Nên học gì và không nên học gì từ người nhật!
Bài viết trên trang opera.com của một số lưu học sinh sống
ở Nhật.
Đối với em, một người mới đặt chân lên Nhật hơn 3 tháng,
thì một số điều trong bài viết này thật quá chính xác, đúng
là khi ở VN mình chỉ được biết về đất nước và con người
Nhật bởi những ưu điểm tuyệt vời của họ, nhưng khi sống
và làm việc trong xã hội Nhật thì mới có những trải nghiệm
như trong bài viết dưới đây.

Độc giả Nguyễn Nam Di hiện là giáo viên dạy tiếng Việt
cho các học sinh ở bậc đại học của Thái Lan. Trước đó chị
đã có ba năm sống và làm việc ở Nhật Bản. Chị gửi BBC
bài viết về một số cảm nhận trong thời gian ở Nhật.

Với tôi nước Nhật giống như một cô gái nhan sắc trung
bình nhưng có ý thức chăm chút bản thân và khéo che đậy
khuyết điểm. Còn Việt Nam thì như một cô gái đẹp nhưng
hơi cẩu thả và thiếu tự tin.

Ba năm sống ở Nhật cho tôi sự tự tin rằng nhận xét của
mình không đến nỗi nông nổi.

Người Nhật hay nước Nhật thoạt nhìn thì rất dễ mê hoặc
lòng người vì vẻ đẹp thanh lịch mà họ rất có ý thức tạo ra.
Cách họ vận kimono, cách họ ăn mặc, đi đứng, chào hỏi,
đối đãi với nhau, tất cả đều tuân theo những nghi thức nhất
định.

Tiếng Nhật phản ánh điều này rất rõ.


vậy nhưng khi hiểu tiếng Nhật tốt hơn, có cơ hội thâm nhập
sâu hơn thì mới biết cuộc sống ở Nhật căng thẳng và nặng
nề.

Sự căng thẳng và nặng nề này phần lớn là do tính cách
Nhật tạo ra.

Với phần đông người Nhật, cách sống tốt nhất là tuân thủ
theo những nguyên tắc mà xã hội đề ra.

Lọai nhân viên mà các công ty mong muốn được gọi là
Inu-ningen, dịch một cách thô tháp là lọai người trung
thành như chó (Inu: chó, ningen: người). Còn những ai mà
“bị” gọi là Neko-ningen (người có tính cách khó bảo như
mèo) thì hoặc phải là người thực sự độc đáo, có tài năng
xuất sắc bằng không thì sẽ bị xã hội ruồng bỏ, và có thể
đưa đến tự sát. (Nhật là một trong những nước có tỷ lệ tự
sát cao nhất trên thế giới.)

Có lẽ cũng vì thế mà nhà cửa ở Nhật được xây theo một
kiểu na ná như nhau. Một trệt, một lẩu với mái ngói giả
nâu.

Nhớ dai

Quan hệ giữa người với người ở xã hội Nhật thì lại càng
phức tạp.

Ở VN, người ta có thể giận nhau, cãi nhau, thậm chí đánh
nhau nhưng ngày hôm sau lại đâu vào đấy, trong khi ở

của họ.

Hầu như người Nhật nào cũng chỉ ưa chuộng những sản
phẩm thuộc về nước Nhật.

Tôi có một anh bạn, tự xem mình là lọai chống lại xã hội,
bên lề xã hội Nhật nhưng hễ nói về món ăn thì nhất định
wasyoku- món ăn kiểu Nhật là ngon hơn cả; washitsu -
phòng theo kiểu Nhật là đẹp hơn cả, wafuku-quần áo kiểu
Nhật là thanh lịch hơn cả.

Cái sự yêu nước thấm vào tận tim óc như anh này là điều
phổ biến hầu như đối với từng người Nhật.

Ngay cả đối với nét mặt, anh nào mà mắt ti hí, mũi tẹt trông
rất Nhật, được gọi là mặt nước tương, syoyu-gao, (syoyu:
lọai nuớc chấm được chế biến kỳ công, có hàng trăm lọai
khác nhau, được dùng phổ biến ở Nhật) thì được các bà mẹ
Nhật khen ngợi hơn anh có khuôn mặt sausu-gao, lọai nước
sốt dùng cho tây – nghĩa là người có mắt sâu, mũi cao như
tây.

Một biệt tài của người Nhật theo tôi là biến những cái hầu
như không có thành có thể và còn hơn có thể, trở thành
biểu tượng.

Đó là những ấn tượng chính của tôi về Nhật Bản.

Xin hẹn sẽ trao đổi thêm vào lần sau.


(bị chèn ép) liên tục.

Những người này hoặc là bị Jimesyo (chứng bệnh sợ xã
hội, không múôn giao tiếp với ai), trẻ con thì bị
Toukokyohi (cự tuyệt đến trường). Ðể xả stress thì hoặc
thực hiện những hành vi quái gở một cách âm thầm hoặc
gây ra những án mạng có tính cách bệnh hoạn. Một số khác
thì thăng hoa trong những họat động sáng tạo có tính cách
đơn độc và đạt được những thành công rực rỡ.

Manga, văn chương Nhật theo tôi là những minh chứng khá
thuyết phục. Một anh bạn người Nhật thì cho rằng vấn đề
của xã hội Nhật hiện nay là vấn đề Jiko (tự kỷ), là kết quả
của rất nhiều nguyên nhân: sự ích kỷ của con người trong
xã hội hiện đại, kết hợp với cách đánh giá của xã hội thiên
về cổ vũ cho những người hùng (tính Samurai) và chứng
bệnh của một đất nước đã từng nghèo khổ (anh gọi là
mazushii) rất không muốn chia phần cho người khác,
những người có vẻ như không có tiềm lực sản sinh.

Và người Nhật là người thường suy nghĩ rất sâu trong mọi
vấn đề, lại không nói ra, làm cho cái bình thường trở nên
phức tạp (ảnh hưởng của Zen- Thiền) nên sự căng thẳng và
nặng nề trong xã hội Nhật có tính chất khá đặc trưng. Dĩ
nhiên, vì muốn tìm hiểu một phần trong những vấn đề của
xã hội Nhật nên bức tranh mà tôi đưa ra có thể u ám hơn
thực tại. Vẫn có những người sống hồn nhiên, vui vẻ trên
đất Nhật và cuộc sống vẫn tiếp diễn phong phú hơn những
gì mà một vài người có thể nhìn thấy ở vài góc độ. Cám ơn
chị đã đọc và có ý kiến cho bài viết của tôi. Rất mong được