5
Tiểu mô - đun 1
Phương tiện kỹ thuật dùng trong dạy học
I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Phân loại được các phương tiện kỹ thuật dạy học (PTKT DH) cơ bản theo các dấu hiệu
nhận biết cơ bản.
- Nắm được chức năng và công dụng của PTKT DH.
- Nắm được các nguyên tắc sử dụng PTKT DH.
- Phân loại và biết được công dụng, tình huống sử dụng các phương tiện hỗ trợ sử dụng
PTKT DH.
- Nắm vững công d
ụng, các tính năng và cách sử dụng, bảo quản các PTKT DH hỗ trợ
dạy học như tivi, video, máy chiếu qua đầu, máy chiếu hình đa phương tiện.
2. Kỹ năng
- Thực hành sử dụng được các PTKT DH cơ bản giới thiệu trong tài liệu.
- Biết sử dụng các PTKT DH đơn giản.
- Biết vận dụng linh hoạt các phương tiện hỗ trợ dạy học.
- Biết tổ chức tiết học có sử dụng PTKT DH.
3. Thái độ
- Chủ động và tự tin trong việc sử dụng các PTKT DH.
- Có ý thức sử dụng PTKT DH hỗ trợ dạy học.
II. Giới thiệu tiểu mô - đun
1. Thời gian
1 đvht = 15 tiết (8 tiết lý thuyết + 7 tiết thực hành).
2. Danh mục các chủ đề
Tên các chủ đề Số tiết Trang số
Chủ đề
1:
thiết bị hỗ trợ để sử dụng phương tiện kỹ thuật (PTKT) trong dạy học như máy in, máy
photocopy, bảng chiếu.
4. Băng hình
- Băng hình 1: Cấu tạo và hướng dẫn sử dụng máy chiếu hình đa phương tiện.
- Băng hình 2: Dạy học có sự hỗ trợ của máy chiếu qua đầu.
IV. Nội dung tiểu mô - đun
Chủ đề 1: Phương tiện dạy học
1. Mục tiêu* Kiến thức
- Nắm được khái niệm phương tiện dạy học (PTDH), PTKT dùng trong dạy học.
* Kỹ năng
- Nắm chắc hoạt động dạy, học cùng quá trình dạy học.
- Tìm hiểu PTDH thông qua khái niệm, thể hiện qua ý nghĩa, nắm được các loại phương
tiện cùng cách phân loại.
* Thái độ
- Bước đầu tìm hiểu ý nghĩa PTDH và phân loại được chúng khi gặp.
- Kích thích tìm hiểu và s
ử dụng PTDH.
2. Tài liệu
- Nguyễn Ngọc Bảo, Hà Thị Đức. Hoạt động dạy học ở trường THCS. NXB GD - 1999
(trang 186 - 191).
- Tô Xuân Giáp. Phương tiện dạy học. NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp - 1992
(trang 6, 21 - 23, 38 - 42, 47 - 69).
3. Nội dung
1 tiết (lý thuyết)
Hoạt động 1
Khái niệm Phương tiện dạy học
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập là các câu hỏi ở nhiệm vụ 1, sau đó thảo luận. Đại diện
từng nhóm thể hiện kết quả làm việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 1
Hãy trả lời các câu hỏi sau: Thế nào là phương tiện dạy học? Cho ví dụ về các phương
tiện bạn đã được biết.
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 1
Phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật chất được người dạy sử dụng với
tư cách là những phương tiện tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học, là
phương tiện nhận thức của người học, thông qua đó mà thực hiện những nhiệm vụ dạy học.
Ví dụ: tivi, đầu đĩa, máy vi tính v.v
Hoạt động 2
Ý nghĩa của phương tiện dạy học
³
Thông tin cho hoạt động 2
8
Từ sự nghiên cứu khái niệm quá trình dạy học, chúng ta nhận thấy rằng hoạt động dạy
là hoạt động tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, mà một trong những
nhiệm vụ tổ chức điều khiển nhận thức đó của giáo viên là việc tổ chức, điều khiển quá
trình tri giác cảm tính những hiện tượng ho
ặc đối tượng được nghiên cứu của học sinh.
