21/10/2010 1
ĐẠI CƯƠNG DỊCH TỄ HỌC
Ths Lê Minh Hữu
21/10/2010 2
Mục tiêu
1. Trình bài sơ lược lịch sử của dịch tễ
học
2. Trình bày được định nghĩa dịch tễ học
3. So sánh các tiếp cận dịch tễ học và
cách tiếp cận lâm sàng
4. Trình bày được thành tựu và những lĩnh
vực ứng dụng của dịch tễ .
21/10/2010 3
Đại cương
Thuật ngữ dịch tễ học:
Chữ Dịch tễ học: Epidemiology
xuất phát từ những chữ Hylạp trong
đó:
 Epi: “về”
 Demos: “dân” hay " con người ",
 Logos: “môn học” hay "nghiên cứu
về ".
21/10/2010 4
Hoàn cảnh xuất hiện của DTH
Khái niệm DTH > 2000 năm do
Hippocrates (460-370BC).
 “Bệnh tật của con người có liên
quan đến môi trường sống”.
Thời gian dài, dịch tễ học phát
triển rất chậm và chủ yếu
nghiên cứu bệnh truyền nhiễm

21/10/2010 9
DỊCH TỄ HỌC HIỆN ĐẠI
Công trình nghiên cứu của Doll và
Hill và các tác giả khác. Họ đã khảo
sát sự tương quan giữa hút thuốc lá
và căn bệnh ung thư phổi.
21/10/2010 10
Hình1. Tỷ suất chết do K phổi (1000 dân ) phân bố theo
số lượng thuốc hút
0
0.5
1
1.5
2
2.5
3
3.5
0 5 10 15 20 25 30 35 40
Số lượng điếu thuốc hút mỗi ngày
Tỷ suất chết do ung thư
phổi mỗi năm
21/10/2010 11
Định nghĩa DTH
DTH là khoa học nghiên cứu sự
phân bố sức khỏe - bệnh tật của con
người
lý giải sự phân bố đó
21/10/2010 12
3 cấu phần quan trọng
Tần suất bệnh tật: giúp xác định sự xuất

Quần thể:
 Nhi, sức khoẻ sinh sản, nghề nghiệp…
Bao gồm
 Lâm sàng, dịch vụ y tế, phân tử…
21/10/2010 15
Sức khoẻ tốt
Sức khoẻ kém
Yếu tố môi trờng
(bao gồm lối sống)
Sức khoẻ tốt
Biến đổi
cận lâm
sàng
Bệnh lâm
sàng
Tử vong
Hồi
phục
Sức khoẻ tốt
Sức
khoẻ
kém
Sức khoẻ tốt
Nâng cao sức khoẻ
Các biện pháp phòng
ngừa
Các dịch vụ y tế công
cộng
Sức khoẻ kém
Cha bnh

Nhiễm độc Methyl thủy ngân
Trong những năm 1950, hợp chất
thuỷ ngân trong nước thải của một
nhà máy ở Minamata, Nhật Bản
được thải vào một vịnh nhỏ làm cho
cá bị tích tụ.
DTH đã điều tra trên 121 người đã
xác định nguyên nhân - bệnh
Minamata
21/10/2010 20
Ghi nhận về bệnh thấp khớp cấp ở Đan
Mạch, 1862-1962
21/10/2010 21
Bệnh thiếu iod
Thiếu iốt làm suy giảm thể lực và tinh
thần. Bệnh bướu cổ và chứng đần độn
lần đầu tiên được mô tả chỉ tiết từ khoảng
400 năm trước.
Dịch tễ học đã góp phần vào việc xác
định và giải quyết vấn đề thiếu hụt iốt;
các biện pháp dự phòng có hiệu quả
thích hợp cho việc sử dụng muối iốt trên
quy mô lớn
VN triển khai chương trình năm 1993 đến
nay hơn 95% hộ gia đình sử dụng muối
Iod
21/10/2010 22
Hút thuốc lá, bệnh bụi phổi do nhiễm
amiăng và ung thư phổi
Tỷ lệ tử vong do ung thư phổi chuẩn hoá theo tuổi liên quan tới

–
–
890 000]
890 000]
BắcMỹ và Trung Đông
540 000
540 000
[230 000
[230 000
–
–
1.5
1.5
tri
tri
ệ
ệ
u
u
]
]
Sub-Saharan Châu Phi
25.4
25.4
tri
tri
ệ
ệ
u
u

tri
ệ
ệ
u
u
]
]
Đông Nam Á
7.4
7.4
tri
tri
ệ
ệ
u
u
[4.5
[4.5
–
–
11
11
tri
tri
ệ
ệ
u
u
]
]

]
]
Caribbean
300 000
300 000
[200 000
[200 000
–
–
510 000]
510 000]
Mỹ La Tinh
1.8
1.8
tri
tri
ệ
ệ
u
u
[1.4
[1.4
–
–
2.4
2.4
tri
tri
ệ
ệ