GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
76
cc äúng cọ âỉåìng kênh nh hån hồûc bàòng 45cm v cạc loải vạn di khäng quạ 8m.
Nhỉåüc âiãøm ca bụa diezen: Nàng lỉåüng nhạt bụa tiãu hao âãún 50 ÷ 60%. vo
viãûc nẹn ẹp låïp khäng khê, hay bë cám ( khäng näø âỉåüc) khi âọng nhỉỵng cc mnh
xúng âáút mãưm.

§6.3. CHN BỤA ÂỌNG CC
6.3.1 Chn theo nàng lỉåüng xung kêch ca bụa

()
mkg
g2
vQ
E
2
= (6.1)
Trong âọ :
+ Q (kg) - Trng lỉåüng pháưn chy.
+ v (m/s) - Váûn täúc råi ca bụa.
+ g (m/s
2
) - Gia täúc trng trỉåìng.
Nàng lỉåüng xung kêch ca bụa âọng pháưn låïn tiãu hao âãø hả cc, pháưn cn lải
tiãu hao vä êch lm biãún dảng âáưu cc (nỉït, våỵ ). Do váûy chn bụa theo nàng lỉåüng
xung kêch cáưn thiãút:
E ≥ 25p (kgm) (6.2)
Trong âọ:

4
2,5
6
5
3

+ Khi K nh hån trë säú trãn thç bụa khäng â nàûng so våïi trng lỉåüng cc, nãn täúc
âäü v hiãûu qu âọng cc s kẹm, cc âọng khäng xúng, cc bë våỵ khi âọng.
+ Khi K låïn hån trë säú trãn thç bụa quạ nàûng so våïi cc, cc s xúng nhanh, cọ
thãø lm hng lỉûc ma sạt giỉỵa cc v nãưn âáút, cc xúng hãút chiãưu di thiãút kãú m váùn
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
77
chỉa âảt âỉåüc âäü chäúi thiãút kãú, mún âảtï âäü chäúi thiãút kãú thỉåìng phi âọng cc sáu
hån chiãưu di thiãút kãú, vç váûy gáy lng phê
Theo kinh nghiãûm âãø âọng cc cọ hiãûu qu thç: Q = ( 1,5 ÷ 2) q.
Âäúi våïi cc bã täng cäút thẹp, khi âọng bàòng bụa Diezen, cọ thãø så bäü chn trng
lỉåüng âáưu bụa theo kinh nghiãûm sau:
- Khi L ≤ 12m khi âọ
5.125.1
q
Q
÷≥ (6.4)
- Khi L > 12m khi âọ
175.0
q
Q
÷≥ (6.5)

n = 500 T/m
2
âäúi våïi cc thẹp.
+ Q (T) - Trng lỉåüng âáưu bụa.
+ q (T) - Trng lỉåüng cc.
+ H (m) - Âäü cao náng bụa.
+ F (m
2
) - Diãûn têch tiãút diãûn ngang ca cc.
+ P (T) - Sỉïc chëu ti ca cc theo âáút nãưn.

§6.4. CẠC QUẠ TRÇNH THI CÄNG ÂỌNG CC
6.4.1. Váûn chuøn v xãúp dåỵ cc
Váûn chuøn cc tỉì bi âục âãún vë trê âọng l mäüt cäng tạc quan trng, nãúu
l
l
0
,
21l 0
,
21l
Hçnh 6-5. Vë trê gäúi kã, âiãøm treo büc khi váûn chuøn hay bäúc xãúp cc
a) Xãúp âàût cc; b) Bäúc Xãúp
a
)

