Zarathustra đã nói như thế
TRỞ LẠI QUÊ HƯƠNG

Hỡi cô đơn! Hỡi cô đơn, quê hương của ta! Biết bao lâu rồi ta đã sống
man rợ nơi những xứ miền hoang vu xa lạ để không trở về với mi mà nước
mắt chảy dài!
Giờ đây, mi hãy trỏ tay đe dọa ta như một người mẹ già đe dọa con
cái, và mỉm cười với ta như một người mẹ hiền cười mơn con cái; giờ đây
mi hãy bảo cùng ta: Là ai đấy cái kẻ xưa kia đã chạy trốn xa ta như một cơn
dông tố? - cái kẻ mà xưa kia đã la hét lúc lìa bỏ ta? ‘Ta đã bầu bạn quá lâu
cùng nỗi cô đơn và ta đã học quên đi im lặng!’ Thế thì bây giờ ắt hẳn mi đã
học được điều ấy rồi chăng?
Hỡi Zarathustra, ta đà biết rõ mọi sự, ta biết rằng mi, kẻ cô đơn độc
ảnh, mi đã bị bỏ rơi hắt hủi giữa đám đông lố nhố loài người hơn là khi ở
cùng ta!
Bị bỏ rơi hắt hủi là một chuyện, được trầm mình trong nỗi cô đơn lại
là một chuyện khác: đấy, đấy chính là điều mi đã học được giờ đây! Mi đã
học được rằng giữa loài người bao giờ mi cũng vẫn chỉ là một kẻ man dại và
xa lạ:
Man dại và xa lạ ngay cả lúc họ yêu thương mi bởi vì trước tất cả mọi
sự, họ chỉ thích được mi nể nang, xoay xở!
Nhưng về đây, mi lại được thoải mái tự do như trong chốn ngụ cư của
mi; ở đây mi có thể toàn quyền ăn nói và tuôn trào ra bất luận điều gì; ở đây
tuyệt chẳng có ai hổ thẹn về những cảm giác táo bạo thầm kín của mình.
Ở đây, mọi sự chen nhau chạy đến cùng lời nói của mi, ve vuốt vỗ về
mi trong trăm ngàn trìu mến, vì tất cả mọi sự ấy muốn được cưỡi trên lưng
mi. Ngồi cưỡi trên tất cả những biểu tượng, mi phóng nước đại đến tất cả
những chân lý.
Ở đây, mi có thể ăn nói với tất cả mọi sự một cách chính trực thẳng
thắn: thực vậy, khi người ta ăn nói với tất cả mọi sự một cách chính trực thì
những lời nói sẽ ngân vang như những lời tán tụng!

ngoan nhất là cứ quên phắt và bỏ qua: - đấy chính là điều ta đã học được!
Kẻ nào muốn lĩnh hội tất cả mọi sự việc giữa chốn thế nhân thì phải
đưa tay vồ nắm lấy mọi sự. Nhưng đôi tay ta quá sạch để mà có thể làm
chuyện đó.
Ta ghê tởm ngay cả hơi thở họ. Hỡi ôi! Tại sao ta đã sống quá lâu như
thế giữa những tiếng ồn ào huyên náo cùng hơi thở thối tha của họ.
Ồ, sự im lặng tuyệt vời vây phủ quanh ta! Ồ, những mùi hương thuần
khiết chung quanh ta! Ồ, sự im lặng đã cho ta hít đầy không khí trong lành
tràn trề hai lá phổi! Ồ, sự im lặng đang lắng nghe kia, sự im lặng tuyệt vời!
Nhưng mà ở dưới kia, mọi sự đều ồn ào lên tiếng và chẳng ai nghe.
Nếu mi có thể rung chuông khai báo Trí huệ Hiền minh của mi, thì những
chủ hiệu buôn ở chốn công trường vẫn khuất lấp tiếng chuông mi bằng tiếng
rủng rỉnh những đồng tiền của họ.
Nơi bọn họ tất cả đều ham nói và chẳng ai còn biết cách nghe. Tất cả
mọi sự đều rơi tõm xuống nước, nhưng chẳng có vật gì rơi xuống giếng sâu.
Nơi bọn họ tất cả đều ham nói và chẳng có gì thành tựu hay trưởng
thành được cả. Tất cả đều ồn ào cục tác như gà mái, nhưng tìm đâu ra một
kẻ chịu ngồi im trong ổ để ấp trứng?
Nơi bọn họ, tất cả mọi sự đều ồn ào lên tiếng, tất cả mọi sự đều bị
lằng nhằng ra từng mảnh. Và những gì hôm qua còn quá cứng rắn đối với
thời gian cùng những răng nhọn của thời gian, thì ngày hôm nay đã treo lửng
lơ mòn nhẵn rã rời ngoài mồm mép của con người thời đại!
Nơi bọn họ, tất cả mọi sự đều ồn ào lên tiếng nói, tất cả mọi sự đều bị
phản bội. Và những gì xưa kia còn là điều bí nhiệm và bí ẩn của những tâm
hồn sâu thẳm, thì ngày hôm nay đã thuộc về những tên thổi kèn lơ láo ngoài
đường phố và những tên khoa đại ồn ào!
Ồ, tinh thể kỳ dị của con người! Tiếng ồn ào huyên náo trên những
con đường tối ám! Giờ đây mi đã nằm lại đằng sau ta rồi: - mối nguy hiểm
lớn lao nhất của ta đã rớt lại đằng sau ta rồi!
Bao giờ thì sự xoay xở kiêng dè cùng lòng thương xót cũng vẫn là

- ta nhìn thấy và đánh hơi được trong mỗi một người, điều gì là vừa
tinh thần cho họ, điều gì là quá tinh thần cho họ!
Những nhà hiền triết cứng đơ của họ, thì ta gọi là hiền triết, chứ tránh
nói là cứng đơ, - như thế đó, ta đã tập nuốt được lời lẽ. Những người phu
đào huyệt của họ, ta gọi là những người khảo cứu và học giả thông thái, -
như thế đó, ta đã học đổi được lời lẽ.
Những người phu đào huyệt mang bệnh vì ham đào. Dưới đống nhơ
bẩn ngàn đời ấy yên ngủ bao nhiêu mùi hôi thối. Đừng nên khuấy động
những ao đầm lầy lội. Nên trèo lên núi cao mà sống.
Lỗ mũi phồng căng hạnh phúc của ta lại được thở lại sự tự do vời vợi
trên những đỉnh núi cao! Vậy là sau cùng lỗ mũi ta đã được giải thoát khỏi
mùi hôi nhân thế!
Cảm thấy nhồn nhột vì làn không khí tươi mát như những chất rượu
sủi bọt, linh hồn ta nhảy mũi - linh hồn ta nhảy mũi và cất tiếng reo vui:
“Cầu trời cho sức khỏe của mi!”