Song, những hiện tượng, đối tượng đó không phải bao giờ cũng được hiện ra một cách trực
tiếp ở ngay phòng học. Trong trường hợp đó PTDH tạo khả năng tái hiện chúng một cách
gián tiếp thông qua hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ, mô hình v.v Nhờ chúng mà tạo nên trong ý
thức của người học sinh những hình ảnh trực quan cảm tính của những hiện tượng và sự
- PTDH giúp làm thoả mãn và làm phát triển hứng thú của người học.
- Làm cho tài liệu học tập trở nên vừa sức hơn đối với họ bằng tính trực quan được
thông qua.
- Tăng cường hoạt động lao động của người học và bằng cách đó cho phép nâng cao
nhịp điệu nghiên cứu tài liệu học tập.
- PTDH giúp tăng cường hoạt động độc lập, tự lực.
- Làm tăng tính tự lực trong tiết học của học sinh.
Những điều trình bày ở trên đã nói lên vai trò và tác dụng của PTDH không chỉ trong
hoạt động nhận thức của học sinh mà cả trong việc thực hiện những chức năng quan trọng
9
đối với hoạt động dạy của người giáo viên, khi làm tăng khả năng của họ như là nhà giáo
dục, như là một nguồn thông tin, nhà tổ chức và người kiểm tra, kiểm soát.
Trong trường hợp tổ chức vận dụng đúng đắn về mặt sư phạm, PTDH đóng vai trò như
là nguồn thông tin và giải phóng người giáo viên khỏi nhiều công việc có tính chất thuần
tuý kỹ thuật trong tiết học, ch
ẳng hạn như thông báo thông tin, để có nhiều thời gian hơn
cho công tác sáng tạo trong hoạt động với học sinh. PTDH tạo khả năng vạch ra một cách
sâu sắc hơn, trình bày rõ ràng dễ hiểu, đơn giản hơn nội dung tài liệu học tập, tạo điều kiện
hình thành cho họ động cơ học tập đúng đắn.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ ý nghĩa các mô hình dạy học trong quá trình dạy học.
+ Phân tích quá trình truyền tải thông tin từ các phương tiện hỗ trợ dạy học tới người
học?
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Sinh viên thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Các chức năng nhận thức?
trình độ phát triển khoa học kỹ thuật. Trong nhà trường chúng ta trước đây thường được
trang bị những phương tiện ít có tính kỹ thuật hơn, đúng hơn là ít phải dùng điện năng hơn
nên được gọi là đồ dùng dạy học, rõ hơn nữa là đồ dùng dạy học trực quan hay PTDH trự
c
10
quan. 30 năm gần đây, do sự tiến bộ của khoa học - kỹ thuật đã xuất hiện những PTDH trực
quan. Thực ra những phương tiện kỹ thuật dạy học như những phương tiện nghe - nhìn
cũng có tính trực quan, cũng là đồ dùng dạy học. Vì vậy cách phân loại có tính chất hoàn
toàn quy ước, tương đối mà thôi. Đồ dùng dạy học trực quan bao gồm: mẫu vật, hình mẫu
(makét), mô hình, phươ
ng tiện đồ hoạ như tranh, hình vẽ, sơ đồ, bản đồ v.v thiết bị và đồ
dùng thí nghiệm, sách giáo khoa và tài liệu dạy học khác.
Phương tiện dạy học kỹ thuật bao gồm các phương tiện nghe - nhìn, các máy kiểm tra,
máy dạy học. Trong số những loại phương tiện đó, phương tiện nghe - nhìn chiếm vị trí
quan trọng nhất.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau đối với các loại hỗ trợ việc dạy học:
+ Mẫu vật, hình mẫu, mô hình, tranh, hình ảnh, sơ đồ, bản đồ.
+ Các thiết bị thể hiện sự nghe, nhìn và các thiết bị đồng thời cả hai chức năng nghe và
nhìn.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Thế nào là giá mang thông tin?