0
,
21l
0

Trong cạc phỉång phạ
p làõp cc vo giạ bụa, cáưn lỉu : cc ráút nàûng, cáưn thỉûc
hiãûn làõp cc chênh xạc, an ton. Nãúu cc khäng cọ mọc cáøu làõp, cáưn chn vë trê treo
büc håüp lê âãø âm bo cc khäng bë hỉ hng trong quạ trçnh làõp cc vo giạ bụa. Qui
âënh âiãøm treo büc trãn hçnh 6-6.
6.4.3. K thût âọng cc
+ Phi âm bo chênh xạc vë trê ca cc, sỉí dủng mạy kinh vé, thỉåïc, dáy càng
âënh vë âi cc v vë trê tỉìng cc trong âi. Dng cc mäúc âãø âạnh dáúu vë trê cc, cạc
mäúc âạnh dáúu phi dãù quan sạt v phi äøn âënh, trạnh bë xã dëc trong quạ trçnh thi cäng
âọng cc v phi âỉåüc kiãøm tra thỉåìng xun.
+ Khi âọng cc dỉåïi nỉåïc, viãû
c âënh vë chênh xạc vë trê cc v âạnh dáúu ráút khọ
khàn, âàûc biãût l nåi nỉåïc sáu, do váûy cáưn cọ cạc biãûn phạp âënh vë håüp lê.
- Khi nỉåïc khäng sáu làõm, ngỉåìi ta cọ thãø dủng dn gäù âãø âënh vë (dn cỉû li)
bàòng cạch âọng cạc cc gäù theo nhỉỵng cỉû li nháút âënh sao chocạc âáưu cc gäù váùn träưi
cao trãn màût nỉåïc v dng dáy càng âãø xạc âënh vë trê cc.
l
0
,
294l
Hçnh 6-6. Vë trê treo büc cc khi cáøu cc vo giạ bụa
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
79
- Khi âọng cc åí nåi nỉåïc sáu ngỉåìi ta sỉí dủng cạc x lan chun dủng trãn âọ
cọ bäú trê giạ bụa âãø âënh vë v âọng cc.
+ Thỉåìng xun kiãøm tra âäü thàóng âỉïng trong sút quạ trçnh âọng cc v cọ cạc
biãûn phạp xỉí lê këp thåìi khi cc bë xiãn. Nãúu cc xúng quạ sáu phi nhäø lãn âọng lải,

a) b) c)
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
80
läưi quay ra ngoi, nhỉ váûy khi âọng âáút khäng kẻt vo rnh cỉì v âáút nẹn vo âáưu vạt
chẹo ca cỉì ẹp sạt vo hng cỉì â âọng vo con nãm.
+ Trçnh tỉû âọng vạn cỉì cọ thãø âọng theo kiãøu tưn tỉû: Âọng thanh ny âãún âäü sáu
thiãút kãú räưi âọng thanh tiãúp theo v cỉï thãú cho âãún hãút. Nhỉng âãø cho hng cỉì dãù khêt
v täút ta âọng ton bäü vạn cỉì âãún âäü sáu no âọ. Sau âọ quay lải tiãúp tủc âọng mäüt lỉåüt
nỉỵa hay hai lỉåüt âãø ton bäü mng cỉì âãún âäü sáu thiãút kãú.
6.5.2. Âọng vạn cỉì thẹp
Cng nhỉ cỉì gäù, khi âọng cỉì
thẹp cọ thãø âọng tỉìng táúm riãng biãût hồûc ghẹp
nhiãưu táúm lải våïi nhau v âọng âäưng thåìi. Trỉåïc khi âọng cỉì cáưn thỉûc hiãûn mäüt säú
cäng tạc sau:
+ Kiãøm tra mẹp vạn cỉì trỉåïc khi âọng bàòng cạch ghẹp mäüt âoản cỉì khong 2m,
räưi tiãúp tủc ghẹp mäüt táúm cỉì v thỉí kẹo trỉåüt xem cạc vạn cỉì cọ thäng sút khäng.
Dng sån âạnh dáúu thỉï tỉû cạc táúm cỉì.
+ Âënh vë hng cỉì bàòng mạy tràõc âảc.
+ Ghẹp trỉåïc mäüt säú vạn cỉì ( khong 10 ÷ 12 táúm ) giỉỵa hai thanh nẻp âënh vë,
räưi tiãún hnh âọng xúng dáưn lm hai hay 3 láưn âọng âãø âãú
n âäü sáu thiãút kãú. V cỉï thãú
cho âãún hãút.
+ Âãø chäúng lải hiãûn tỉåüng xo nan quảt trong quạ trçnh âọng, ta ạp dủng mäüt säú
biãûn phạp sau:
 Büc dáy cạp vo âáưu vạn cỉì dng tåìi kẹo cỉì vãư vë trê thàóng âỉïng v tiãúp tủc
âọng.
 Càõt vạt âáưu dỉåïi vạn cỉì thẹp vãư phêa trong (ngỉåüc lải våïi vạn cỉì gäù )


