XI .Lý THUYếT Và PHƯƠNG PHáP
206. Những điều cần biết vềtrẻsơsinh.
Chúng ta nên nhận định rằng, trẻsơsinh không phải chỉlà đứa con trai hay con gái được thu nhỏlại. Trẻ
sơsinh khác với chúng ta không chỉởcỡngười mà khác vì các nội tạng, tỷlệcủa các bộphận và cách
phản ứng riêng đối với thếgiới chung quanh.
ĐầU - Đầu của trẻsơsinh khác với người lớn ởphần tỷlệcủa đầu đối với cơthể. Nó to hơn gấp hai lần
so với tỷlệsau này. Vậy mà nhưthếlà nó đã nhỏđi nhiều lắm rồi, vì khi được 2 tháng trong bụng mẹ,
cái đầu và phần thân thểcòn lại bằng nhau. Khi mới sinh ra, phần cơthểđã lớn hơn nhiều nhưng so
sánh với cấu tạo của một người lớn, thì tỷlệgiữa đầu và người của Bé vẫn gấp đôi tỷlệnày ởngười
lớn.
Ngoài ra còn phải kểtới phần da còn nhǎn nheo, đỏ, bóng vì mỡ, xương hàm dưới ngắn, cổnhỏyếu, vai
hẹp, bụng phồng, chân tay ngắn, xương mềm làm cho nó còn giống một cái bào thai hơn là một đứa trẻ.
TóC - Một sốtrẻsơsinh ra đời với bộtóc đen và dày, mọc từkhi còn nằm trong bụng mẹ. Lớp tóc này sẽ
rụng hết đểđược thay thếbởi một lớp mới.
Da - Da Bé có nhiều nốt đỏ. Những nốt này sẽmất màu khi ta chạm tới và sẽchết dần vềsau này. Trên
má và mũi Bé có những điểm màu trắng. Những điểm này cũng mất dần sau vài tuần tuổi.
MóNG TAY, CHÂN - Các móng tay, chân của Bé đều dài. Chớvội cắt móng cho Bé vì bạn dễlàm bật
móng của Bé khiến chỗđó bịnhiễm trùng.
Vú - Có điều lạlà hai vú của trẻsơsinh đều hơi phồng lên và có thểtiết ra vài giọt sữa. Dù là Bé trai hay
Bé gái. Người lớn nên nhớ, không được lấy tay ấn vú Bé cho sữa ra vì nhưvậy sẽcó hại cho các tuyến
vú. Hiện tượng có sữa nhưvậy do rối loạn hoócmôn, sẽtựhết trong một thời gian ngắn, không cần điều
trị.
TRứNG Cá Và CHấT LỏNG ởBộPHậN SINH DụC- ởbé trai, trên trán và 2 cánh mũi có thểcó một vài
đốm nhỏmàu vàng. Đấy là những mụn trứng cá của tuổi sơsinh. Bộphận sinh dục của Bé gái có thểcó
một ít chất nhầy chảy ra, có khi lần một ít máu. Hiện tượng này là bình thường, cũng do hoócmôn sinh ra
không có gì đáng lo ngại.
BìU - Khi mới sinh, cái túi da đựng đôi tinh hoàn của Bé trai có chứa một lượng dung dịch không liên
quan gì tới các tinh trùng sau này, nhưng cũng làm cho cái bìu ra vẻcǎng, to thu hút sựchú ý. Lượng
dung dịch này sẽtiêu diệt hết trong vòng vài tuần.
PHÂN - Trước khi Bé được bú bữa đầu tiên trong đời, Bé đã đi ra phân rồi. Phân này còn gọi là "cứt su",
vào khoảng từ60 tới 200g, là lượng chất thải có trong ruột Bé từkhi Bé còn nằm trong bụng mẹ. Phân là

nhịp thởkhông đều.
Nếu sức khỏe của Bé không đến nỗi nào, thì có thểnuôi Bé với chếđộđặc bịệt ởgần mẹ. Trong trường
hợp Bé yếu quá, cần phải nuôi dưỡng ởmột trung tâm có chuyên khoa vềcác trẻthiếu tháng.
Nếu bạn phải nuôi một cháu bé thiếu tháng tại nhà, cần phải theo đúng những lời chỉdẫn của cơquan
nuôi dưỡng trẻ. Sữa mẹlà thức ǎn tốt nhất đối với Bé. Nếu không có sữa mẹ, phải nuôi Bé bằng sữa bột
thì sữa này cũng phải là sữa đặc bịệt, có lượng chất dinh dưỡng cao.
Ngay từnhững ngày đầu, phải chú ý sao cho Bé được cung cấp đủlượng vitamin A, C, D đểtránh bịsuy
dinh dưỡng. Bé cũng cần được cung cấp thêm chất sắt vào các bữa sữa: thoạt đầu 8 bữa mỗi ngày
(quan sát coi Bé bú đã đủchưa), rồi dần dần giảm xuống 7, 6 bữa/ngày.