+ Hãy nêu các phương tiện chuyển tải thông tin.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập của nhiệm vụ 2 và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể
tiết học. Đồng thời điều đó đòi hỏi trình độ lành nghề của người giáo viên cao. Hiệu quả sử
dụng những PTDH càng lớn khi họ có trình độ nghiệp vụ càng cao.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ ý nghĩa từng PTKT DH đối với việc dạy học.
+ Sử dụng PTKT DH đối với từng điều kiện cụ thể.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Mục đích sư phạm sử d
ụng PTKT DH?
+ Xác định tính năng từng PTKT DH đối với từng bài dạy, chọn thời điểm nào để sử
dụng chúng, sử dụng trong thời gian bao lâu?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả làm
việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 4.
Hãy trả lời các câu hỏi sau: Hãy nêu một số việc trong tiết học khi sử dụng PTDH hỗ
trợ dạy học?
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 4
Trong một tiết học có sử dụng PTDH hỗ trợ dạy học có các việc sau:
- Xác định PTDH một cách thích hợp nhằm phát huy tính tích cực, tự lực nhận thức
của học sinh trong việc lĩnh hội tài liệu học tập.
- Xác định chính xác những PTDH nào cần thiết phải sử dụng qua tìm hiểu tính năng
³
Thông tin cho hoạt động 1
Một số PTDH đã được học trong chủ đề 1:
- Thiết bị ghi - đọc tiếng băng từ/máy ghi âm.
- Thiết bị ghi hoặc ghi - đọc đĩa CD.
- Thiết bị (phòng) học ngoại ngữ.
- Máy chiếu qua đầu.
- Máy chiếu phim slide.
- Máy chiếu vật thể.
- Máy tính và mạng máy tính.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc thông tin sau:
+ Những phương tiện mang thông tin nghe nhìn.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Thiết bị nghe?
+ Thiết bị nhìn?
+ Thiết bị nghe và nhìn?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm v
ụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp thảo luận nhiệm vụ 2. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả làm
việc của nhóm.
/
Đánh giá hoạt động 1
Hãy trả lời các câu hỏi của nhiệm vụ 2?
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 1
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Thế nào là thiết bị Quang học - Điện tử?
+ Thế nào là thiết bị Điện tử?
+ Thế nào là thiết bị Computer?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 2
Hãy trả lời câu hỏi sau: Hãy phân loại PTDH theo nguyên lý cấu tạo cơ bản của thiết
bị.
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 2
Hiện nay, do những áp dụng rộng rãi tiến bộ của kỹ thuật và công nghệ vào lĩnh vực
sản xuất thiết bị nghe nhìn, mỗi thiết bị nghe nhìn thường là một sản phẩm tổng hợp của
nhiều lĩnh vực khác nhau. Vì vậy, việc phân chia thiết bị như hình 1 sau chỉ mang tính chất
tương đối.
14
Hoạt động 3
Chức năng và công dụng cơ bản
của các thiết bị dạy học nghe nhìn cơ bản
³
Thông tin cho hoạt động 3
Máy
chiếu
Máy
ghi âm
Phòng
học
ngoại
n
g
ữ
Máy vi
tính
Mạng
máy
tính
Thiết bị
Quang học - Điện tử
Thiết bị
Điện t
ử
Thiết bị
Com
p
ute
r
Phương tiện dạy học
Hình 1
15
- Thích hợp cho
việc trình chiếu các
nội dung khác nhau
cho mọi đối tượng.
2.
Máy
chiếu
slide
Chiếu hình ảnh dương bản
mầu sắc hoặc đen trắng dùng
để giới thiệu sơ đồ, hình
mẫu, vật thật, các động tác,
tình huống chuẩn.
- Phim, máy ảnh.
- Kinh nghiệm chế
tạo và sử dụng.
- Sử dụng thiết bị.
Đặc biệt hiệu quả
trong việc giới thiệu
các khoá học, tiết
học cần chiếu hình,
ảnh thật, mầu sắc.
3.