§6.6. NHỈỴNG TRÅÍ NGẢI THỈÅÌNG GÀÛP TRONG THI CÄNG ÂỌNG CC,
NGUN NHÁN V BIÃÛN PHẠP KHÀÕC PHỦC
6.6.1. Cc gàûp váût cn
1. Hiãûn tỉåüng
+ Âang âọng cc xúng bçnh thỉåìng, chỉa âảt âỉåüc âäü sáu thiãút kãú bäùng nhiãn
xúng cháûm hàón lải hồûc khäng xúng, hồûc bụa âọng xúng bë âáøy lãn mảnh.
+ Cc bë rung chuøn mảnh dỉåïi mäùi nhạt bụa.
2. Ngun nhán
Cọ thãø cc gàûp váût cn nhỉ âạ mäư cäi, hay mäüt låïp âạ mng, hồûc cạc váût cn
khạc trãn âỉåìng xúng
3. Biãûn phạp khàõc phủc
+ Ngỉìng âọng, nãúu tiãúp tủc âọng s gáy phạ hoả
i cc.
+ Nhäø cc lãn v phạ váût cn bàòng cạch âọng xúng mäüt äúng thẹp âáưu nhn cọ
cỉåìng âäü cao, hay näø mçn âãø phạ váût cn.
+ Khi váût cn â phạ xong, ta tiãúp tủc âọng cc:
6.5.2. Hiãûn tỉåüngü chäúi gi
1. Hiãûn tỉåüng
Cc chỉa âảt tåïi âäü sáu thiãút kãú (thỉåìng cn ráút cao) m âäü chäúi ca cc â âảt
hồûc nh hån âäü chäúi thiãút kãú.
2. Ngun nhán
Do âọng cc quạ nhanh, âáút xung quanh cc bë ln ẹp quạ chàût trong quạ trçnh
âọng cc, gáy nãn ma sạt låïn giỉỵa cc v âáút.
3. Biãûn phạp khàõc phủc
Tảm ngỉìng âọ
ng trong êt ngy âãø âäü chàût ca âáút chung quanh cc gim dáưn räưi
måïi tiãúp tủc âọng.
6.5.3. Khi âọng cc sau thç cc âọng trỉåïc bë näøi lãn
1. Hiãûn tỉåüng

GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
83
CHỈÅNG VII. THI CÄNG NÄØ MÇN TRONG XÁY DỈÛNG

+ Thúc näø phạ vàng: L loải thúc näø phán họa cháûm, lỉåü
ng khê phạt ra cháûm
ạp lỉûc sinh ra tỉì tỉì lm nỉït våỵ mäi trỉåìng xung quanh thnh củc, hn v háút vàng
chụng ra xung quanh. Vê dủ: amänhit, thúc näø âen
+ Thúc näø phạ våỵ: L loải thúc näø cọ täúc âäü phán họa ráút nhanh, lỉåüng khê
sinh ra nhanh chọng tảo ra ạp lỉûc tỉïc thåìi ráút låïn lm våỵ mäi trỉåìng nhỉng khäng gáy
hiãûn tỉåüng bàõn vàng. Vê dủ: dinamit, trinitrobenzen
Trong xáy dỉûng ngỉåìi ta chia thúc näø theo kh nàng phạ hoải ca chụng
thnh:
- Thúc gáy näø.Loải ny nhảy våïi va chảm, ma sạt v tạc dủng ca lỉía, cọ thãø
thäng qua lỉåüng nh loải ny âãø gáy näø lỉåüng thúc näø låïn khạc. Dng loải ny âãø chãú
tả
o kêp näø, dáy dáùn näø.
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
84
- Thúc cọ sỉïc näø úu, loải ny cọ âäü nhảy kẹm hån nhiãưu so våïi thúc gáy näø.
- Thúc cọ sỉïc näø trung bçnh, loải ny cng cọ âäü nhảy kẹm hån thúc gáy näø.
- Thúc cọ sỉïc näø mảnh.
Mäüt säú loải thúc näø thäng dủng:
+ Thúc âen: L loải thúc näø bàõn vàng, loải ny nhảy våïi ma sạt va chảm, tia
lỉía, loải ny dãù áøm, cáưn bo qun täút. Hay dng âãø khai thạc âạ tng, âạ häüc låïn, âãø
chãú tảo dáy dáùn lỉía.
+ Thúc amänhit: Loải ny khäng nhảy våïi ma sat, êt nhảy våïi va chảm, khäng
chëu nh hỉåíng ca sỉû thay âäøi nhiãû
t âäü khäng bàõt chạy khi gàûp tia lỉía hay ngn lỉía.
Loải ny cng dãù bë áøm. Hay dng âãø phạ våỵ cạc loải âạ mãưm.
+ Thúc näø dinamit: Loải ny cọ thãø ln chàût khi âọng gọi, khäng såü nỉåïc, áøm

