhng đó vẫn cha phải là đã tri giác đợc quả cam, mà điều quan trọng hơn
Tô Thị Hoài
6
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
là khi ta biết phối hợp các cảm giác riêng lẻ nói trên thành một tổ hợp của
cảm giác tạo ra hình ảnh trọn vẹn về quả cam trong đầu, lúc đó mới gọi là
tri giác ( hay nhận ra quả cam )
Tóm lại : Cảm giác và tri giác hay nói tổng quát hơn là hoạt động nhận
cảm giữ vai trò rất quan trọng trong đời sống của con ngời, nhờ đó hoạt
động của chúng ta mới đợc định hớng vào thế giới bên ngoài. Hoạt động
nhận cảm là cơ sở để nảy sinh các quá trình tâm lý phức tạp hơn nh trí nhớ,
tởng tợng, t duy, tình cảm

duy này tạo cho trẻ một khả năng phản ánh những mối liên hệ tồn tại một
Tô Thị Hoài
7
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
cách khách quan không bị phụ thuộc vào hành động hay ý muốn chủ quan
của bản thân
Đặc điểm của t duy sơ đồ :
- Nó ẫn giữ tính chất hình tợng, xong các hình tợng đã bị mất đi những
chi tiết rờm rà mà chỉ còn giữ lại những yếu tố chủ yếu giúp trẻ phản
ánh một cách khái quát về những sự vật chứ không phải từng sự vật
riêng lẻ
- T duy trực quan sơ đồ giúp trẻ có hiệu lực để lĩnh hội tri thức ở trình
độ khái quát cao, từ đó trẻ hiểu đợc bản chất của sự vật hiện tợng
III/ Chú ý :
Chú ý là trạng thái tâm lí giúp cho quá trình tâm lí định hớng xung
quanh, nhờ đó ta phản ánh chúng đợc rõ ràng, đầy đủ, chính xác. Trạng
thái chú ý bao giờ cũng đi kèm với những quá trình tâm lý, nh chú ý nghe,
chú ý suy nghĩ
Với trẻ mẫu giáo khi xuất hiện một đối tợng mới, lập tức chú ý của trẻ di
chuyển xang đối tợng mới, bởi vậy trẻ cha có khả năng làm những công
việc khác nhau cùng một lúc
Suốt thời là mẫu giáo do hoạt động của trẻ ngày càng phức tạp, trí tuệ
của trẻ cúng dần phát triển nên sự chú ý ngày càng tập trung bền vững
hơn, thời gian tập trung kéo dài hơn
Ơ trẻ mẫu giáo lớn chú ý có chủ định phát triển. Việc điều khiển chú ý có
chủ định đòi hỏi trẻ phải biết phục tùng nhiệm vụ đợc giao, chú ý có chủ
định gắn liền với những hành động có mục đích và trẻ mẫu giáo lớn đã biết
sử dụng một cách tích cực, hớng sự chú ý của mình trong các nhiệm vụ lựa
chọn đối tợng
Tóm lại : Chú ý giữ vai trò quan trọng trong việc nhận thức thế giới

ngời .
Tởng tợng có gắn bó chặt chẽ vơie trẻ em, tởng tợng trẻ em lúc đầu còn
rất hạn chế, một mặt có tính chất tái tạo, thụ động, mặt khác có tính chất
không chủ định, đến lứa tuổi mẫu giáo sự tởng tợng của các em không chỉ
dừng ở tính chất tái tạo mà còn có tính chất sáng tạo
V/ Xúc cảm - tình cảm :
Tình cảm của trẻ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là tính đồng cảm và tính
dễ xúc động đối với con ngời và cảnh vật xung quanh, do đó trẻ dễ hoà
nhập với tâm trạng của các nhân vật trong tác phẩm, trẻ thờng biểu hiện
những xúc cảm, tình cảm của mình một cách hồn nhiên nên trẻ thờng hay
có những hành động, cử chỉ bột phát khi tiếp xúc với các tác phẩm
B/ Cơ sở ngôn ngữ :
I/ Đặc điểm ngữ âm của trẻ 5 tuổi :
Trẻ mầm non là lứa tuổi có sự phát triển cực nhanh về ngôn ngữ theo h-
ớng hoàn thiện dần về mặt ngữ âm, từ vựng và nắm các cấu trúc câu. Tuy
vậy, các từ mang ý nghĩa trừu tợng trẻ cha thể hiểu đợc
Trẻ ở độ tuổi 3 - 6 tuổi là thời kỳ nghe và phân biệt các loại âm thanh
ngày càng tinh vi. Trẻ bắt chớc ngữ điệu câu nói 1 cách dễ dàng, tự nhiên,
tiếp thu, học từ mới nhanh. Trẻ nghe hiểu và trả lời đợc nhiều loại câu hỏi.
Ơ thời kỳ này trẻ cũng hoàn thiện dần về mặt phát âm. Các phụ âm đầu,
âm chính, âm cuối, âm đệm, thanh điệu dần dần đợc định vị. Tuy nhiên ở
lứa tuổi này vẫn còn một số cháu phát âm cha đúng một vài âm nh : Phụ
âm đầu hoặc phụ âm cuối của từ, trẻ nói âm nọ thành âm kia, mỗi trẻ th-
ờng hay nói sai một âm riêng. Điều này cũng thể hiện những đặc điểm
riêng ở từng trẻ trong quá trình phát âm. Đến 5 tuổi trẻ có thể phát âm
Tô Thị Hoài
9
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
mềm dẻo các loại âm của tiếng mẹ đẻ và phát âm đúng các âm. Từ một số
trờng hợp trẻ nói ngọng do : Khuyết tật bẩm sinh hay do đợc quá nuông