Máy
chiếu
vật thể
Có khả năng chiếu, phóng to
ba chiều vật mẫu, vật thật
dùng để giới thiệu linh kiện,
- Máy ảnh số
(digital photo
cammera).
- Cách thức lắp đặt
và sử dụng.
- Sử dụng thiết bị.
Thích hợp cho việc
trình chiếu các nội
dung khác nhau cho
mọi đối tượng. Đặc
biệt hiệu quả trong
trình chiếu hội
giảng, hội thảo
đông người.
5.
Máy
ghi âm
Có công dụng ghi, phát âm
thanh, tiếng nói dùng trong
việc ghi chép và phát tiết
học, âm thanh chuyên đề đặc
biệt được dùng trong việc
Hệ thống tăng âm
khi cần thiết.
Thuận lợi cho việc
học cơ động. 16
- Băng từ.
- TV/Video.
- Tài liệu học tập.
- Các thiết bị, đồ
dùng để duy trì hoạt
động bình thường
của phòng học (bàn
ghế, điều hoà ).
Đặc biệt hiệu quả
trong việc d
ạy và
học ngôn ngữ cho
nhóm hoặc lớp có
các trình độ nhập
học khác nhau.
8.
Máy
tính,
mạng
máy
tính
Có khả năng tổ chức việc
dạy và học tích cực cũng
như kiểm tra đánh giá kết
quả học tập theo các phần
mềm dạy học cho cá nhân,
hoặc đồng thời cho nhóm lớp
(trong trường hợp được nối
mạng).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thả
o luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả làm
việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 3
17
Trình bày chức năng cơ bản của từng loại PTKT DH hỗ trợ dạy học?.
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 1
Trình bày phần công dụng của bảng trên, kể cả các thiết bị như tivi, đầu đọc đĩa .v.v
Chủ đề 3: Các nguyên tắc
sử dụng Phương tiện kỹ thuật dạy học cơ bản
1. Mục tiêu
* Kiến thức
- Nắm được các nguyên tắc sử dụng PTKT trong dạy học bao gồm an toàn, vừa sức và
hiệu quả.
* Kỹ năng
- Tăng hiệu quả sư phạm của nội dung và phương pháp.
* Thái độ
- Có phương pháp dạy học phù hợp.
2. Tài liệu
- Tô Xuân Giáp. Phương tiện dạy học. NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp - 1992
(trang 43 - 45).
- Đỗ Huân. Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy và học. NXB ĐHQG Hà Nội - 2001
(trang 9 - 13).
3. An toàn thính giác
- Một số PTKT DH có thể có hệ thống khuyếch đại ngoài rất lớn, tuỳ theo kích thước
của phòng học và vị trí học viên, cần điều chỉnh âm lượng (volume) đủ nghe.
Cường độ âm thanh vượt quá 55dBA (đối với phòng học, phòng hội họp).
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ Các thông tin trên các sản phẩm PTKT DH về an toàn đối với người sử dụng.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
-
Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Thế nào là an toàn điện?
+ An toàn thị giác?
+ An toàn thính giác?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả
làm việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 1
Trả lời theo các câu hỏi kiểm tra sau đây:
- Bạn đã kết thúc học chủ đề 2 “Phân loại PTKT DH cơ bản” chưa?
- Bạn hãy nêu tên ba nội dung an toàn
- Bạn có hiểu vì sao dây và ổ cắm thiết bị nghe nhìn cần được tiếp địa?
- Vì sao bạn không nên thử nhìn vào ống kính máy chiếu qua đầu, máy chiếu slide,
máy chiếu CIP v.v khi chúng đang làm việc?
- Đánh dấu âm lượng/tiếng ồn tố
- Chỉ sử dụng PTKT DH vào thời điểm thích hợp của tiết học hoặc giờ thực hành.
- Cần tuân thủ kế hoạch sử dụng PTKT DH, kế hoạch này cần dành ưu tiên cho
những môn, giờ học cần thiết.
- Không lạm dụng PTKT DH.
