Những điều chưa biết về hội
chứng adua

Nhiều chị em đi siêu thị, thấy bạn bè vơ hàng, cũng bỏ
đồ vào giỏ, dù tiền bạc không rủng rỉnh và cũng chẳng
có nhu cầu. Họ thuộc nhóm người “ăn theo nói leo”, hay
các nhà tâm lý gọi là “Hiệu ứng theo đám đông”. Ảnh: Corbis.com

Vì sao trong giới trẻ có hiện tượng đua xe với một số lượng
lớn người tham gia, mặc dù ban đầu chỉ do một nhóm nhỏ
khởi xướng? Vì sao có phong trào yêu rầm rộ ở trường này,
lớp nọ? Tại sao có hội chứng dùng mỹ phẩm Hàn Quốc, có
hội chứng “yêu” ca sĩ nọ, cầu thủ bóng đá kia? Tất cả các
hiện tượng đó đều được giải thích là: “Hiệu ứng theo đám
đông”.

Trong cuộc sống có rất nhiều người sống và ứng xử theo số
đông. Thấy mọi người ăn mặc thế nào, họ cũng cố bắt
chước cho giống, mặc dù có thể trong lòng không thích thú
lắm. Trong các cuộc họp cần biểu quyết một vấn đề gì, có
những người không giơ tay một cách mạnh dạn mà chỉ tự
tin khi thấy số đông cùng ý kiến. Hiện tượng một cá nhân
do áp lực của số đông mà suy nghĩ và hành động có xu
hướng đi tới chỗ nhất trí với số đông, trong tâm lý học gọi
là: “Hiệu ứng theo đám đông”.

Có nhà tâm lý học đã làm một thí nghiệm sau: Ông yêu cầu
30 người uống nước lọc rồi phát biểu xem nước có vị gì.

đều tin rằng, phán đoán của nhiều người chính xác hơn
phán đoán của mình, vì vậy tin theo số đông tốt hơn.
Lý do thứ hai dẫn đến hiện tượng này là do sức ép của tập
thể. Người ta ai cũng muốn được số đông chấp nhận, muốn
mọi người cùng quan điểm, không ai muốn tách mình cô
lập, dễ bị chê trách, dị nghị, do đó theo số đông là cách ứng
xử khôn ngoan nhất.

Lý do cuối cùng chính là do bản thân mình không có chính
kiến. Điều này đúng nhất với những người còn thiếu kinh
nghiệm, hiểu biết hạn chế. Khi con người không sáng suốt,
chưa rõ thực hư ra sao, đành cầu viện xung quanh, bắt
chước hành vi của mọi người để khỏi lộ ra là mình kém cỏi,
không biết gì.

Hiện tượng “ăn theo nói leo” được những người bán hàng
tận dụng triệt để. Khi có một vài khách vào, chủ hàng cho
một đám “cò mồi” ra giả vờ túm vào món hàng khách thật
đang xem, khen lấy khen để, bảo là “hàng xịn thật”, rồi trả
giá cao ngất trời. Người mua hàng thiếu kinh nghiệm sẽ bị
đám đông ám thị, trở nên thiếu sáng suốt và quyết định mua
vì thấy nhiều người khen tốt.

Trong công tác tuyên truyền, vận động, người ta cũng hay
dùng hiệu ứng đám đông để gây sức ép với một “nhóm
thiểu số” nào đó. Người ta hay nói: “Cả làng làm rồi đấy,
nhà anh có làm thì làm”, hay “cơ quan ai cũng làm điều này
rồi, còn anh làm không thì tùy".

Nhìn chung, người càng học cao, hiểu rộng, có ý chí