Låïp vi ph nhỉûa
chäúng áøm
Såüi li
5÷6mm
Hçnh 7-1. Màût càõt ngang
dáy dáùn lỉía
1 2
3 4 5
Hçnh 7-2. Kêp lỉía
1) V (Bàòng âäưng, nhäm); 2) thúc gáy näø;3) M kim loải âënh hỉåïng;
4) Hảt näø; 5) Dáy dáùn lỉía; 6) Màût lm âënh hỉåïng näø
6
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
85
näø lm tàng tạc dủng ca kêp khi näø.
7.2.2. Gáy näø bàòng âiãûn
1. Kêp âiãûn (Hçnh 7-3)
Vãư cáúu tảo, kêp âiãûn gáưn giäúng våïi kêp lỉía, thay thãú dáy dáùn lỉía bàòng dáy âiãûn,
khi cọ âiãûn, s âäút chạy cáưu chạy (lm bàòng dáy Conxtàngtan âỉåìng kênh
0.035÷0.05mm, cọ âiãûn tråí 0.65÷2Ω) lm chạy khäúi thúc mäưi, sau âọ lm näø hảt näø
v gáy näø kêp. Kêp âiãûn cọ loải näø nhanh, loải näø cháûm, våïi loải näø cháûm ngỉåìi ta âàût
thãm thúc chạy cháûm vo khong giỉỵa m kim loải v cáưu chạy.
2. Ngưn âiãûn
Cọ thãø dng ngưn âiãûn mäüt chiãưu (U = 110, 220 v), ngäưn âiãû
n xoay chiãưu (U
=127, 220, 380 v). Cạc ngưn âiãûn cọ thãø màõc näúi tiãúp hồûc song song våïi nhau v cọ
thãø lm näø mäüt nhọm kêp âiãûn näúi báút kç theo kiãøu no dỉåïi âáy:

R
p
R
1
1

2

3

4
Hçnh 7-4. Tạc dủng phạ hoải ca mçn
trong mäi trỉåìng âäưng nháút
vä hản

GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
86
kêch gim do phi thàõng âỉåüc cn lỉûc ca mäi trỉåìng xung quanh. Do mỉïc âäü phạ
hoải ca näø mçn khäng giäúng nhau åí cạc âiãøm trong mäi trỉåìng, vç váûy ngỉåìi ta chia
tạc dủng phạ hoải ca näø mçn ra lm 4 vng nhỉ hçnh 7-4
1. Vng våỵ vủn (R
1
): ÅÍ ngay trung tám nåi âàût mçn, åí âọ mäi trỉåìng bë ạp lỉûc låïn
nháút tạc dủng nãn våỵ vủn ra v bë ln ẹp lải, tảo ra nhỉỵng khng träúng.
2. Vng bàõn vàng (R
2
): ÅÍ âáy sọng xung kêch â bë gim úu do phi khàõc phủc lỉûc

mçn trãn hçnh 7-5.
+ r (m)-Bạn kênh miãûng häú phãùu; R (m)-Bạn kênh phạ hoải ca mçn; W (m)-
Âỉåìng cn nh nháút (tênh tỉì tám âàût mçn âãún màût tỉû do); h(m) Chiãưu sáu thỉûc tãú häú
phãùu näø mçn.
7.3.3. Phán loải tạc dủng ca näø mçn
r
R
h

W
Hçnh 7-5. Häú phãùu näø mçn
GIẠO TRÇNH MÄN HC K THÛT THI CÄNG I
87
Tạc dủng phạ hoải ca näø mçn âỉåüc âàûc trỉng båíi chè säú tạc dủng näø mçn n:

W
r
n = (7.1)
+ Khi mçn (hồûc liãưu thúc näø) cọ n = 1 nghéa l r = W, âọ l liãưu thúc näø cọ chè
säú bàõn vàng trung bçnh.
+ Khi mçn (hồûc liãưu thúc näø) cọ n > 1 nghéa l r > W, âọ l liãưu thúc näø cọ chè
säú bàõn vàng xa, mảnh.
+ Khi mçn (hồûc liãưu thúc näø) cọ n < 1 nghéa l r < W, âọ l liãưu thúc näø cọ chè
säú bàõn vàng úu.
- Nãúu n = 0.75 ÷ 1 liãưu thúc näø cọ chè säú bàõn vàng úu, ch úu lm xåïi tåi
âáút, khäng tảo ra phãùu näø, nghéa l âáút khäng bë bàõn vàng âi hồûc bë bàõn vàng ráút úu.
- Nãúu n < 0.75 liãưu thúc näø ráút úu, khäng cọ bàõn vàng.