cùng với việc nghe, hiểu, luyện tập, phát âm, nắm bắt, tích luỹ, mở rộng
vốn từ, trẻ dần dần nắm bắt các quy tắc ngữ pháp, biết kết hợp các từ thành
câu để thể hiện sự hiểu biết ngày càng phong phú của trẻ với thế giới xung
quanh, ở mỗi giai đoạn, ngôn ngữ của trẻ có những đặc điểm ngữ pháp
riêng
Với trẻ mẫu giáo lớn, trẻ không còn sử dụng câu một từ mà chỉ sử dụng
các loại câu :
Tô Thị Hoài
10
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
- Câu cụm từ
- Câu đơn đầy đủ hai thành phần chủ - vị
- Câu đơn mở rộng các thành phần
- Câu phức hợp :
+ Câu phức hợp đẳng lập
+ câu phức hợp chính phụ
Xét về loại hình câu thì số lợng không tăng, nhng về cấu trúc của từng
loại câu mà trẻ mẫu giáo 5 tuổi sử dụng đều có sự phát triển
Các thành phần trong câu nói của trẻ từ 4 - 6 tuổi đều đợc phát triển từ
một từ đến cụm từ rồi đến kết cấu C - V hoặc là câu đơn mở rộng
Sự phát triển các câu nói có cấu trúc tầng bậc này thể hiện bớc phát triển
mới ở trẻ từ 4 - 6 tuổi trong nhận thức và trong khả năng biểu hiện bằng
ngôn ngữ của trẻ cũng phong phú hơn
Các câu phức đẳng lập của trẻ ngày càng mở rộng, trẻ có khả năng kể lại
các sự vật đã xảy ra bằng hàng loạt các câu câu đơn nối tiếp
Đến 6 tuổi, các câu phức hợp chính phụ của trẻ cũng đầy đủ các từ nối, ý
của câu nói đợc diễn đạt rõ ràng, mạch lạc hơn
Tóm lại : đến cuối tuổi mẫu giáo lớn, trẻ có thể sử dụng ngữ pháp tiếng
mẹ đẻ một cách thành thạo, biết dùng trạng ngữ, trạng từ rất đúng ngữ
cảnh, sử dụng câu cos đủ cấu trúc ngữ pháp C - V. Bên cạnh ngôn ngữ tình

cảm nhận những vể đẹp trong mối quan hệ giữa ngời với ngời, vẻ đẹp
trong các hành động cao thợng của các nhân vật trong tác phẩm. Những
tác phẩm viết về đề tài thiên nhiên tạo cho trẻ sự rung động với vẻ đẹp của
thiên nhiên
Tiếp xúc với các tác phẩm thơ trẻ còn đợc làm quen với ngôn ngữ giàu
đẹp của dân tộc. đây là điều kiện để các em phát triển vốn từ, rèn luyện
cách nói diễn cảm, cách nói giàu hình ảnh quen thuộc của ông cha nh :
Cách so sánh : Trăng hồng nh quả chín
Cách nói nhân hoá : Hoa yêu mọi ngời
Nên hoa kết trái .
- Hoa kết trái -
văn học có ý nghĩa rất lớn với việc giáo dục trẻ thơ là những giáo viên
chăm sóc, giáo dục trẻ chúng ta cần biết lựa chọn và sử dụng một cách
thích hợp các tác phẩm văn họcđể phát huy hết tác dụng của phơng tiện
này. Tuy nhiên do trẻ cha biết chữ, nên trẻ tiếp nhận các tác phẩm văn học
nói chung và thể loại thơ nói riêng qua trung gian là giáo viên ( ở trờng )
và ngời lớn ( ở nhà ). Thơ lại là một văn bản nghệ thuệt ngôn từ, một công
trình nghệ thuật nên việc cảm thụ thơđối với trẻ gặp rất nhiều khó khăn
Để giúp trẻ cảm thụ đợc các tác phẩm thơ, trớc hết cần lu ý các điểm sau
đây :
Sự cảm thụ tác phẩm thơ ở trẻ là một quá trình thống nhất, trọn vẹn dựa
trên mối liên hệ không ngừng giữa yếu tố nhận thức và cảm xúc, sự cảm
thụ các tác phẩm thơ của trẻ phụ thuộc vào độ tuổi, kinh nghiệm và cá tính
của trẻ. Trong cảm thụ các tác phẩm thơ, trẻ không chỉ cảm thụ nội dung
mà còn cảm thụ cả về nghệ thuật của nó, đặc biệt là yếu tố ngôn ngữ văn,
nhịp điệu
Với các tác phẩm thơ trẻ yêu thích nhứng bài thơ có hình ảnh rực rỡ,
giàu vần điệu, trẻ thuộc rất nhanh các bài thơ có vần và đọc lại các bài thơ
này một cách diễn cảm. Lúc đầu trẻ tham gia cảm thụ thơ một cách tự
nhiên trong quá trình tiếp nhận tác phẩm, sau đó khi dần lớn lên, t duy,

