Trong văn bản tự sự, khi muốn làm cho chi tiết,
hành động, cảnh vật, con người và sự việc trở nên
sinh động, cần kết hợp với yếu tố nào?
A: Miêu tả B: Biểu cảm
C:Thuyết minh D: Nghị luận

I: Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự:
1:Ví dụ:(1; 2: SGK/117)
Trước lầu Ngưng bích khoá xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mấy sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ? Sân lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa
xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm Ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Ví dụ 1: Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mấy sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ? Sân lai cách mấy nắng mưa,

=> Những câu thơ tả ngoại cảnh có đối
tượng là cảnh vật, màu sắc, âm thanh
quanh lầu Ngưng Bích:
=> Là miêu tả bên ngoài có thể quan sát
trực tiếp.
* Những câu thơ tả nội tâm:
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
=>Những câu thơ tả nội tâm có đối tượng
là cảm nghĩ, của nàng Kiều về thân
phận cô đơn, về người thân chốn quê
nhà:
=>Là suy nghĩ, diễn biến nội tâm của
nhân vật, không thể quan sát trực tiếp.
? Những câu thơ tả ngoại cảnh có quan
hệ như thế nào với việc thể hiện nội
tâm nhân vật trong ví dụ trên?
-
Yếu tố miêu tả ngoại cảnh có tác dụng
diễn tả cảm xúc và tâm trạng của
Thuý Kiều ở lầu Ngưng Bích.
? Điểm khác nhau cơ bản giữa tả
ngoại cảnh và tả nội tâm trong
ví dụ trên là gì?
? Em có nhận xét gì về
yếu tố miêu tả nội tâm

( TrÝch L·o H¹c- Nam Cao)

I: Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự:
1:Ví dụ: (1; 2:SGK/117)
2: Nhận xét:
- Những câu thơ miêu tả nội tâm trên là suy nghĩ, tâm trạng của Kiều ở lầu Ngưng
Bích có tác dụng khắc hoạ tính cách và phẩm chất nhân vật trong văn bản.
- Tác giả miêu tả tâm trạng lão Hạc đau đớn, hối hận sau khi bán chó thông qua nét
mặt, cử chỉ, hành động.
? Hãy so sánh điểm khác nhau về cách miêu tả nội tâm nhân vật
Kiều trong ví dụ 1 và cách miêu tả nội tâm lão Hạc trong ví dụ 2?

* Miêu tả nội tâm Kiều (Ví dụ 1.a):
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
* Miêu tả nội tâm Kiều (Ví dụ 1.b):
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm Ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
*Miêu tả nội tâm lão Hạc(Ví dụ 2):
Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết

1:Ví dụ: (1; 2:SGK/117)
2: Nhận xét:
- Những câu thơ miêu tả nội tâm trong văn bản trên là suy nghĩ, diễn biến tâm trạng
nhân vật có tác dụng khắc hoạ tính cách và phẩm chất của Kiều ở lầu Ngưng Bích.
- Tác giả miêu tả tâm trạng lão Hạc đau đớn, hối hận cực điểm sau khi bán chó
thông qua nét mặt, cử chỉ, hành động.
3: Ghi nhớ:
- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm
trạng của nhân vật. Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, là cho nhân vật
sinh động.
- Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc,
tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh
vật, nét mặt, của chỉ, trang phục, của nhân vật. ? Khi viết văn bản tự sự có yếu tố miêu tả nội tâm, ta cần chú ý như thế
nào ?
* Trả lời:
Khi viết văn bản tự sự có yếu tố miêu tả nội tâm, cần chú ý mối quan
hệ ngoại cảnh với nội tâm và ngoại hình với phẩm chất tính cách của
nhân vật.

I: Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự:
1:Ví dụ: (1; 2:SGK/117)
2: Nhận xét:
- Những câu thơ miêu tả nội tâm trong văn bản trên là suy nghĩ, diễn biến tâm trạng
nhân vật có tác dụng khắc hoạ tính cách và phẩm chất của Kiều ở lầu Ngưng Bích.
- Tác giả miêu tả tâm trạng lão Hạc đau đớn, hối hận cực điểm sau khi bán chó
thông qua nét mặt, cử chỉ, hành động.
3: Ghi nhớ:

chuyện có lỗi đối với bạn. Học kĩ bài, nắm được tác dụng và cách sử dụng yếu tố
miêu tả miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
Chuẩn bị trả bài tập làm văn số 2: Thống kê và nêu tác dụng
của các yếu tố miêu tả trong bài (Văn tự sự kết hợp với yếu tố
miêu tả).