Cải tạo ô nhiễm kim loại nặng trong đất
bằng thực vật
12/01/2009, 09:12:51 AM
Khả năng làm sạch môi trường của thực
vật được ghi chép từ thế kỷ XVIII
nhưng đến cuối thế kỷ XX, phương
pháp này mới được nhắc đến như một
công nghệ tân tiến dùng đề xử lý môi
trường đất và nước bị ô nhiễm bởi các
kim loại.

Khả năng làm sạch
môi trường của thực
vật được ghi chép từ
thế kỷ XVIII nhưng
đến cuối thế kỷ XX,
phương pháp này mới
được nhắc đến như
một công nghệ tân tiến
dùng đề xử lý môi
trường đất và nước bị
ô nhiễm bởi các kim
loại.

Cỏ Vertiver, một
loài thực vật gần
đây được quan
tâm nghiên cứu
và
trồng để chống
xói lở đất. (Ảnh:

Nguồn phát thải các KLN trước hết phải
kể đến các ngành sản xuất công nghiệp có
sử dụng xút, clo, có chất phế thải nhiều
thủy ngân hay ngành công nghiệp than đá
và dầu mỏ có chất thải chứa chì, thủy ngân
và cadimi. Tại nhiều nơi, các chất thải độc
hại này bị đổ thẳng ra môi trường mà
không hề được xử lý.

Tại TP. HCM, kết quả phân tích hiện trạng
ô nhiễm KLN trong đất vùng trồng lúa khu
vực phía Nam thành phố cho thấy hàm
lượng đồng, kẽm, chì, thủy ngân, crôm
trong đất trồng lúa chịu ảnh hưởng trực
tiếp của nước thải công nghiệp phía nam
thành phố đều tương đương hoặc cao hơn
ngưỡng cho phép (TCVN 7209:2002) đối
với đất sử dụng cho mục đích nông
nghiệp. Trong đó hàm lượng cadimi vượt
quá tiêu chuẩn cho phép 2,3 lần; kẽm vượt
quá 1,76 lần.

Rác sinh hoạt, đặc biệt rác thải đô thị cũng
là một nguồn gia tăng lượng kim loại nặng
trong đất. Tại đa số đô thị hiện nay, tỉ lệ
thu gom rác còn thấp, thậm chí có một số
đô thị chưa có đơn vị thu gom và nơi tập
kết rác.

Hà Nội, một trong những đô thị có tỉ lệ thu

sự có mặt của các ion kim loại, thậm chí ở
nồng độ rất thấp. Tuy nhiên, vẫn có một số
loài thực vật không chỉ có khả năng sống
được trong môi trường bị ô nhiễm bởi các
kim loại độc hại mà còn có khả năng hấp
thụ và tích các kim loại này trong các bộ
phận khác nhau của chúng.

Trong những năm gần đây, người ta quan
tâm rất nhiều về công nghệ sử dụng thực
vật để xử lý môi trường. Theo tài liệu
nghiên cứu, thế giới có ít nhất 400 loài
thuộc 45 họ thực vật có khả năng hấp thụ
kim loại.

Các loài này là thực vật thân thảo hoặc
thân gỗ, có khả năng tích luỹ và không có
biểu hiện về mặt hình thái khi nồng độ kim
loại trong thân cao hơn hàng trăm lần so
với các loài bình thường khác.

Thực vật có nhiều cách phản ứng khác
nhau đối với sự có mặt của các ion kim
loại trong môi trường. Có nhiều giả thuyết
đã được đưa ra để giải thích cơ chế vận
chuyển, hấp thụ và loại bỏ kim loại nặng
trong thực vật, chẳng hạn chúng hình
thành một phức hợp tách kim loại ra khỏi
đất, tích luỹ trong các bộ phận của cây, sau
đó được loại bỏ qua lá khô, rửa trôi qua

các bộ phận của cây cỏ Vetiver.

Ngoài cỏ Vertiver, một số loài thực vật
thông thường khác cũng có khả năng hấp
thụ kim loại nặng như bèo tây, cải xoong,
rau muống, dương xỉ kết hợp với nấm
cộng sinh