đi học không đồng đều )
3, Đội ngũ giáo viên :
Đội ngũ giáo viên trong trờng đạt trình độ chuẩn 100%, trong những
năm gần đây số lợng giáo viên đi học để nâng cao trình độ chuyên môn
ngày càng tăng, trong đó :
+ Trình độ chuyên môn : 08 giáo viên đạt trình độ đại học
16 giáo viên đạt trình độ cao đẳng
25 giáo viên có bằng trung cấp
+ Trình độ chính trị : 20 giáo viên là đảng viên
29 giáo viên là đoàn viên
II/ Tìm hiểu thực trạng :
1, Tìm hiểu về khả năng cảm thụ thơ của trẻ 5 tuổi A trờng mầm non
thị trấn Mạo Khê :
Số lợng trẻ : 20 trẻ trai và 17 trẻ gái
Hứng thú của trẻ : Qua quan sát các cháu ở các hoạt động nh hoạt động
chung ( tiết làm quen với tác phẩm thơ ) làm quen thơ mới ở hoạt động
chiều, tôi thu hút đợc kết quả nh sau :
% trẻ hứng thú đọc thơ
% trẻ cha hứng thú đọc thơ
2, Tìm hiểu giáo viên :
2.1, Quan sát :
Qua quan sát ở mọi lúc, mọi nơi, ngôn ngữ của cô Vi Thị Thuỷ ( Giáo
viên chủ nhiệm lớp 5 tuổi A ) cha chính xác, còn nói ngọng, khả năng giao
tiếp của cô cha tốt, diễn đạt cha mạch lạc, không vấp nhng ngọng ở một số
âm : n - l, r - d
2.2, Dự giờ giáo viên :
* Nhận xét :
Tô Thị Hoài
14
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh

Trong quá trình truyền đạt: Cha lu loát, còn ngọng, còn vấp
+ Nguyên nhân 2 : Do gia đình
Khi các cháu về nhà gia đình cha khuyến khích các cháu đọc thơ, hoặc trẻ
có đọc nhng gia đình vẫn cha chú ý việc cháu có cảm thụ đợc đến đâu
+ Nguyên nhân 3 : Do trình độ nhận thức của trẻ còn thấp nên khả năng
cảm thụ thơ của trẻ còn cha cao
Tô Thị Hoài
15
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
Chơng III Đề xuất một số biện pháp
1, Nâng cao nhận thức của giáo viên để họ thấy đợc ý nghĩa của việc cảm
thụ thơ qua phơng pháp đọc thơ diễn cảm để từ đó giúp trể có hứng thú với
các tiết văn học hơn
2, Trang bị thêm đồ dùng cho các tiết văn học, tranh minh hoạ, mô hình
3, Tạo điều kiện nâng cao chuyên môn cho giáo viên
4, Khi đọc thơ cho trẻ nghe giáo viên phải :
- Đọc thuộc, chính xác
- Ngắt nghỉ đúng nhịp điệu
- đọc diễn cảm
- Không đọc vấp, ngọng
5, Trong quá trình hớng dẫn trẻ cảm thụ thơ, giáo viên cần phải phân loại
đối tợng trẻ
- Thích đọc thơ, biết cảm thụ thơ
- Từ đó tìm ra phơng pháp để trẻ thích đọc thơ, biết cảm thụ thơ
Tô Thị Hoài
16
Trờng cao đẳng s phạm Quảng Ninh
Phần 3 - Kết luận và kiến nghị
Trong quá trình cho trẻ cảm thụ thơ qua phơng pháp đọc thơ diễn cảm, thì
các biện pháp đợc đề ra trong đề tài là đúng và hợp lý có khả năng thực

Chơng 3 Đề xuất một số biện pháp
Phần 3 Kết luận và kiến nghị
Tô Thị Hoài
19