Bệnh cao huyết áp nguyên phát
(tăng huyết áp nguyên phát)
(Kỳ 2)

2. Theo quan niệm Y học Cổ truyền:
Y học Cổ truyền không có bệnh danh cao huyết áp nên thường mô tả trong
các phạm trù: “Huyền vậng, đầu thống, can phong, can dương, can hoả vượng”.
Khi bệnh diễn biến nặng có biến chứng ở não , thì YHCT mô tả trong phạm trù
“trúng phong”.
Biện chứng luận trị chủ yếu dựa trên lâm sàng bệnh cao huyết áp.
+ Cao huyết áp giai đoạn I:
Trên lâm sàng đa phần biểu hiện can dương thượng nghịch, âm hư dương
khang (cang), tâm thận bất giao, xung nhâm bất điều và đàm trọc trung trở Điều
trị phải bình can tiềm dương, tư âm tiềm dương, điều lý xung nhâm và hóa đàm là
đại pháp điều trị.
+ Cao huyết áp giai đoạn II:
Có thể xuất hiện các triệu chứng như trên. Ngoài ra, do bệnh diễn biến đã
lâu, bệnh lâu nhập vào lạc mạch Lạc mạch ứ trở có thể thấy ngực đau tâm thống,
âm tổn cập dương có thể thấy khí âm lưỡng hư . Về điều trị, lấy hoạt huyết hóa ứ,
tuyên lý thông lạc, khí âm song bổ là đại pháp.
+ Cao huyết áp giai đoạn III:
Thường xuất hiện các triệu chứng công năng của não, tâm thận bị tổn hại.
Vì vậy, bệnh diễn biến lâu ngày thường âm tổn cập dương, xuất hiện âm - dương
lưỡng hư, tỳ thận dương hư. Điều trị phải âm - dương cùng bổ, lấy ôn dương lợi
thủy làm đại pháp. Ngoài ra, phải chú ý điều trị toàn diện điều tiết tình chí, chế độ
ăn uống, nghỉ ngơi kết hợp với luyện tập khí công liệu pháp. Nếu huyết áp vẫn cao
phải phối hợp thuốc Trung - tây y làm cho huyết áp hạ xuống mức bình thường,
đồng thời tăng cường điều trị theo biện chứng luận trị, kết hợp thêm 1 số thuốc hạ
áp đã có tác dụng trên thực nghiệm sẽ nâng cao hiệu quả điều trị.
2.1. Nguyên nhân, cơ chế bệnh lý.
- Bệnh nhân cao huyết áp chủ yếu là do thất tình, ẩm thực thất tiết, nội

nhiều thanh không, thận âm bất túc bất năng dưỡng can, tỳ hư tụ thấp sinh đàm).
* Đầu thống:
Là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân cao huyết áp. Nguyên nhân đau đầu
chủ yếu do 3 tạng: can, tỳ, thận. Cao huyết áp kéo dài, can mất sơ tiết uất mà hóa
hoả, thượng (nhiều) long thanh khiếu mà sinh đau đầu, hoả vượng thương âm, can
mất nhu dưỡng hoặc thận âm bất túc, thuỷ bất tư mộc, can thận âm hao, can dương
thượng cang, thượng nhiều thanh không dẫn đến đau đầu. Thận tinh hao lâu, tủy
não hư sinh đau đầu hoặc âm tổn cập dương thận dương suy vi thanh dương không
phát càng sinh đầu đầu, ăn nhiều chất bổ, béo ngọt, tỳ mất kiện vận, đàm thấp nội
sinh, thượng nhiều thanh không âm kiệt thanh dương dẫn đến đau đầu. Ngoài ra,
bệnh lâu ngày nhập lạc, khí - huyết vận hành bất thông, huyết ứ nội trở bất thông
tắc thống, đều sinh đau đầu.