Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
MC LC
Phn 1: Phn m u Trang
1. Lý do chn ti
2. Mc ớch nghiờn cu
3. i tng nghiờn cu
4. Gii hn phm vi ni dung nghiờn cu
5. Nhim v nghiờn cu
6. Phng phỏp nghiờn cu
7. Thi gian nghiờn cu
Phn 2: Ni dung
Chng 1: C s lý lun ca ti
Chng 2: Thc trng ca ti
Chng 3: Gii quyt vn
Phn 3: Kt lun v khuyn ngh
Phn 4: Ti liu tham kho
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
1
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
PHN I: M U
I. Lý do chn ti
Ngy nay, khi ton ng ton dõn, ton quõn ta ang quyt tõm a t
nc theo con ng cụng nghip hoỏ, hin i hoỏ t nc. Hn bao gi ht vic
o to mt th h tr cú y nng lc, phm cht ỏp ng yờu cu phỏt trin
ca t nc l mt vn mang tớnh thi i. ỏp ng ũi hi mi ca xó hi,
mc tiờu giỏo dc trong giai on hin nay cng thay i. S thay i v mc tiờu
o to ó tỏc ng n ni dung, phng phỏp dy hc v cỏch kim tra ỏnh giỏ.
Sau nhiu nm lm cụng tỏc ging dy hoỏ hc trng ph thụng tụi
nhn thy: Chng trỡnh húa THPT tip ni chng trỡnh húa THCS cung cp cú
ễn tp kin thc v cỏc dng bi tp c bn ó hc THCS.
Cng c kin thc lp 10
Kin thc ó hc THCS v 1 s vn ch o (Nguyờn t, mi liờn h gia
cu to v v trớ ca cỏc nguyờn t, cõn bng phn ng oxi húa kh)
V. Nhim v nghiờn cu
- Nghiờn cu SGK v ti liu tham kho.
- Phõn loi tng dng bi tp ỏp dng gii dng bi tp
- Thc nghim s phm
- Cng c kin thc c bn, rốn luyn k nng , phỏt trin t duy ca hc
sinh; cung cp cho hc sinh kin thc c bn v cú h thng.
VI. Phng phỏp nghiờn cu
Khi nghiờn cu ti ny tụi s dng mt s phng phỏp sau:
- Phng phỏp nghiờn cu
- Phng phỏp d oỏn, kim tra
- Phng phỏp thc nghim
- Phng phỏp khỏi quỏt v tng kt
VII. Thi gian nghiờn cu
Thỏng 9/2009 n 12/2009
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
3
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
PHN II: NI DUNG
Chng I : C S L LUN CA TI
I. C s lý lun
Gii bi tp hoỏ hc hc sinh khụng ch n thun l vn dng kin thc c m c
tỡm kim kin thc mi v vn dng kin thc c trong nhng tỡnh hung mi.
Nh vy bi tp hoỏ hc va l ni dung va l phng tin c lc giỳp giỏo viờn
truyn ti kin thc cho hc sinh v ngc li hc sinh cng ún nhn kin thc
mt cỏch ch ng, tớch cc, sỏng to thụng qua hot ng gii bi tp
Hc sinh ó c hc lớ thuyt nờn giỏo viờn tp trung hng dn hc sinh lm cỏc
bi tp vn dng.
II. Khú khn
Do phõn phi chng trỡnh b mụn hoỏ hc trng THPT hn ch v mt
thi gian ging dy trờn lp ca giỏo viờn, thi gian vn dng kin thc lm bi
bi tp khụng nhiu.
a s hc sinh nh trng gia dỡnh cũn khú khn ch yu l lm ngh nụng,
nờn cha thc s quan tõm n viờc hoc tp ca con em .
Hc sinh rng kin thc t bc THCS
Chng III: GII QUYT VN
A. ễN TP KIN THC V CC DNG BI TP C BN
HC THCS
I. CC KHI NIM V CHT
1. Mc tiờu:
Giỳp cỏc em hiu rừ hn v nguyờn t, phõn t, n cht hp cht.
2. Ni dung:
- Nguyờn t: l ht vụ cựng nh v trung hũa v in, gm ht nhõn mang in
tớch dng v v to bi nhng electron mang in tớch õm.
VD: Na, H, O, C .
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
5
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
- Phõn t l ht i din cho cht, gm nhng nguyờn t liờn kt vi nhau to
thnh v th hin y tớnh cht húa hc ca cht.
