Tình huống giáo dục

Ngôn ngữ không chỉ đơn thuần là một công cụ giao tiếp hiệu quả, mà
còn là biểu hiệu của nhân cách cũng như tính khí con người, vì thế cha ông
ta đã có câu : “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang – người khôn nói tiếng dịu
dàng dễ nghe” Thế nhưng, không thiếu gì các em nhỏ, dù thông minh nhưng
lại ăn nói không dịu dàng chút nào, hoặc khi cần nói hay diễn đạt thì cứ như
đang ngậm hột thị trong miệng!
1. Từ khi đi học phổ thông, con tôi bắt đầu văng tục. Tôi biết là
cháu “lây” từ bè bạn, nhưng tất nhiên tôi không thể cách ly cháu khỏi
bạn bè. Vậy tôi phải làm thế nào?
Có thể nhận thấy là tình trạng nói tục, hay nói tiếng “Đan Mạch” là
một hiện tượng khá phổ biến, không chỉ trong giới bình dân ít học, mà ngay
cả các ông nọ bà kia, khi mở miệng ra là phải có một từ đệm, nếu không có
thì lại cảm thấy ngượng miệng!
Với người lớn thì đôi khi chúng ta phải chấp nhận vì đó đã là một thói
quen khó bỏ đi kèm theo tính cách bỗ bã, tự nhiên của một số người trong
cuộc sống ngoài đời. Nhưng với trẻ em thì quả thực là chướng tai, đôi khi
làm cho bố mẹ cảm thấy ngượng “chín cả người” khi con mình vô tư “văng”
đủ thứ ra trước mặt khách đến chơi nhà!
Ở cấp học phổ thông, trẻ thường gắn bó và chịu ảnh hưởng từ bạn bè
rất nhiều, vì thế đây là “nguồn” cung cấp những ngôn từ không có trong từ
điển khá hữu hiệu. Nhưng chúng ta phải biết rằng, không phải một ngày,
một bữa mà trẻ học được những từ ngữ đó, và vì thế cũng không có biện
pháp “cấp tốc” nào giúp trả lại cho con bạn sự trong sáng trong ngôn từ, mà
phải là một quá trình rèn luyện, nhắc nhở, làm gương và luôn để ý mỗi khi
cháu thể hiện.

Khi trẻ nói cụt lủn hay ấp úm không nói hết ý , điều đó cũng có nghĩa
là trẻ thiếu hình ảnh diễn đạt trong trí và cũng thiếu khả năng tự chủ, vì thế
việc tìm cách khắc phục hai nguyên nhân này sẽ giúp trẻ diễn đạt ngôn ngữ
tốt hơn.
Chúng ta nên cho phép trẻ có quyền lựa chọn trong việc mặc quần áo
khi đi chơi, chổ đi chơi hay món ăn ưa thích, rồi chịu khó nghe hay khuyến
khích trẻ trả lời, chấp nhận yêu cầu của trẻ. Chúng ta cũng có thể diễn giải
thêm: “Có phải con định nói như thế này không? ”
Ngoài ra, hãy khuyến khích trẻ đọc truyện, viết ra những suy nghĩ hay
viết lại những gì mình đã đọc, sau đó nói lại cho bố mẹ nghe. Điều này sẽ
cải thiện được khả năng diễn đạt ngôn ngữ cho trẻ.
3. Con tôi là con gái, năm nay mới vào cấp hai. Qua phản ảnh của
cô giáo và bạn bè, tôi biết cháu có biểu hiện kết bè phái để bắt nạt bạn
cùng lớp. Tôi không biết phải làm thế nào, sợ xử lý cháu không đúng
cách thì lợi bất cập hại. Hãy cho tôi một lời khuyên. Hiện nay việc xuất hiện những tay “đầu gấu” trong lớp, đã trở thành
một hiện tượng khá phổ biến. Và thật là điều khó chịu khi được giáo viên
cho biết, cái tay “anh chị” trong lớp kia chính là con mình!
Không chỉ là nam sinh, mà ngay trong nữ sinh cũng có những hiện
tượng anh chị, băng nhóm. Hẳn là chúng ta rất xót xa khi xem trên mạng
internet những video clip mô tả các nữ sinh xông vào nhau đấu đá, nắm tóc,
xé quần áo nhau.
Đây là điều hết sức đau lòng, nhưng phụ huynh cũng có thể “dĩ độc trị
độc” bằng việc cho trẻ xem những hình ảnh đó, nhất là có những nạn nhân là
những em hiền lành phải chịu sự lăng nhục, rồi hỏi trẻ: “Nếu con ở vào tình
trạng bạn ấy, con sẽ nghĩ sao?” chúng ta giúp trẻ bộc lộ cảm xúc và qua đó
cho trẻ nhận ra những hậu quả không tốt. Hẳn là trẻ phải có một số suy nghĩ
để tự điều chỉnh bản thân.

Nếu như trẻ có tính hướng ngoại, thích giao tiếp ưa trò chuyện và kết
bạn, thì việc tung hô các “thành tích” sẽ tạo ra cho trẻ sự thỏa mãn và từ đó
dễ dàng dẫn đến thái độ coi đời bằng nửa con mắt. Điều này chắc chắn sẽ
làm cho trẻ khó nhận được sự thân thiện của bạn bè.
Thái độ ứng xử tốt nhất mà chúng ta có thể khiến cho trẻ “trở lại mặt
đất” là đừng tỏ ra quá vui mừng trước các thành tích của con, và cũng đừng
quá thất vọng trước những thất bại của trẻ. Chính thái độ tự hào hay thất
vọng quá mức của bố mẹ đã khiến cho trẻ phải có những nỗ lực để rồi lại trở
nên “nạn nhân” của chính điều đó khi không thoát ra được nhận thức phải
luôn là kẻ số một.
Ngoài việc học ở trường, chúng ta cũng nên giao cho trẻ một số công
việc đơn giản trong nhà phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ, chính sự
làm việc nhà sẽ giúp cho trẻ có ý thức mình không phải là “cục cưng” chỉ
biết có vui chơi và ăn học mà vẫn phải có những trách nhiệm như những
người khác và nếu không làm hết bổn phận cũng vẫn bị khiển trách như
thường.
Thái độ chừng mực trong cách ứng xử của cha mẹ sẽ là giải pháp tốt
nhất để giúp con không trở nên quá tự tôn. Vì chúng ta nên biết rằng, điều
quan trọng không phải là tìm ra những biện pháp để đạt đến sự thành công,
mà là cách thức tác động sao cho con em mình có thể đứng lên sau thất bại.
Chúng ta hãy khen thưởng con không phải vì các thành tích mà trẻ đạt
được, mà là vì sự cố gắng một cách minh bạch của trẻ để đạt được những kết
quả tốt nhất.