1

kinh tế chính trị

Đề tài: Tại sao nói học thuyết giá trị thặng d là hòn đá tảng to lớn
nhất trong học thuyết kinh tế của C. Mác

bài làm

Các Mác - Nhà kinh tế chính trị học, Nhà triết học thiên tài của Đức
đã để lại cho nhân loại biết bao học thuyết mà đến nay vẫn còn nguyên giá
trị . Có thể nói học thuyết giá trị thặng d là một phát hiện vĩ đại nhất của
Mác ở thế kỷ XIX. Nó là "viên đá tảng" trong toàn bộ học thuyết của ông.
Chúng ta, ai cũng biết rằng: bất cứ một học thuyết kinh tế nào ra đời
hay hình thành cũng đều dựa trên hai tiền đề là thực tiễn và học thuyết . Bởi
lẽ t duy học thuyết bắt nguồn từ thực tiễn rồi quay trở lại thực tiễn để kiểm
nghiệm tính đúng đắn của học thuyết . Hơn nữa một đặc điểm kinh tế của
Các Mác là tính kế thừa và tính phê phán: kế thừa cái đã có, còn đúng và phê
phán để tìm ra những hạn chế của học thuyết đã có để lọc bỏ, bổ sung, sáng
tạo, phát triển và hoàn thiện. Học thuyết kinh tế của Các Mác đợc trình bày
trong tác phẩm vĩ đại của ông là Bộ "T bản". Trong bài viết này chúng ta
chỉ đề cập đến một học thuyết vĩ đại nhất của ông , đó là học thuyết giá trị
thặng d.
Học thuyết giá trị thặng d của Các Mác ra đời trong bối cảnh lịch sử
Tây Âu của những năm 40 thế kỷ XIX:
- Về thực tiễn kinh tế : lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất dựa trên
thành quả của cuộc cách mạng công nghiệp đã hoàn thành. Chính nó đã tạo

2


Từ sự phân biệt và phân tích tiền tệ thông thờng và tiền tệ làm chức
năng t bản thông qua hai công thức H-T-H và T-H-T
,
, C.Mác đã khẳng
định T-H-T
,
là công thức chung của T bản, trong đó T
,
= T + dentaT
Khi phân tích công thức chung của T bản T-H-T
,
ở cả hai trờng hợp
trao đổi ngang giá và không ngang giá Mác đều thấy không sinh ra dentaT,
và không làm cho tiền tệ lớn lên, từ đó Mác đã tìm ra mâu thuẫn của công
thức chung mà nội dung của nó là : Tiền tệ lớn lên vừa ở trong lu thông,
nhng lại không sinh ra ở trong lu thông ( mà sinh ra ở ngoài lu thông-
trong sản xuất )
Mác đã giải quyết mâu thuẫn trên bằng cách tìm ra một loại hàng hoá
mới đó là hàng hoá sức lao động. Đây là một loại hàng hoá có thuộc tính tạo
ra giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân nó, làm sinh ra dentaT, và tiền tệ
lớn lên. Từ đó mác đã phân tích hai điều kiện để sức lao động trở thành hàng
hoá và hai thuộc tính của nó ( giá trị sử dụng và giá trị ). Đến đây Mác đã kết
luận: Tiền trở thành t bản khi sức lao động trở thành hàng hoá.
+ Sự sản xuất ra giá trị thặng d tuyệt đối
ở nội dung này mác đã dùng phơng pháp phân tích đi từ cái chung
đến cái riêng ( đặc thù ) để phân tích quá trình lao động và quá trình làm gia
tăng giá trị ( quá trình sản xuất giá trị thặng d ). Đó là cơ sở kinh tế - xã hội
cho quá trình sản xuất ra m ( giá trị thặng d ).
Từ giá trị thặng d, Mác đã đa ra khái niệm t bản và lao động .
Mác đã phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá và

xuất - tăng năng suất lao động cũng đồng thời là ba giai đoạn nâng cao tỷ
suất m tơng đối của nhà t bản đối với ngời công nhân ( giai đoạn hiệp tác
giản đơn T bản chủ nghĩa , công trờng thủ công T bản chủ nghĩa , đại
công nghiệp cơ khí T bản chủ nghĩa )
+ Mối quan hệ và sự khác biệt giữa sản xuất ra giá trị thặng d tơng đối
và sản xuất ra giá trị thặng d tuỵêt đối
Cả hai phơng pháp sản xuất ra giá trị thặng d tơng đối và sản xuất
ra giá trị thặng d tuyệt đối đều giống nhau về mục đích- tức đều làm tăng
thời gian lao động thặng d . Nhng chúng khác nhau ở cách đặt giả thiết,
biện pháp thực hiện và kết quả thu đợc.

5

+ Quy luật giá trị thặng d
Theo C.Mác, việc sản xuất ra giá trị thặng d là quy luật kinh tế cơ
bản của chủ nghĩa t bản, ông đã viết :" Việc tạo ra giá trị thặng d, đó là
quy luật tuyệt đối của phơng thức sản xuất đó".
Thật vậy, mục đích sản xuất của chủ nghĩa t bản không phải là sản
xuất ra giá trị sử dụng mà là sản xuất ra giá trị thặng d . Chúng sẽ theo đuổi
giá trị thặng d dù phải trả bằng bất cứ giá nào. Sản xuất ra giá trị thặng d
chính là động cơ hoạt động của xã hội t sản, nó là động lực chính thúc đẩy
sự vận động của phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa. Mác viết :" Mục
đích của sản xuất T bản chủ nghĩa là làm giàu, là nhân giá trị lên, làm tăng
giá trị , do đó bảo tồn giá trị trớc kia và tạo ra giá trị thặng d "
Để sản xuất ra giá trị thặng d tối đa, các nhà t bản tăng cờng bóc
lột công nhân làm thuê không phải bằng cỡng bức siêu kinh tế ( bạo lực, roi
vọt ) , mà bằng cỡng bức kinh tế (kỷ luật đói rét) dựa trên cơ sở mở rộng
sản xuất , phát triển kỹ thuật để tăng năng suất lao động, tăng cờng độ lao
động.
Nh vậy, nội dung của quy luật kinh tế cơ bản của phơng thức sản
7