Bé cần được các chuyên viên sǎn sóc, theo dõi liên tục trong những tuần lễđầu vềsốcân nặng, chiều
dài, đo vòng sọ. Quan sát các động tác người, tay, chân; khảnǎng hoặc phản ứng vềcác cảm giác nhìn,
nghe Nói chung, các cảm giác vềcơthểvà vềtinh thần của Bé đều cần được chú ý đặc bịệt.
Nếu được sǎn sóc đúng mức, một trẻthiếu tháng có thểphát triển nhưđứa trẻbình thường sau 2, 3
nǎm.
208. Trẻsinh đôi.
Các trẻsinh đôi, sinh ra thường nhẹhơn các trẻsinh bình thường, hoặc trong hai cháu thì có một cháu
nhỏhơn.
Việc sǎn sóc các cháu cũng cần thiết nhưđối với các cháu sinh thiếu tháng vậy.
Có một điều chắc chắn là cơthểcác cháu bịthiếu chất sắt vì các cháu phải chia nhau lượng hợp chất
sắt lẽra chỉđểdành cho một người.
Bởi vậy, ngay từnhững tuần lễđầu tiên, phải chú ý cho thêm các thuốc bổcó hợp chất sắt vào sữa để
các cháu bú .
209. Kháng thểcủa người.
Gammaglobulines là những kháng thểcó nguồn gốc từcơthểngười, có tác dụng chống được vi khuẩn
và virút trong vòng vài tuần lễ, được dùng làm thuốc tiêm vào bắp thịt đểphòng hoặc làm giảm một số
bệnh. Có những loại gam ma globuhnes chuyên dùng chống các bệnh như: sởi, gan, ho gà, uốn ván vv
và một loại chung được dùng đểtǎng cường khảnǎng đềkháng của cơthể. Cũng có một loại Gam ma
globuline được dùng làm thuốc chống dịứng.
210. Hemophilus là gì?
Hemophilus influenzae là tên một loại vi trùng thường gây ra một sốcác bệnh trẻem như: bệnh viêm

Khi gặp các trường hợp trẻem gặp tai nạn, bịngạt hoặc ngưng thở, phải nhờngười gọi ngay tới nơi cấp
cứu. Trong khi chờđợi, không được đểphí thời gian, mà chính bạn phải là người thực hành hô hấp nhân
tạo cho các cháu ngay.
Phương pháp hữu hiệu nhất là miệng hút miệng còn gọi là "hà hơi thổi ngạt" (xem hình vẽ), áp dụng cho
mọi trường hợp nhưngã xuống nước, bịđiện giật, bịngạt hơi ga hoặc mắc vật cứng ởcổ, xe đụng v.v
Điều quan trọng nhất là PHảI LàM NGAY, không được chậm trễ: mọi người chỉcần bịngưng thởvài phút
cũng đủgây ra những tổn thương ởnão không thểphục hồi được nữa.
Khi nạn nhân ởtrạng thái sau đây, cần phải thực hiện hô hấp nhân tạo ngay:
1. Mặt, môi xanh tím chứng tỏcơthểthiếu ôxy.
2. Ngất rất nhanh.
3. Ngưng hô hấp.
Việc bạn cần làm cho nạn nhân:
1. Mởkhuy áo cổvà ngực của nạn nhân, không đểcổvà ngực bịbó chặt.
2. Đểngửa đầu nạn nhân ra phía sau đểđường hô hấpađược mởrộng và đểlưỡi không bịtụt ra sau,
chặn đường đi của không khí vào phổi.
3. Hít một hơi thật dài, rồi há miệng to đủđểngậm được kín miệng nạn nhân (hình B); nếu nạn nhân là
một cháu bé mới sinh thì ngậm kín cảmiệng và 2 lỗmũi của cháu (hình C).
Khi hà hơi vào cháu bé, cháu càng ít tuổi, càng phải hà từtừ. Với Bé sơsinh, hà cảvào đường miệng và
đường mũi.
4. Mỗi lần hà hơi xong, lại ngồi thẳng lên đểhít thởcho được nhiều.
5. Hà hơi thổi ngạt nhưvậy cho tới khi nào thấy ngực cháu bé phập phồng, chứng tỏcháu đã tựthở
được mới thôi.
6. Trong thời gian thực hiện thởnhân tạo giừđầu nạn nhân ngảra đằng sau. Cốthực hiện nhịp thởtừ20
- 40 lần mỗi phút.
KHó KHǍN KHI THựC HIệN THởNHÂN TạO - Việc thực hiện hô hấp nhân tạo sẽgặp khó khǎn khi
đường dẫn khí qua cổnạn nhân bịvướng. Nếu vì lưỡi nạn nhân co vào, che cổhọng thì ngửa thêm đầu
nạn nhân ra phía sau.
Nếu có vật ngáng mắc trong cổnạn nhân, phải cốlấy ra (coi lại phương pháp Heimlich) rồi nhanh chóng
"hà hơi thổi ngạt".