- Trước và sau thời điểm sử dụng có thể không nên bật thiết bị hoặc cần tắt thiết bị
để tránh gây phân tán cho học sinh.
2. Sử dụng PTKT DH phù hợp tâm sinh lý học sinh tiểu học
- Sử dụng PTKT phù hợp đặc điểm lứa tuổi học sinh tiểu học.
- Học sinh cần được hướng dẫn và thực tập trước cách thức sử dụng PTKT DH cần
thiết.
- Các điều kiện về kích thước bảng, bàn ghế, ánh sáng, độ ẩm, an toàn điện trong
phòng học có sử dụng PTKT DH cần tuân thủ các tiêu chuẩn về nhân trắc và đồ
dùng, thiết bị dạy học của Việt Nam.
Nhiệm vụ
20
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin qua các câu hỏi sau:
+ Khi nào thì gọi là dạy học đúng lúc, đúng chỗ?
+ Nêu ví dụ cụ thể khi dạy học ở tiểu học.
+ Khi nào thì gọi là dạy học đủ cường độ tiếp thu của người học?
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm họ
c tập với các câu hỏi sau:
+ Khi nào thì áp dụng các PTKT DH một cách có hệ thống, đa dạng các hình thức của
phương tiện?
+ Khi chọn các PTKT DH ta cần tìm hiểu nội dung của chúng và khả năng áp dụng đồng
bộ chúng như thế nào?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
2. Lựa chọn sử dụng phương tiện khi biết rõ việc sử dụng nó có hiệu quả
- Phương tiện kỹ thuật dạy học được lựa chọn phải đảm bảo nâng cao chất lượng của giờ
dạy học, hỗ trợ hoạt động của giáo viên và học sinh.
3. Quản lý
21
- Cần có phòng hoặc nơi chuyên cất giữ, bảo quản PTKT DH. Các phòng này cần có nội
qui sử dụng.
- Cần có cán bộ chuyên trách về phòng PTKT DH như cán bộ chịu trách nhiệm quản lý
phòng máy tính, phòng ngoại ngữ, phòng cất giữ bảo quản, thiết bị, phương tiện nghe
nhìn.
- Cần có kế hoạch sử dụng PTNN. Kế hoạch này cần được xây dựng trên nguyên tắc
thống nhất giữa nhu cầ
u hiện tại, dự báo tương lai và khả năng hỗ trợ của cơ sở đào tạo.
Kế hoạch cần được thể hiện thành văn bản và có sự chấp thuận và hỗ trợ của lãnh đạo
cơ sở đào tạo.
4. Phát triển
- Không nên mua sắm các thiết bị quá cũ kỹ lạc hậu hoặc khó có khả năng nâng cấp, phát
triển.
- Trong kế hoạch sử dụng PTKT DH cần có kế hoạch, nội dung bảo dưỡng, mua sắm bổ
sung. Các nội dung này cần có khoản mục kinh phí dự kiến cần hỗ trợ.
- Các cán bộ quản lý, giáo viên sử dụng PTKT DH cần tự học hoặc được cử tham gia các
khoá học nâng cao về sử dụng PTKT DH.
5. Đảm bảo tính thẩm mỹ cao
- Tránh lạm dụng hình ảnh, ánh sáng, màu sắc loè loẹt trong các nội dung trình chiếu.
- Cần kết hợp hài hoà việc bố trí thiết bị với màu sắc, kích thước sàn trần, cửa sổ, bảng,
bàn ghế trong phòng học.
6. Khuyến khích sử dụng tối đa PTKT DH trong điều kiện cho phép
- Nếu bạn có khả năng sử dụng an toàn, vừa sức và hiệu quả PTKT DH nên sử dụng và
khuyến khích các giáo viên và học viên khác sử dụng tối đa chúng trong dạy và học.
chúng? Liệu có kinh phí cho việc đó không?
- Thế nào là sử dụng ánh sáng, mầu sắc thái quá?
8
Thông tin phản hồi cho hoạt động 3
Khi mua sắm thiết bị mới liệu bạn có suy nghĩ về khả năng phát
triển về nâng cấp chúng? Liệu có kinh phí cho việc đó không?