VD: H
2
, H
2
O, NaOH
y
vi x,y l ch s ca A,B; a,b ln lt l húa tr ca A,B .
Húa tr ca A,B c tớnh nh sau:
byaxBA
y
b
x
a
=
( a, b l húa tr ca nguyờn t A,B)
VD1: Tớnh húa tr ca cỏc nguyờn t:
a) Cacbon trong cỏc hp cht: CH
4
, CO, CO
2
.
b) St trong cỏc hp cht: FeO, Fe
2
O
3
.
c) Silic trong hp cht SiO
2
, SiH
4
d. Nit trong hp cht NH
3
, N
2
IV
SiO
,
4
IV
Si H
d.
3
III
NH
,
2
I
N O
,
II
N O
,
2
IV
NO
VD2: Lp cụng thc húa hc ca hp cht theo húa tr.
Lp cụng thc húa hc ca hp cht to bi
a. Lu hunh húa tr VI v Oxi.
b. St húa tr III v Oxi
c. Silic húa tr IV v Hidro
Gii:
a. Vit cụng thc chung: S
x
x II
y III
= =
Thng thỡ t l nguyờn t trong phõn t l s nguyờn n gin nht, vỡ vy ly:
x = 2 v y = 3.
Cụng thc húa hc ca hp cht: Fe
2
O
3
.
c. Vit cụng thc chung: Si
x
H
y
.
Theo quy tc húa tr : x . IV = y . I.
Chuyn thnh t l:
1
4
x I
y IV
= =
Thng thỡ t l nguyờn t trong phõn t l s nguyờn n gin nht, vỡ vy ly:
x = 1 v y = 4
Cụng thc húa hc ca hp cht: SiH
4
.
III. NH LUT BO TON KHI LNG
1. Mc tiờu:
- HS bit nh lut bo ton khi lng.
0
2
+
p dng nh lut bo ton khi lng ta cú:
CuOOCu
mmm
=+
2
Do ú khi lng cht rn tng.
VD2: t chỏy ht 9 g kim loi Mg trong khụng khớ thu c 15g hp cht magie
oxit (MgO). Bit rng, magie chỏy l xy ra phn ng vi khớ oxi (O
2
) trong
khụng khớ.Tớnh khi lng Oxi ó tham gia phn ng?
Gii:
p dng nh lut bo ton khi lng ta cú:
(g) 6915m
22
O
====+
MgMgOMgOOMg
mmmmm
VD3: Nung 10,7 g Fe(OH)
3
n khi lng khụng i thu c 2,7 g H
2
O. Tớnh
khi lng cht rn (Fe
2
O
- HS bit cỏch tớnh s mt trong ba i lng (n, M, m) khi bit hai i lng
cũn li.
- Bit tớnh th tớch khớ iu kin tiờu chun.
- Bit gii cỏc bi tp cú liờn quan.
2. Ni dung.
- Mol: l lng cht cha N (
23
10.6
) nguyờn t hoc phõn t cht ú.
- Khi lng mol ca mt cht l khi lng ca N nguyờn t hoc phõn t ú,
tớnh bng gam, cú s tr bng nguyờn t khi hoc phõn t khi.
- Th tớch mol ca cht khớ l th tớch chim bi N phõn t cht ú. ktc, th tớch
mol ca cỏc cht khớ u bng 22,4 lớt.
Cụng thc tớnh:
n =
M
m
m = n.M v M =
n
m
n =
4,22
V
V = n.22.4 (V l th tớch khớ ktc)
n =
N
A
A = n.N ( N = 6.10
23
a) Hn hp khớ gm 6,40 g khớ O
2
v 22,40 g khớ N
2
.
b) Hn hp khớ gm cú 0,75 mol CO
2
, 0,50 mol CO v 0,25 mol N
2
.
Gii:
a) S mol ca cỏc khớ l:
)( 2,0
32
4,6
2
moln
O
==
)( 8,0
28
4,22
2
moln
N
==
Th tớch ca hn hp khớ l:
V = (0,2 + 0,8). 22,4 = 22,4 (l).
b) Th tớch ca hn hp khớ l:
V = (0,75 + 0,50 + 0,25 ) . 22,4 = 33,6 (l)
22.4
CO
n mol
= =
2
1,5.44 66
CO
m g
= =
)( 5,0
4,22
2,11
moln
CO
==
0,5.28 14
CO
m g
= =
2
5,6
0,25 ( )
22,4
N
n mol
= =
2
- HS bit cỏch tớnh t khi hi ca mt cht khớ A so vi cht khớ B.
