I. Hệ thống kiến thức những văn học Trung Đại Việt Nam
Tên văn
bản
Tác giả Thể loại Nội Dung Nghệ thuật
Chuyện
người
con
gái
Nam
Xương
Nguyễn Dữ: (chưa rõ
năm sinh năm mất)
- Quê ở tỉnh Hải Dương.
- Ông sống vào nửa đầu
TK XVI, lúc triều đình
nhà Lê bắt đầu khủng
hoảng, các tập đoàn
phong kiến Lê - Trịnh -
Mạc tranh giành quyền
lực gây ra nội chiến kéo
dài.
- Ông học rộng tài cao
nhưng chỉ làm quan một
năm rồi về ở ẩn tại Thanh
Hoá.
Truyền Kì
Mạn Lục:
- Là ghi
chép tản
mạn những
câu chuyện

kì làm nổi bật giá trị
nhân đạo của tác phẩm.
Yếu tố kì ảo làm cho câu
chuyện vừa thực vừa mơ
góp phần làm giảm tính
bi kịch của câu chuyện
và làm hoàn chỉnh thêm
vẻ đẹp của VN
Chuyện
cũ
trong
phủ
Chúa
Trịnh
Phạm Đình Hổ (1768 –
1839). Quê ở Hải Dương.
Là nhà văn, nhà thơ, nhà
nghiên cứu văn học_lịch
sử_xã hội cuối TK XVIII
đầu TK XIX
Tuỳ bút:
viết trong
những ngày
mưa. Tác
phẩm gồm
88 truyện
nhỏ và được
coi là áng
văn xuất
sắc, 1 thiên

thời tác giả cũng khéo
léo thể hiện thái độ lên
án bọn quan lại qua phép
liệt kê.
Hoàng
Lê
Nhất
Thống
Chí
Nhóm Ngô Gia văn phái:
là nhòm tác giả thuộc
dòng họ Ngô Thì ở làng
Tả_Thanh Oai_Hà Nội 2,
trong đó có hai tác giả là
Ngô Thì Chí(1753-1788)
làm quan dưới thời Lê
Chiêu Thống và Ngô Thì
Du(1772-1840) làm quan
dưới triều Nguyễn.
Chí: là một
thể loại ghi
chép sự vật,
sự việc.
Cũng có thể
xem
“Hoàng Lê
Nhất Thống
Chí” là một
cuốn tiểu
thuyết Lịch

- Vũ Nương uất ức gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn.
- Sau này Trương Sinh hiểu chuyện thì sự việc đã xảy ra rồi.
- Còn Vũ Nương sau khi nhảy xuống sông Hoàng Giang thì đã gặp người cùng làng là Phan
Lang chết đuối được minh tinh cứu.
- Khi Phan Lang trở về Vũ Nương nhờ giử chiếc hoa vàng cùng với lời nhắn của mình cho
Trương Sinh.
- Trương Sinh nghe theo lập đền giải oan.
- Vũ Nương trở về trong giây lát và biến mất.
Câu : Vẻ đẹp ( phẩm chất ) của Vũ Nương
- Vũ Nương là người phụ nữ có nhiều phẩm chất đáng quý của người phụ nữ Việt Nam.
- Ngay từ đầu Vũ Nương được giới thiệu là người phụ nữ thuỳ mị, nết na lại thêm tư dung tốt
đẹp. Vậy nên Trương Sinh đã xin mẹ trăm lạng vàng để cưới nàng về làm vợ.
- Trong cuộc sống vợ chồng nàng luôn luôn giữ gìn khuôn phép nên dù chồng nàng đa nghi
nhưng gia đình chưa bao giờ thất hoà.
- Khi tiễn chồng đi lính nàng dặn dò chồng những lời đầy tình nghĩa đằm thắm: “ Chàng đi
chuyến này, thiếp chẳng dám mong đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ xin
ngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi”.
- Nàng bày tỏ những lời tâm tình về nỗi khắc khoải khi chồng đi xa.
- Những ngày xa chồng, nàng luôn hết mực thuỷ chung: “ Mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn,
mây che kín núi, thì nỗi buồn chân trời góc bể không thể nào ngăn được”.
- Đồng thời nàng là một người con dâu hiếu thảo, một người mẹ hiền.
- Ở nhà nàng chăm sóc con chu đáo, phụng dưỡng mẹ già, chăm sóc khi mẹ chồng đau ốm, khi
mẹ chết lo ma chay như mẹ đẻ của mình.
- Những lời trăng trối của bà mẹ chồng : “ Sau này, trời xét lòng lành, ban cho phúc đức,
giống dòng tươi tốt, con cháu đông đàn, xanh kia quyết chẳng phụ con, cũng như con đã chẳng
phụ mẹ”. Trước khi chết bà mẹ chồng đã ghi lại công lao to lớn của nàng.
- Một người phụ nữ đức hạnh vẹn toàn như vậy đáng lẽ ra phải được hưởng một cuộc sống vẹn
toàn hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc đã không đến với nàng. Khi Trương Sinh trở về nàng đã bị
nghi oan. Nàng cố thanh minh, biện bạch để hàn gắn hạnh phúc: “ Cách biệt 3 năm giữ gìn
một tiết. Tô son điểm phấn đã từng nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót…”.

