Trung Tâm GDTX Dầu Tiếng Tổ: Tự Nhiên
GV: Nguyễn Phi Trường Môn: Sinh Học 12
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết
BÀI 12: DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. Mục tiêu :
- Nêu được các đặc điểm di truyền của các gen nằm trên NST giới tính (X và
Y)
- Giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về cách thức di truyền
của các gen nằm trên NST thường với gen nằm trên NST giới tính.
- Nêu được 1 số ứng dụng của sự di truyền liên kết với giới tính.
- Nêu được đặc điểm di truyền của gen ngoài nhân và cách thức nhận biết 1
gen nằm ở trong nhân hay ngoài nhân.
II. Phương tiện dạy học:
- Tranh vẽ phóng hình 12.1, 12.2 SGK
III. Phương pháp:
VI. Tiến trình:
1. Kiểm tra bài cũ:
- Làm thế nào có thể phát hiện được 2 gen nào đó liên kết ( liên kết không
hoàn toàn- hoán vị gen ) hay phân ly độc lập ? (Lai ptích tỉ lệ 1:1, 1:1:1:1,
4KH khác 1:1:1:1)
2. Giảng bài mới:
Hoạt động của GV và HS Nội dung
* Hoạt động 1: Tìm hiểu DT liên kết với giới
tính
▼HS đọc sgk + hình12.1 và cho biết :
? NST gtính là gì ? các nst này giống hay khác
nhau ?
? Nếu cặp nst gtính khác nhau (H 12.1) thì chứa

người chứa 78 gen.
? Gen nằm trên Y không có alen trên X (không
có phần tương đồng với X) sẽ được biểu hiện ra
kiểu hình như thế nào?
? ý nghĩa của DT liên kết với gtính?
- Chủ động tạo ra đặc điểm di truyền nào đó
không tương đồng ( ví dụ XY).
- Trên cặp NST giới tính không tương đồng
vẫn có những đoạn tương đồng ( giống nhau
giữa 2 NST ) và những đoạn không tương
đồng (chứa các gen khác nhau đặc trưng cho
NST đó)
b) Một số cơ chế tế bào học xác định giới tính
bằng NST:
+ Dạng XX và XY
- ♀ XX, ♂ XY: Người, lớp thú, ruồi giấm
- ♂ XX, ♀ XY: Chim, ếch, bò sát, bướm 1 số
cá
+ Dạng XX và XO:
- ♀ XX, ♂ XO: Bọ xít, châu chấu, nhện, rệp
- ♂ XX, ♀ XY: Bọ nhậy
2. Sự di truyền liên kết với giới tính:
a) Gen trên NST X:
- Thí nghiệm: (lai thuận-nghịch ở RD)
- Nhận xét: mắt trắng phổ biến ở giới đực.
- Giải thích: gen quy định màu mắt nằm trên
NST X không có alen tương ứng trên Y nên
con đực (XY) chỉ có 1 gen lặn là được biểu
hiện ra kiểu hình.
- SĐL: ???

1.Ví dụ: ( cây hoa phấn Mirabilis jalapa)
- Lai thuận: ♀lá đốm x ♂lá xanh→ F
1
100%
lá đốm.
- Lai nghịch: ♀lá xanh x ♂lá đốm →F
1
100%
lá xanh.
2. Giải thích:
- Khi thụ tinh giao tử đực chỉ truyền nhân mà
hầu như không truyền tế bào chất cho trứng.
3. Đặc điểm dt ngoài nhân
- Các gen nằm trong tế bào chất (trong ty thể
hoặc lục lạp) đều di truyền theo dòng mẹ.
- Các tính trạng di truyền qua TBC ko tuân
theo các định luật chặt chẽ như sự di truyền
qua nhân (TL KH )
3. Củng cố:
- Câu hỏi và bài tập cuối bài.
- Phương pháp phát hiện quy luật di truyền
+ DT liên kết với giới tính: kết qủa 2 phép lai thuận nghịch khác nhau
+ DT qua TBC : kết quả 2 phép lai thuận nghịch khác nhau và con luôn có
KH giống mẹ
+ DT phân li độc lập: kết quả 2 phép lai thuân nghịch giống nhau
* Kiến thức bổ sung:
Trung Tâm GDTX Dầu Tiếng Tổ: Tự Nhiên
GV: Nguyễn Phi Trường Môn: Sinh Học 12
+ Gen nằm trên NST X không có alen tương ứng trên Y ( ở người)
- Nam chỉ cần chứa 1 gen lặn đã được biểu hiện ra kiểu hình.

(
2
1
x
4
1
=
8
1
) ; (
2
1
x
2
1
=
4
1
)
4. Dặn dò:
- Trả lời các câu hỏi, bài tập sgk
- Giữa gen, môi trường và tính trạng có mối quan hệ tương tác nhau ntn?
RÚT KINH NGHIỆM

Ngày , tháng , 2009
Tổ trưởng kí duyệt