Biến chứng thần kinh của bệnh
đái tháo đường

Một trong những biến chứng gây nguy hiểm cũng như làm khó chịu cho bệnh nhân
(BN) đái tháo đường (ĐTĐ) đó là biến chứng thần kinh (TK). Biến chứng TK ở
bệnh ĐTĐ có thể xảy ra ở TK tự chủ (TKTC) và TK ngoại biên (TKNB). Do cùng
cơ chế tổn thương nên hai loại tổn thương TKTC và TKNB thường gặp như nhau.
Tổn thương TKTC
TKTC là gì? TKTC là TK chi phối mọi cơ quan, nội tạng trong cơ thể, nó bao gồm hệ TK
giao cảm và đối giao cảm. Mọi cơ quan đều có hệ thống này.
Khi có biến chứng TKTC thì có những biểu hiện gì? Do các bộ phận trong cơ thể đều
được chi phối bởi hệ TKTC nên khi tổn thương TKTC ở cơ quan nào thì biểu lộ ở cơ
quan đó. Một số rối loạn có thể gặp như: rối loạn đồng tử làm đồng tử BN không điều
chỉnh được khi từ chỗ sáng vào chỗ tối hay ngược lại. Rối loạn bài tiết mồ hôi: nửa thân
dưới khô trong khi nửa thân trên ra mồ hôi nhiều hơn. Hệ tiêu hóa: đầy bụng, chậm tiêu,
dễ nôn, tiêu chảy Hệ tiết niệu sinh dục như bàng quang TK hay bất lực ở nam giới. Hệ
tim mạch: nhịp tim nhanh liên tục, nhồi máu cơ tim không đau hay thiếu máu cơ tim im
lặng, tụt huyết áp tư thế đứng… Mất cảm nhận
triệu chứng hạ đường huyết.
Khi có biến chứng TKTC biểu lộ ở các cơ quan, có
nghĩa là các biến chứng đã lan tỏa nhiều nơi.
Làm thế nào để phát hiện sớm biến chứng TKTC?
Do tổn thương TKTC thường biểu lộ sớm ở hệ tim
mạch, do đó người ta thường phát hiện sớm biến
chứng TKTC ở hệ tim mạch bằng các nghiệm pháp
phức tạp chỉ thực hiện trong bệnh viện.
Biến chứng TKNB
Làm thế nào để biết có biến chứng TKNB? Chẩn

Khám dấu hiệu TK cho BN ĐTĐ.
đoán chính xác dựa vào đo vận tốc dẫn truyền TK hay sinh thiết TK. Trên thực tế dựa

sĩ.
Cần làm gì khi có bàng quang TK? Khi có biến chứng bàng quang TK, bàng quang luôn
ứ đọng nước tiểu, hay tiểu không hết. Cần chú ý nhiễm trùng tiểu, cần làm các xét
nghiệm nước tiểu. Nên ép bằng tay hay thông tiểu mở ra 3 – 6 giờ mỗi ngày, vật lý trị
liệu.
Cần làm gì khi đi tiêu không kiểm soát được? Có thể do nhiều nguyên nhân. Nên đến
khám tại bác sĩ chuyên khoa (nội tiết, tiêu hóa) để được chẩn đoán và điều trị.
Cần cảnh giác gì với nhồi máu cơ tim không đau, thiếu máu cơ tim im lặng? Có thể xảy
ra và gây đột tử. Để phát hiện cần phải làm điện tâm đồ ít nhất một năm một lần nếu bình
thường. Các phương tiện chẩn đoán cao hơn như đo điện tâm đồ 24 giờ (Holter), nghiệm
pháp gắng sức tùy theo tình trạng BN và sự đánh giá của thầy thuốc.
Cần làm gì để cảnh giác với hạ đường huyết không có triệu chứng báo rước?
Cần theo dõi chặt chẽ đường huyết và thử lại ngay khi nghi ngờ.
TS.BS. NGUYỄN THẾ THÀNH