- Phản ánh xã hội phong kiến, chiến tranh phi nghĩa làm tan vỡ hạnh phúc gia đình.
b) Giá trị nhân đạo:
- Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp và vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội xưa. ( Ở đây là Vũ
Nương: Thuỳ mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp).
Câu : Chỉ ra chi tiết có yếu tố truyền kì, ý nghĩa của chi tiết đó?
- Chi tiết kì ảo trong truyện:
+ Phan Lang nằm mộng thả rùa.
+ Phan Nang gặp nạn lạc vào động rùa gặpLinh Phi được cứu giúp.
+ Pha Nang gặp Vũ Nương , hai người nới chuyện với nhau
+ Phan Nang được sứ giả của Linh Phi rẽ nước đưa về dương thế.
+ Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan giữa dòng nước lung linh huyền ảo rồi biến mất.
- Cách đưa chi tiết kì ảo:
+ Các yếu tố này được đưa xen kẽ về yếu tố thực về địa danh, thời điểm lịch sử, những
Chi tiết thực vẻ vang phục cụa mỹ nhân… cách này làm cho thế giới kì ảo lung linh trở nên
gần gũi của đời thực khiến người đọc không thấy ngỡ ngàng.
- Ý nghĩa:
+ cách kết thúc này làm nên đặc trưng truyện truyền kì.
+ Làm hoàn chỉnh thêm vẻ đẹp của Vũ Nương ( nạng tình, nặng nghĩe cới quê hương,
quan tâm đến chồng con, mộ của cha mẹ, tổ tiên; khao khát được phục hồi danh dự.
+ Làm giảm đi cái bi kịch của câu chuyện. Kết thúc phần nào có hậu hơn ( so với việc
Chưa thêm chi tiết kì ảo): Vũ Nương được giải oan cho dù đã chất, nàng được sống một
cuộc sống giàu sang, được yêu thương cho dù đó chỉ là một cuộc sống ngoài trần thế.
+ Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng của công dân ( một người xinh đẹp, tư dung tốt đẹp
Không thể mãi mãi bị oan khuất).
+ Dù vậy chi tiết kì ảo cũng không làm mất đi tính bi kịch của câu chuyện. Vũ Nương trở
về mà vẫn xa cách với nàng với chồng con vẫn âm dương chia lìa đôi ngã, hạnh phúc đã
vĩnh viễn rời xa. Sự ân hận muộn màng của người chồng, nên cầu siêu của tôn giáo đều
không cứu vãn được người phụ nữ. Nó để lại dư vị ngậm ngùi của lòng người đọc về nỗi
thương cảm của cuộc đời người phụ nữ ở xã hội xưa.
Câu : Ý nghĩa chi tiết kì ảo cuối truyện: Vũ Nương trở về trong giây lát rồi

- Do chiến tranh phong kiến đã gây nên cảnh chia ly, gia đình tan vỡ
2 . ChuyÖn cò trong phñ chóa trÞnh
Câu : Tóm tắt ngắn gọn (7 câu)
_ Khoảng năm Giáp Ngọ - Ất Mùi (1774 – 1775) Đất nước bình yên, chúa Sâm sa vào thói ăn
chơi xa xỉ, vô độ không lo việc nước, áp bức, bóc lột nhân dân
_ Chúa có sở thích xây dựng đền đài, dạo chơi ngắm cảnh, thu lại báu vật quí hiếm trong thiên
hạ, mỗi khi nhìn thấy có trân cầm dị thú, chúa thu hết
_ Bọn quan lại thừa cơ “mượn gió bẻ măng” hù doạ nhân dân, “nhũng nhiễu dân lành, khiến
người dân hoang mang, cuộc sống bị xáo trộn cả về vật chất lãn tinh thần”
_ Hễ thấy nhà giàu nào có chậu hoa cây cảnh, chim tốt khiếu hay, thì biên ngay hai chữ :
“phụng thủ” vào.
_ Xã hội rối loạn, đất nước suy yếu là điều thấy trước.
Câu : Thú ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và các quan hầu cận trong phủ chúa.
* Thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh:
_ Chúa cho xây dựng nhiều cung điện, đền đài ở khắp nơi để thoả ý thích chơi đèn đuốc, ngắm
cảnh đẹp, ý thích đó không biết bao nhiêu cho vừa, vì vậy “ việc xây dựng đền đài cứ diễn ra
liên miên”.
_ Chúa bày trí ra những cuộc dạo chơi tốn kém ở li cung, những cuộc dạo chơi ở Tây Hồ diễn
ra thường xuyên “tháng 3-4 lần”, huy động rất nhiều ngươì hầu hạ, binh lính dàn hầu bốn mặt
hồ.
_ Không chỉ là dạo chơi đơn thuần mà còn là nghi lễ đón tiếp tưng bừng độc đáo, lố lăng:
+ Cho quan nội thần cải trang thành đàn bà bán hàng.
+ Chùa Trấn Quốc - nơi linh thiêng của phật cũng trở thành nơi hoà nhạc của cung đình.
_ Ngoài ra, chúa còn có thú chơi trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch. Vì thế chúa ra sức thu, vơ
vét của cải của nhân dân “bao nhiêu loài trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa cây
cảnh ở chốn dân gian chúa đều sức lấy hết”.
_ Để phục vụ cho sự ăn chơi ấy thì phải tốn rất nhiều tiền của, công sức, mồ hôi nước mắt. Ấn
tượng nhất là tác giả miêu tả cảnh ở vườn chúa “ mỗi khi đêm thanh cảnh vắng, chim kêu
vượn hót ran khắp bốn bề, hoặc nửa đêm ồn ào như trận mưa sa gió táp, vỡ tổ tan đàn, kẻ thức
giả biết đó là triệu bất tường.