Có Không
Thế nào là sử dụng ánh sáng, mầu sắc thái quá? Đạt Chưa đạt
Để hiểu và vận dụng được các nguyên tắc sử dụng PTKT DH các câu trả lời phải là “Đạt”
và “Có”. Chủ đề 4: Thiết kế tiến trình dạy học
có sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học
1. Mục tiêu
* Kiến thức
- Nắm được quy trình chuẩn bị tiết học có sử dụng PTKT DH hỗ trợ dạy học.
* Kỹ năng
- Xây dựng tiết học trong điều kiện có sử dụng PTKT DH hỗ trợ dạy học.
* Thái độ
- ý thức việc xây dựng tiết học theo đúng quy trình với việc áp dụng PTKT DH vào
giảng dạy.
2. Tài liệu
- Tô Xuân Giáp. Phương tiện dạy học. NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp - 1992
(trang 47 - 69).
- Đỗ Huân. Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy và học. NXB ĐHQG Hà Nội - 2001
(trang 27 - 31).
3. Nội dung
2 tiết (1 lý thuyết + 1 thực hành).
- Phương tiện hiện có
- Tiến trình tiết học
- Phương tiện, vật liệu, tài liệu
- Năng lực người dạy Như vậy, để chuẩn bị được tiết học với phương tiện nghe nhìn hỗ trợ, trước khi biên
soạn tiết học (không đề cập đến trong tài liệu này), cần phải xây dựng tiến trình và làm chủ
phương tiện.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ Các bước chuẩn bị tiết học.
+ Các bước chuẩn bị tiết học với sự hỗ trợ PTKT DH.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
-
Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Thế nào là mục tiêu, nội dung tiết học?
+ Phương pháp xây dựng tiến trình tiết học?
+ Các bước chuẩn bị tiết học với sự hỗ trợ PTKT DH.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
-
Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả
làm việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
- Chuẩn bị nội dung trình chiếu: Theo tiến trình, tuỳ theo phương tiện sử dụng, các nội
dung trình chiếu được chuẩn bị sao cho thích hợp với nội dung và thời lượng dự kiến.
- Chuẩn bị thiết bị nghe nhìn
Ta sẽ có khả năng lắp đặt và sử dụng thiết bị nghe nhìn sau khi đã kết thúc các mô - đun về
các PTKT DH cơ bản. Cần lưu ý rằng khi chuẩn bị các thiết bị phục vụ tiết học cần chú ý
những nội dung sau:
+ Thiết bị cần phải được chuẩn bị sẵn sàng trước khi tiết học bắt đầu.
+ Các nội dung trình chiếu phải được sắp xếp theo thứ tự trình chiếu.
+ Phải kiểm tra độ rõ nét, âm lượng từ các vị trí thiệt thòi nhất của lớp học.
Nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ Nội dung trình chiếu.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Các bước chuẩn bị nội dung trình chiếu, PTKT DH với tiết học cụ thể.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm v
ụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả làm
việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 2
25
Trả lời các câu hỏi sau đây: Gạch dưới những từ viết nghiêng trong ngoặc bạn cho là
đúng (Khi chuẩn bị thiết bị nghe nhìn phục vụ tiết học).
(trang 115 - 121).
- Đỗ Huân. Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy và học. NXB ĐHQG Hà Nội - 2001
(trang 34 - 37, 39 - 43).
3. Nội dung
5 tiết (2 lý thuyết + 3 thực hành)
Hoạt động 1
Công dụng, phân loại và cấu tạo thiết bị
³
Thông tin cho hoạt động 1
a. Công dụng thiết bị
Máy chiếu qua đầu, hay còn gọi là máy chiếu phim tấm trong (có tên tiếng Anh là
Overhead projector) là thiết bị được sử dụng để phóng to và chiếu văn bản và hình ảnh tĩnh
có trên phim nhựa trong suốt lên màn hình phục vụ việc trình bày.
b. Nguyên tắc hoạt động
26
Nhờ nguồn sáng công suất lớn và hệ thống quang học (thấu kính, gương chiếu) hình
trên phim trong suốt được chiếu và phóng to trên màn hình kích thước lớn.