- p dng cụng thc tớnh t khi gii cỏc bi tp cú liờn quan.
2. Ni dung.
/
A A
A B
B B
m M
d
m M
= =
( khi A,B cựng iu kin nhit v ỏp sut )
M
A
l khi lng mol ca khớ A.
M
B
l khi lng mol ca khớ B.
29
A
A
kk
M
d =
2
28
A
A
N
2
==
A
KKO
M
d
39,0
29
28
29
/
2
==
A
KKN
M
d
16
2
32
22
/
==
HO
d
14
2
28
22
/
2
22
/
=
NH
d
607,0
28
17
23
/
=
NNH
d
286,2
28
64
22
/
=
NSO
d
b) T khi ca mi khớ trờn vi khụng khớ l:
2
/
2
0,069
29
H kk
d =
. Vy X l nguyờn t lu hunh (S)
Bi tp vn dng
1. Tớnh t khi hi ca cỏc khớ sau: PH
3
, NO
2
, NO, SO
3
, H
2
S, CH
4
, C
2
H
2
so
vi:
a. Khụng khớ
b. Nit
c. Heli
2. Khớ RH
3
cú t khi hi so vi heli l 4,25. Xỏc nh nguyờn t R?
3. Khớ X c to thnh t mt nguyờn t húa tr IV vi Oxi. X cú t khi hi
so vi oxi l 1,375. Tớnh khi lng phõn t ca X v tờn nguyờn t trờn?
VI. CC KHI NIM V CễNG THC V DUNG DCH.
1. Mc tiờu:
- HS: bit phõn bit õu l cht tan, õu l dung mụi, õu l dung dch.
- Bit cỏch pha trn dung dch.
= m
NaCl
+ m
H2O
- Phn ng to ra cht kt ta:
m
dd sau p/
= m
cht tham gia p/
m
cht kt ta
.
VD:
2 2 4 4
2BaCl H SO BaSO HCl+ +
4422
p/usau dd BaSOSOHBaCl
mmmm
+=
- Phn ng to ra cht khớ.
m
dd sau p/
= m
cht tham gia p/
m
cht khớ
VD:
++
2
222 HNaClHClNa
%100.%
dd
ct
m
m
C =
. %
100%
dd
ct
m C
m
=
Trong ú:
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
15
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
m
ct
= M.n (M l khi lng mol nguyờn t hay phõn t)
m
dd
= V.D
V l th tớch dd (ml)
D l khi lng riờng ca dung dch (g/ml)
VD1:
Hũa tan 15g NaCl vo 45 g nc. Tớnh nng phn trm ca dung dch.
Gii:
= = =
VD3: Cho 10 gam CaCO
3
vo 200 gam dung dch HCl 5%.
a) Vit phng trỡnh phn ng.
b) Tớnh nng % cỏc cht trong dung dch thu c.
Gii
S mol CaCO
3
l :
(mol) 1,0
100
10
===
M
m
n
Khi lng HCl cú trong 200 gam dung dch l:
(g) 10
100
200.5
%100
%.
===
dd
HCl
mC
m
S mol HCl l:
(mol) 274,0
==
CO
m
m
dd sau p/
= 10 + 200 4,4 = 205,6 (g)
Nng ca cỏc cht sau phn ng l:
%4,5%100.
6,205
1,11
%
)(
2
=
CaCl
C
%3,1%100.
6,205
701,2
%
)(
=
HCl
C
d. Nng mol C
M
: l s mol cht tan trong 1 lớt dung dch.
M
n
C =
n
C
MTrờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
17
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
VD 2: Hũa tan 2,0g NaOH vo 200 g H
2
O. Tớnh C
M
ca dung dch NaOH thu
c? (coi V
NaOH
khụng ỏng k, khi lng riờng ca H
2
O l 1g/ml)
S mol NaOH cú trong dung dch l:
2
0,05 (mol)
40
m
n
M
= = =
200g H
2
O = 200ml = 0,2 l
%
(nờn vit dung dch cú nng nh trc)
m
1
(g) dung dch A
1
C
1
% C
2
- C
C
1 2
2 1
m C C
m C C
=
m
2
(g) dung dch A
2
C
2
% C
C
Khi lng dd 1 : m
1
= D
1
.V
1
= 10. 1,18=11,8g
Khi lng dd 2 : m
2
= D
2
.V
2
= 50. 1,1 = 55 g
Theo bi ta cú s :
55 (g) dd HCl 20% 36%-C%
C%
55 36
22,82%
11,8 20
C
C
C
= =
11,8 (g) dd HCl 36% C%-20%
Nng dd thu c l: 22,82%
*i vi nng mol/l:
V C C
=
V
2
lớt C
M2
C
M3
- C
M1
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
19
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
VD1 : Hũa tan 100ml dd HNO
3
0,5M vi 200ml dd HNO
3
0,1M. Tớnh C
M
ca dd
mi thu c?