88
truỡng vồùi hổồùng cọng phaù chờnh (hỗnh 7-7).

Đ7
.4. TấNH TOAẽN LặĩNG THUC Nỉ
Khọỳi lổồỹng thuọỳc nọứ õổồỹc tờnh toaùn theo cọng thổùc 7.2
Q = qV (kg) (7.2)
Trong õoù: q (kg/m
3
)-lổồỹng thuọỳc nọứ rióng, tuỡy thuọỹc vaỡo loaỷi thuọỳc nọứ,
cỏỳp õỏỳt õaù cỏửn phaù vồợ vaỡ caùch thổùc phaù vồợ; V (m
3
)-thóứ tờch khọỳi õỏỳt hỗnh phóựu.

)m( Wr
3
1
V
32
= (7.3)
7.4.1. Khi lióửu thuọỳc nọứ bừn vng trung bỗnh
Vỗ lióửu thuọỳc nọứ bừn vng trung bỗnh nón r = W

333
rW W
3
1
V =



Thuọỳc
bọỹt

Thuọỳc
õoùng baùnh
Amọhit N
0
9 vaỡ 10 1.0 0.8 0.85 Trinitrotoluen 0.95 0.93 0.98
Amọhit N
0
7 0.9 0.9 0.95 Nitrat amọn 1.45 0.9 0.95
Amọhit N
0
6 0.85 0.9 0.95 inamit 62% 0.75 1.25
B3 chởu nổồùc 0.9 0.9 0.95 Thuọỳc õen 1.65

H
óỷ sọỳ õióửu chốnh

cho mọỹt sọỳ thuọỳc nọứ thổồỡng duỡn
g

Hổồùng kờp nọứ
Hổồùng kờp nọứ
Hổồùng cọng ph
a
ù
Hổồùng õỷt kờp khọng hồỹp lyù Hổồùng õỷt kờp hồỹp lyù
Hổồùng cọng ph

= (7.8)
Trong âọ: q
1
, q
2
, , q
n
(kg/m
3
)-lỉåüng thúc näø riãng âäúi våïi tỉìng låïp âáút âäưng
nháút; h
1
, h
2
, , h
n
(m)-chiãưu dy ca mäùi låïp âáút âäưng nháút.

§7
.5. CẠC PHỈÅNG PHẠP NÄØ MÇN
Thi cäng näø mçn bao gäưm mäüt säú phỉång phạp sau:
+ Näø mçn màût ngoi (näø mçn ạp màût).
+ Näø mçn trong läù näng.
+ Näø mçn trong läù sáu.
+ Näø mçn bàõn vàng xa.
+ Näø mçn vi sai.
7.5.1. Näø mçn ạp màût
Ạp mçn (khäúi thúc näø) vo bãư màût âäúi tỉåüng cáưn phạ hoải (nãn låüi dủng vë trê
lm tỉû nhiãn, hồûc chøn bë trỉåïc), bãn ngoi cọ âàõp âáút hồûc cạt.
Ỉu âiãøm ca phỉång phạp n l âån gin, dãù thi cäng, khäng täún cäng khoan

mäüt gọc tỉì 45
0
÷ 60
0
, gi hng mçn ny l hng mçn xun. Cạc hng mçn biãn âỉåüc näø
sau. Cạc näø ny ráút hiãûu qu v tiãút kiãûm nhiãưu thúc näø.
7.5.3. Näø mçn trong läù sáu
Ngỉåìi ta khoan nhỉỵng läù sáu cọ âỉåìng kênh tỉì 75 ÷ 300mm, chiãưu sáu âãún 30m,
Hçnh 7-9. Näø mçn läù näng
a) Näø phạ våỵ; b) Näø phạ tung
a) b)
A
A
Hçnh 7-10. Näø mçn âo háưm

Loảt mçn näø trỉåïc tảo ra màût tỉû do

Loảt mçn näø sau

A - A