ĐẠI CƯƠNG VỀ HUYỆT
(Kỳ 2)

III. PHÂN LOẠI HUYỆT
Căn cứ vào học thuyết Kinh lạc, có thể chia huyệt làm 3 loại chính:
1. Huyệt nằm trên đường kinh (huyệt của kinh - kinh huyệt):
Huyệt của kinh là những huyệt trên 12 kinh chính và 2 mạch Nhâm, Đốc.
Một cách tổng quát, tất cả các huyệt vị châm cứu đều có những tác dụng
chung trong sinh lý và bệnh lý như đã nêu ở trên. Tuy nhiên, có những huyệt có
vai trò quan trọng hơn những huyệt khác trong điều trị và chẩn đoán. Những huyệt
này đã được người xưa tổng kết lại và đặt thêm tên cho chúng như nguyên, lạc,
khích, ngũ du, bối du… Có thể tạm gọi đây là tên chức vụ của các huyệt vị châm
cứu (ngoài tên gọi riêng của từng huyệt). Những huyệt quan trọng này gồm:
* Huyệt nguyên:
Thường được người thầy thuốc châm cứu xem là “huyệt đại diện” của
đường kinh. Mỗi kinh chính có 1 huyệt nguyên.
Vị trí các huyệt nguyên thường nằm ở cổ tay, cổ chân hoặc gần đó.
Do tính đại diện của nguyên huyệt mà chúng thường được dùng để chẩn
đoán và điều trị những bệnh hư, thực của tạng, phủ, kinh lạc tương ứng.
* Huyệt lạc:
Huyệt lạc là nơi khởi đầu của lạc ngang giúp nối liền giữa kinh dương và
kinh âm tương ứng, thể hiện được quy luật âm dương, mối quan hệ trong ngoài,
quan hệ biểu lý.
Mỗi kinh chính và 2 mạch Nhâm, Đốc có 1 huyệt lạc. Ngoài ra do tính chất
quan trọng của hệ thống Tỳ mà có thêm đại lạc của Tỳ. Tổng cộng có 15 huyệt lạc.
Do đặc điểm giúp nối liền 2 kinh có quan hệ biểu lý mà huyệt lạc thường
được dùng để điều trị bệnh của kinh có huyệt đó, đồng thời điều trị cả bệnh của
kinh có quan hệ biểu lý với nó.
* Huyệt bối du (huyệt du ở lưng):
Những huyệt du ở lưng đều nằm dọc hai bên cột sống, cách đường giữa 1,5
thốn. Những huyệt này đều nằm trên kinh Bàng quang (đoạn ở lưng), nhưng đã

Huyệt hội là những huyệt có tác dụng chữa bệnh tốt cho những tổ chức
(theo Đông y) của cơ thể. Có 8 loại tổ chức trong cơ thể: tạng, phủ, khí, huyết,
xương, tủy, gân, mạch. Vì thế có tên chung là tám hội huyệt (bát hội huyệt). Tám
huyệt hội đều nằm trên kinh chính và mạch Nhâm.
* Giao hội huyệt:
Là nơi những đường kinh và mạch (2 hoặc nhiều hơn) gặp nhau. Hiện tại,
trong các sách châm cứu có tổng cộng 94 giao hội huyệt được liệt kê. Những giao
hội huyệt đều nằm trên kinh chính và 2 mạch Nhâm, Đốc.
Đặc tính của những huyệt giao hội là để chữa cùng lúc những bệnh của tất
cả những kinh mạch có liên quan (châm một huyệt mà có tác dụng trên nhiều kinh
mạch).