NHữNG DấU HIệU CHứNG TỏCHáU Bé Đã TựTHởĐược:

không có hiệu quảnhưbệnh xoang hay bệnh hen.
Các bác sĩnhi khoa có kinh nghiệm có thểchỉáp dụng các chất thuốc này đểchữa trịhoặc phối hợp với
cảcác thứthuốc khác.
217. Nước tiểu.
Các bà mẹnên tới hỏi ý kiến bác sĩnếu cháu bé có những bịểu hiện sau :
- Bé đã hơn 3 tuổi mà vẫn hay đái dầm, kểcảban ngày.
- Bé đi tiểu luôn luôn, đi tiểu thấy đau, nước tiểu đục hoặc mầu đỏ.
Những hiện tượng đó có thểlà triệu chứng của các bệnh vềniệu đạo (ống tiểu). Tuy vậy, chúng ta cũng
nên nhớrằng một sốthực phẩm có tác dụng nhuộm mầu nước tiểu nhưcủcải đỏmột sốkẹo có phẩm
mầu, một sốdược phẩm nhưchất xanh-méthylène, quinine. Hiện tượng sốt cũng khiến cho nước tiểu có
mầu thẫm hơn mọi ngày.
LấY MẫU Nước TIểU NHưTHếNàO?
1. Đểtìm albumin trước khi chích vắc xin, mẫu nước tiểu không cần phải thật tinh khiết, chỉcần sạch
(không lẫn phân). Với các cháu mới sinh, có thểquấn bǎng thấm đểcháu tiểu vào bǎng. Với các cháu
lớn hơn, có thểlấy ởbô.
2. Nếu cần xét nghiệm tìm vi khuẩn nhưtrường hợp muốn bịết có phải là viêm niệu đạo không, mẫu
nước tiểu cần phải lấy thật cẩn thận. Trước tiên, phải lau sạch bộphận đi tiểu của cháu bé. Sau đó phải
lấy mẫu nước tiểu khi cháu đang tiểu (lấy mẫu ngay ởtia nước tiểu). Đối với các cháu nhỏ, buộc vào bộ
phận đi tiểu của cháu một bao nylon sạch hoặc túi đặc bịệt có bán tại cửa hàng thuốc. Sau 1 giờ, nếu
cháu bé chưa tiểu, phải thay túi khác.
218. Cấy phân - xét nghiệm phân.
Khi cháu bé bịđi tướt, bác sĩcó thềyêu cầu lấy mẫu phân của cháu mang đi xét nghiệm đểtìm ra vi
trùng gây bệnh cùng loại thuốc thích hợp đểdiệt loại vi trùng này.
Việc tìm vi rút trong phân là một việc làm khó và phải thực hiện trong vài ngày.
219. Phẫu thuật cho Bé.
Nếu con bạn cần phải qua một cuộc phẫu thuật, bạn KHÔNG NÊN hay NÊN làm những điều gì ?
KHôNG NÊN giấu cháu bé tới phút cuối mới cho cháu bịết tối nay cháu không ngủởnhà. Hoặc nói dối
cháu rằng đưa cháu đi chơi, đi coi chiếu bóng v.v , và mô tảbệnh viện nhưlà một nơi giải trí mà cháu
sẽđược hưởng nhiều điều thật thú vị!
Ngược lại, cũng KHÔNG NÊN tỏvẻlo ngại vềmột tai nạn có thểxảy ra và đểcháu bịđưa tới bệnh viện

Tháng thứ6, 7 : B.C.G.
Lúc 1 tuổi : Sởi, quai bị, thủy đậu.
Lúc 5 - 6 tuổi : Chích phòng lần thứ2 : bạch hầu - uốn ván - ho gà.
Lúc 10 - 11 tuổi : Chích lần 2 phòng bệnh bại liệt.
Chích lần 2 phòng thủy đậu cho các cháu gái.
Lúc 16 tuổi : Chích lần 3 phòng bại liệt.
CHíCH PHòNG VàO ĐÂU ? Thường, người ta chích ởlưng, giữa cổvà vai, hoặc ởphần trên cánh tay,
hoặc ởđùi.
Những trẻem nào không chích được vắc-xin phòng bệnh?
Bác sĩsẽquyết định điều này, có thểlà những trường hợp các cháu bịbệnh vềthận, bệnh thần kinh
v.v Hoặc hoãn chích tạm thời cho các cháu đang bịdịứng. Những cháu có ít albumin trong nước tiểu,
có không liên tục, nếu không có dấu hiệu của bệnh thận cũng cần hoãn.
BảO QUảN VắC XIN - Vắc-xin phải bảo quản ởnhiệt độgần 0
0
C. ở5-60
0
C, không lưu giữđược lâu. Tuy
vậy, không được đểvắc-xin đông lại, cho nên nếu đểởtủlạnh, chỉđểgần ngǎn nước đá chứkhông cho
vào ngǎn nước đá.