+ Định kế hoạch đối phó với nhà Thanh sau chiến thắng.
2. Là con người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén
- Ngay sau khi quân Thanh sang, thế giặc đang mạnh, tình thế khẩn cấp, Nguyễn Huệ lên ngôi
để yên kẻ phản chất giữ lấy lòng người.
- Sáng suốt trong việc nhận định tình hình, thế tượng quan giữa địch và ta. Ông thấy được
bụng dạ dã tâm của địch vì vậy trong lời dụ các tướng sĩ lúc lên đường ở Nghệ An, Quang
Trung đã thấy rõ “ đất nào sao ấy”, người phương Bắc không phải giống nòi nước ta nên bụng
dạ át khác ngoài ra ông còn vạch rõ tội ác của chúng đối với nhân dân ta. “ Từ đời nhà hán đến
nay chúng đã mấy phen cướp bóc nước ta, giết hại nước ta, ai cững muốn đuổi chúng đi”.
- Biết lòng các tướng sĩ của Quang Trung khích lệ các tướng sĩ dưới quyền bằng các tấm
gương anh hùng: “ Trưng Nữ Vương” “ … ”.
- Chính vì vậy, vua Quang Trung dự kiến được Lê Chiêu Thống về nước có thể làm cho một
số người phù lê “ thay lòng đổi dạ” nên ông đã có lời dụ các tướng sĩ chí tình nghiêm khắc “
cỏc ngi u l nhng k cú lng tri, lng nng hóy nờn cựng ta ng tõm hip lc
dng lờn cụng ln. Ch cú quen thúi c n hai lũng, nu nh vic phỏt ra, s b git cht
ngay, khụng tha mt ai, ch cú bo ta khụng bỏo trc l
* Sỏng sut trong cỏch dựng tụi, dựng ngi.
- Qua cuc hi quõn Tam ip v qua li núi ca Quang Trung vi S v lõn.
+ ễng rt hiu vic rỳt quõn ca hai v tng gii ny. ỳng ra thỡ quõn thua chộm tng
nhng ụng hiu lũng h, sc mỡnh ớt khụng ch ni nn nh b thnh Thng Long v Tam
ip. Vỡ vy S v lõn khụng b pht m cũn c khen.
+ i vi Ngụ Th Nhm thỡ ụng ỏnh giỏ rt cao v s dng nh mt v dng s a mu tỳc
trớ, vic S v Lõn rỳt chy Quang Trung cng oỏn ú l ch mu ca Ngụ Th Nhm. ú l
mt k sỏch khụn khộo ca Ngụ Th Nhm va bo ton lc lng, va gõy cho ch s ch
quan.ễng ó tớnh n vic dựng Ngụ Th Nhm lm ngi cú li khụn khộo dp binh ao.
iu ny chng t ụng hiu rừ s trng ca cỏc tng s, khen chờ uỳn ngi, ỳng
vic.Nh vy mi ngi rt n phc ụng.
3. Quang Trung l ngi cú tm nhỡn xa trụng rng.
- Mi k binh ỏnh gic cha ginh mt tc t no m vua Quang Trung ó núi chc nh
inh ng ct phng lc tin ỏnh ó cú tớnh sn, Mi ngy cú th ui gic Thanh.

phòng, suốt mấy ngày cho quân vui chơi tng bừng ăn tết. Chỉ chăm chút vào việc yên tiệc vui
mừng, không lo gì đến việc bất trắc.
- Hlả thất bại thảm hại của quân giặc.
+ Khi quân Tây Sơn đến nơi, tớng giặc sợ mất mật, ngời không kịp mặc áo giáp, Quân lính
ai nấy rụng rời, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau khiến sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn
không chảy đợc nữa nh vậy cả đội quân hùng mạng chí biết gơng oai bây giờ thất bại thảm
hại ai nấy đem đều bỏ chạy ngày đêm đi gấp không dám đợi ai
Cõu 3:
Ti sao tỏc gi vn cú t/c v nh Lờ m li cú th vit hõy v ngi anh hựng Quc Tun n
nh vy.
- Vỡ h tụn trng LS s tht.H khụng b qua mt s thuc v mt ụng vua hốn yu cừng rn
cn g nh phi nhn ly tht bi v ngi anh hựng dng cm cu nc cu dõn, ta trớ, mu
ta thao lc hn ngi.