Phân tích Cảnh ngày xuân
I. Mở bài:
*TG: - Là thiên tài văn học
- Nhà thơ tài hoa và lỗi lạc của văn học VN - Ông sống trong thời đại đầy biến
động
* Giới thiệu tác phẩm : truyện Kiều
- Khẳng định tài năng sáng tạo nghệ thuật cuả Nguyễn Du với bút pháp tả cảnh
ngụ tình độc đáo.
* Giới thiệu đoạn trích: cảnh ngày xuân
- Bức tranh thiênnhiên tuyệt đẹp - Bức tranh lễ hội ấn tợng
=> Để lại trong lòng bạn đọc biết bao tình cảm
II- Thân bài :
1- Vị trí đoạn trích:
+, Đoạn trích nằm ngay sau phần miêu tả tài sắc chị em Thuý Kiều.
+, Đoạn trích thể hiện tài tình, khéo léo bút lực tả cảnh ngụ tình tài ba của
Nguyễn Du.
+, Đoạn thơ là bức tranh xuân trong tiết Thanh minh và cảnh du xuân của chị em
Thuý Kiều.
2 Luận điểm 1: Cảnh ngày xuân đợc phác hoạ qua bức tranh thiên nhiên
tuyệt đẹp.
*Hai câu đầu: nói về thời gian:
+ Ngày xuân:hoán dụ chỉ MX- mùa của sự sống, khoảng thời gian đẹp, tuổi
xuân của đất trời
+ Đàn én đa thoi: thành ngữ->h.ảnh ~ đàn én nhỏ trú đông đã về chao
liệng
ẩn dụ ->MX đến nhanh, hối hả-> lu luyến
+ Thiều quang: ánh sáng hồng rạng rỡ
+ 90-60: cuối xuân-> xuân sắp hết-> lu luyến
* Hai câu tiếp: tả TN MX
+Thảm cỏ xanh non phủ tràn mặt đất, tít chân trời-> ko gian bao la, khoáng
đạt

* " lễ"của hội:
+Từ láy " ngổn ngang " đối ngữ " thoi vànggiấy tiền" ->dòng ngời trùng
điệp, đông đúc ->con ngời hớng về cội nguồn tổ tông cha ông trớc kia.
Miêu tả tài tình hai cảnh lễ và hội, nối kết hai khoảng thời gian giữa quá
khứ và hiện tại,làm sống lại không khí lễ hội mùa xuân cùng nét đẹp văn hoá lâu
đời của dân tộc ta, thể hiện niềm trân trong thành kính của mình đối với đời sống
tâm linh với những phong tục dân gian từ lâu đời.
c. Du xuân trở về
+ Từ láy "tà tà"->bớc đi chậm rãi của thời gian , sự lắng dần của không gian
+Chữ " thơ thẩn" bớc đi thong thả, chậm rãi, tâm trạng bâng khuâng, ngơ
ngẩn tiếc nuối
+" Dan tay" tởng là vui, nhng thực ra là sự đồng cảm, chia sẻ cái buồn, cái
tiếc nuối
+ từ láy " nao nao, thanh thanh, nho nhỏ"-láy giảm nghĩa để khắc hoạ cảnh
vật buổi chiều tà.
Từ láy " nao nao" đâu chỉ tả dòng nớc êm đềm, nó chính là lòng ngời.
ĐG: bút pháp miêu tả của Đại thi hào rất tài tình: tả chi tiết tỉ mỉ, ngôn ngữ
giàu chất tạo hình, những từ láy, từ ghép sử dụng hữu hiệu; tả cảnh ngụ tình đặc
sắc.
- Tham gia lễ là con ngời hớng về cội nguồn tổ tông cha ông trớc kia.
- Còn con ngời tham gia hội là đến với thực tại khát khao yêu cuộc sống.
-> Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh qua sự miêu tả của Nguyễn Du cho
con ngời yêu con ngời, yêu cuộc sống hơn.
-> Nhuốm tâm trạng con ngời : buồn thoáng, lu luyến, bịn rịn bâng khuâng
ko muốn chia tay.
- Nguyễn Du đã thể hiện bút pháp tả cảnh ngụ tình để hoàn thiện vẻ đẹp
con ngời với cuộc sống với lễ hội, con ngời thể hiện niềm yêu thơng, tin yêu
cuộc đời, cuối lễ hội chút bâng khuâng xao xuyến thật đáng yêu.
III- Kết bài :
- Khẳng định bài thơ là bức hoạ tuyệt đẹp ẩn chứa bao tình cảm.