Gii: Theo bi ta cú s :
200ml dd HNO
3
D
m
V
dd
Theo bi ta cú s :
240ml dd HCl 0,5M 2,0 - C
C240 2,0 1080
1,5
480 0,5 720
C
C M
C
= = =
480ml dd HCl 2,0M C- 0,5
Nng dd HCl thu c l 1,5M
* Bi tp vn dng:
1. Trn 2 lớt dd HCl 4M vo 1 lớt dd HCl 0,5M. Tớnh nng mol/l ca dd HCl thu
c?
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
20
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
2. Trn 2 V lớt dd HCl 0,2M vi 3 V lớt dd HCl 0,5M. Tớnh nng mol/l ca dd
l bao nhiờu ?
11. Tớnh Khi lng H
2
SO
4
98% v H
2
O cn dựng pha ch 500g dung dch
H
2
SO
4
9,8% .
V. TNH THEO PHNG TRèNH HểA HC.
1. Mc tiờu.
HS bit da vo d kin ca bi lp phng trỡnh húa hc, tớnh theo phng
trỡnh húa hc.
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
21
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
2. Ni dung.
Cỏc bc tin hnh:
- Bc 1:
Chuyn i khi lng hoc th tớch cht khớ thnh s mol cht.
- Bc 2:
Vit phng trỡnh húa hc.
- Bc 3:
Da vo phng trỡnh húa hc tỡm s mol cht tham gia hoc cht to thnh.
- Bc 4:
Theo u bi: 0,5 mol 0,5 mol
Khi lng vụi sng thu c l :
(g) 2856.5,0.
===
CaOCaOCaO
Mnm
VD2:
Tỡm th tớch khớ cacbonic CO
2
(ktc) sinh ra, nu cú 4 gam khớ oxi tham gia phn
ng vi cacbon.
Gii:
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
22
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
S mol O
2
tham gia phn ng l:
(mol) 125,0
32
4
2
2
2
===
O
O
O
M
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
23
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
x= p+n+e m P = e nờn : x = 2p + n.
Tỡm s ht trong 1nguyờn t theo 2 cỏch
Cỏch 1: Da vo tng s ht c bn, hiu hoc t l gia s ht mang in v s
ht khụng mang in.
Gi s tng s ht c bn l x
Hiu gia s ht mang in v khụng mang in l y
Ta cú h PT:
{ {
e+p+n=x 2p+n=x
e+p-n=y 2p-n=y
VD: Nguyờn t ca mt nguyờn t cú tng s ht c bn l 115 ht. S ht mang
in nhiu hn s ht khụng mang in l 25 ht. Xỏc nh p,e,n,A ca nguyờn t
trờn.
Gii : Theo u bi ta cú : p + e + n = 115.
M: p = e nờn ta cú 2p + n = 115 (1)
Mt khỏc : 2p n = 25 (2)
Kt hp (1) v (2) ta cú :
=
=+
252
1152
np
7,3
5,3
13
135,35,1213
3,4
3
13
133213
==
npp
pppp
pppp
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
24
Chuyên đề bồi dỡng học sinh yếu kém lớp 10 môn Hóa học
Vy e = p = 4. A = 4 + 5 = 9 . Ký hiu :
X
9
4
Bi tp vn dng
Vi i: 1, 2, 3, , n
x
i
: s nguyờn t (hay t l % ca nguyờn t)
M
i
: nguyờn t khi (s khi)
VD1 : Nguyờn t argon cú 3 ng v:
%)06,0(%);31,0(%);63,99(
38
18
36
18
40
18
ArArAr
. Xỏc
nh nguyờn t khi trung bỡnh ca Ar.
Gii :
98,39
100
38.06,036.31,040.63,99
=
++
=M
Trờng THPT Thác Bà Phan Thị Thành Phơng
25
Copyright: Tài liệu đại học ©