Lưu ý: Cường độ sáng càng lớn, khả năng chiếu xa và đạt được hình rõ nét càng cao. Tuy
nhiên, lượng tiêu thụ điện sẽ lớn hơn và việc bảo dưỡng bóng đèn đòi hỏi cao hơn.
c. Hình dạng, cấu trúc thiết bị
Các máy chiếu qua đầu nói chung bao gồm các bộ phận được thể hiện như hình sau:
Bước 2: Đậy nắp thiết bị, thu dây cắm vào hốc để dây tại nắp máy.
Nhiệm vụ
A: Thấu kính
E: Thân má
y
K: Ta
y
xách K: Ta
y
xách
B: Gư
ơ
n
g
hắ
t
C: Ta
y
chỉnh tiêu c
ự
F: Thôn
g
khí
D: Côn
g
t
Thông tin phản hồi cho hoạt động 1
Bạn đã qua thực hành về an toàn điện chưa? Có Chưa
Sử dụng máy chiếu qua đầu bạn có thể bị bỏng. Khi nào và tại sao? Đạt Chưa đạt
Công dụng của máy chiếu qua đầu? Đạt Chưa đạt
Lắp đặt máy chiếu? Đạt Chưa đạt
Tháo lắp máy chiếu? Đạt Chưa đạt
Để sử dụng và bảo quản thành công máy chiếu qua đầu các câu trả lời phải là “Đạt” và
“Có”.
Hoạt động 2
Chế tạo phim chiếu bằng phim trong
³
Thông tin cho hoạt động 2
a. Vật liệu
Để chế tạo phim trong (transparencies), bạn cần có các công cụ và vật liệu sau:
- Giấy/phim trong: bất cứ loại giấy trong nào có thể in, viết hoặc dán hình trên bề mặt đều
có thể làm phim chiếu. Tuy nhiên, loại phim thông dụng là các loại phim chuyên dụng, khổ
A4, trong suốt có thể chịu nhiệt hoặc kém chịu nhiệt.
- Bút viết trên kính đen trắng hoặc mầu sắc.
- Máy tính kèm máy in lazer mầu hoặc đen trắng.
b. Chế tạo
28
Có hai cách chế tạo phim chiếu: chế tạo thủ công và chế tạo với sự trợ giúp của máy
photocopy và máy vi tính.
thủ công Phim
trong
Phim chiếu
Photocopy
Hình 18
29
-
Nhiệm vụ 1: Cá nhân đọc các thông tin sau:
+ Phim trong phục vụ việc trình chiếu bằng máy chiếu qua đầu.
Những thu hoạch của cá nhân sau khi đọc các thông tin (phần dành cho sinh viên viết
thu hoạch cá nhân sau khi đọc các thông tin).
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận theo nhóm học tập với các câu hỏi sau:
+ Phim trong dùng để làm gì?
+ Các cách chế tạo phim trong?
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 2 sau khi thảo luận nhóm).
- Nhiệm vụ 3: Cả lớp làm bài tập và thảo luận. Đại diện từng nhóm thể hiện kết quả làm
việc của nhóm.
Cá nhân làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận nhóm (phần dành cho sinh viên
làm bài tập của nhiệm vụ 3 sau khi thảo luận giữa các nhóm).
/
Đánh giá hoạt động 2
Trả lời theo các câu hỏi kiểm tra sau đây:
− Phim bạn chế tạo có nằm trong khuôn hình 20 x 25cm?
− Số lượng từ tối đa trên phim A4 do bạn chuẩn bị không lớn hơn 40 từ?
độ nét còn phụ thuộc rất nhiều vào cường độ sáng của máy chi
ếu. Cường độ sáng có
thể được bù đắp và khắc phục một phần nhờ việc che tối phòng học, hội trường.
Copyright: Tài liệu đại học ©