hơn, không gian trong sáng hơn, ấm áp hơn. Phải chăng xuân sắp qua, hạ sắp đến?
Thoắt cái đã sắp hết MX, ta ko lu luyến sao dợc. Dùng hình ảnh thật gần gũi để nói
về thời gian, ND còn bộc bạch đợc tâm trạng của mình trong những ngày cuối
xuân.
*Hai câu thơ tiếp theo, ND tả vẻ đẹp của thiên nhiên MX. Thảm cỏ xanh
non tơi mới mơn mởm phủ tràn trề mặt đất, trải dài tít tận chân trời. NTrãi cũng có
thảm cỏ ngày cuối xuân"Cỏ xanh nh khói bến xuân tơi". Thảm cỏ này cũng xanh
non, khẽ khàng lay động trong gió, nhng không có đợc chiều rộng dài mênh mông,
không có đợc màu xang dờng nh bất tận trong bức tranh xuân của ND.Trên nền
xanh mênh mông ấy điểm một vẻ mảnh mai của cành lê với vài bông hoa trắng
muốt, tinh khôi. Nt đảo ngữ đa sắc trắng của hoa lê lên trớc tạo nên 1 sự kết hợp
hài hoà giữa sắc xanh của cỏ với sắc trắng muốt rất thanh khiết của hoa.Hoa mới
chỉ " điểm", chỉ tha thớt, nhng chính sự tha thớt ấy mà mỗi bông hoa đợc tách
riêng ra mới phô bày vẻ đẹp yêu kiều, xinh xắn. Câu thơ của ND khiến ta nhớ tới
câu thơ cổ của TQ: Phơng thảo liên thiên bích Lê chi sổ điểm hoa
Hai TG đều sử dụng chất liệu: cỏ, trời, cành lê tha thớt hoa. TG TQ tả cỏ có
hơng thơm, bầu trời xanh màu ngọc bích. ND ko tả hơng vị cỏ mà tả sắc màu,
không tả nầu trời nhng cỏ đã nhuốm cả chân trời. Và đặc biệt, ND tả sắc trăng tinh
khôi. thanh khiết của hoa lê. Cảnh trong thơ TQ đẹp tĩnh lặng, còn cảnh trong thơ
ND đẹp một vẻ mới mẻ, tinh khôi, thoáng đãng. Đây là bức trah mang những nét
đặc trng của thiên nhiên MX.Bức tranh không chỉ đẹp mà còn tràn đầy cảm xúc và
sáng tạo. Thi trung hữu hoạ là ở những câu thơ này.
->Bốn câu thơ đàu là bức tranh đợm màu thiên nhiên diễm lệ và tơi sáng.
Chỉ là ngòi bút ớc lệ, chỉ là nét chấm phá nhng chủ yếu nhà thơ đã sử dụng vốn từ
ngữ dân tộc, đã lựa chon những hình ảnh, màu sắc, đờng nét đa vào tổng thể kiến
trúc hội họa hài hoà giữa bức phông màu thiên thanh những cánh én, cành lê trong
trắng trên nền cỏ xanh tơi. Ko tinh tế trong quan sát, ko thiết tha với cảnh vật, ko
khéo léo trong sử dụng ngôn từ thì liệu ND có vẽ lại đợc bức tranh TN MX đẹp đến
vậy?
b.Trong không gian trong sáng ấm áp của ngày cuối xuân, ND quan sát khung

rất nhiều, rất đông. Trớc mắt ta hiện ra tấm thảm cỏ ngút ngát tận chân trời. Trên
tấm thảm ấy, những tài tử, giai nhân- những trai thanh gái lịch, trẻ trung xinh đẹp,
xúng xính trong những bộ quần áo đẹp, ríu rít truyện trò. Mùa xuân đem lại sức
sống tơi trẻ cho họ hay chính họ đang làm cho MX tràn trề sức sống
ND thật tài tình khi miêu tả đám đông. Ông dùng nhiều từ ghép trong phép
đối xứng" tài tử-giai nhân; ngựa xe- áo quần". Phép đối xứng cũng biến hoá linh
hoạt: khi dồn "tài tử- giai nhân", khi tách "ngựa xe" với "áo quần". Nhng lúc nào
cũng hình thành cái thế bè đôi, có đôi có cặp, khi ẩn khi hiện, khi rõ khi mờ,
không rõ gơng mặt ai, nhng ai cũng có mặt. Từ láy "dập dìu" chỉ đám đông ngời
cùng nhau vui chơi. Ngời đi trẩy hội hình nh cầm tay nhau, khoác vai nhau, nâng
đỡ bớc nhau rất thân thiết, rất trìu mến. Nhìn hình ảnh dòng ngời trẩy hội ta cảm
nhận đợc tâm trạng say sa ngây ngất của những nam thanh nữ tú khi đợc dạo chơi
bên nhau trong ngày xuân đẹp.
*ND hớng ngòi bút của mình vào " lễ"của hội: " Ngổn ngangtro bay"
Từ láy " ngổn ngang " đứng đầu dòng thơ cùng đối ngữ " thoi vànggiấy tiền"
tái hiện hình ảnh dòng ngời trùng điệp, đông đúc dồn dập tới bên các nấm mộ. Kẻ
trớc, ngời sau, kẻ lên, ngời xuống,không sắp xếp, không trật tự nhng ai ai cũng
thành kính dâng lễ, hoá tiền vàng trớc mộ ngời thân. Không biết có từ bao giờ, tục
đốt vàng mã mang đậm sắc màu me tín nhng chính nó lại thể hiện tấm lòng của
ngời sống với ngời đã khuất . Những thoi vàng, nhữnh tờ tiền Địa phủ kia giá trị
kinh tế chẳng đáng là bao nhng nó có ý nghĩa tâm linh thật lớn. Cõi âm, cõi dơng,
kẻ sống và ngời đã khuất hiện tại và quá khứ đồng hiện trên những gò đống ngổn
ngang trong lễ tảo mộ. Các tài tử giai nhân, chị em Kiều không chỉ nguyện cầu
cho những vong linh mà còn gửi gắm bao niềm tin, bao ớc mơ về tơng lai, hạnh
phúc,tuổi xuân khi 1 năm mới đang bắt đầu. Tham gia lễ hội là con ngời hớng về
cội nguồn tổ tông cha ông trớc kia.
-> Miêu tả tài tình hai cảnh lễ và hội, Nguyễn Du đã nối kết hai khoảng thời
gian giữa quá khứ và hiện tại tham gia lễ và hội ngày xa,làm sống lại không khí lễ
hội mùa xuân cùng nét đẹp văn hoá lâu đời của dân tộc ta. ND cũng đã thể hiện
niềm trân trong thành kính của mình đối với đời sống tâm linh của nớc ta với