Phần mở đầu
Môi trường đã và đang là vấn đề được nhiều người quan tâm, bảo vệ môi trường
không chỉ là ý thức và trách nhiệm của riêng ai mà nó là của toàn xã hội. Xong bên
cạnh đó đã có không ít những thờ ơ trước vấn đề bảo vệ môi trường bất chấp tất cả để
làm những việc có lợi cho mình kể cả việc huỷ hoạ đến môi trường - điều đó đã gây
ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Nói đến môi trường thì thực sự là một vấn
đề lớn cần quan tâm, vì vậy với tầm hiểu biết còn rất hạn chế của một sinh viên còn
đang học tập và nghiên cứu trong trường em chỉ xin được đề cập tới một phần nhỏ
của vấn đề môi trường, nói về hiện trạng nguy cơ xói lở mạnh và nạn ô nhiễm ở hai
con sông: sông Sài Gòn và sông Đông Nai.
Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng xong vì mới làm quen với hình thức viết tiểu luận
cũng như sự hiểu biết còn rất hạn chế của một sinh viên còn đang học tập và nghiên
cứu trong nhà trường nên bài viết của em không thể tánh được nhiều thiếu xót. Em rất
mong sự giúp đỡ, góp ý và dạy bảo của các thầy cô cũng như những người quan tâm
tới vấn đề này. Qua đây em cũng xin chân thành cảm ơn thầy Võ Minh Tuấn giáo
viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Triết học đã hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành
bài tiểu luận này.
Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên
Vũ Thị Hương Thanh
Lớp: K808
Nội dung chính
I. Lý luận chung về cặp phạm trù khả năng - hiện thực
1. Khái niệm
Khả năng là những cái chưa xuất hiện, còn đang tồn tại tiềm ẩn trong sự vật, hiện
tượng nhưng khi có điều kiện thích hợp thì sẽ xuất hiện, sẽ trở thành hiện thực.
Hiện thực là những cải đã xuất hiện, đang tồn tại thực sự trong thực tế
2. Mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực
Khả năng và hiện thực luôn tồn tại trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau, không tách
rời, luôn luôn chuyển hoá và thúc đẩy lẫn nhau. Hiện thứch chuẩn bị cho một khả
năng mới sẽ xảy ra, còn khả năng thì có xu hướng trở thành hiện thực. Trong thực tế

năng không thể tự nó trở thành hiện thực nếu không có sự tác động của ngoại cảnh -
con người. Trong đời sống xã hội, hoạt động có ý thức của con người đóng vai trò vô
cùng to lớn và quan trọng trong việc biến khả năng thành hiện thực. Nó có thể đẩy
nhanh, không làm hãm quá trình biến khả năng thành hiện thực, có thể điều khiển khả
năng phát triển theo chiều hướng nhất định bằng cách tạo ra những điều kiện tương
ứng.
Trong cuộc sống của chúng ta, hiện thực và khả năng luôn luôn đi đôi, song hành và
tồn tại cùng nhau. Mặc dù thế các điều kiện khách quan, chủ quan cũng đóng vai trò
quan trọng và tác động trực tiếp tới sự biến đổi của khả năng và hiện thực. Vai trò của
điều kiện khách quan, chủ quan là không thể thiếu nếu như muốn thúc đẩy và tồn tại
của khả năng và hiện thực.
II. Vận dụng cặp phạm trù khả năng hiện thực để phân tích về nguy cơ xói lở và nạn ô
nhiễm ở sông Sài Gòn và sông Đồng Nai.
1. Hiện trạng của 2 con sông
Sông Sài Gòn và sông Đồng Nai đang đứng trước nguy cơ xói lở mạnh.
Như chúng ta đa biết, trên tất cả các con sông từ Bắc vào Nam ở nước ta hiện nay
đang có nguy cơ bị khai thác bừa bai gây ra hiện trạng của 2 con sông Sài Gòn và
sông Đồng Nai ở ngoại thành thành phố Hồ Chí Minh . Chính vì bị khai thác mạnh
mẽ về nguồn nước, nguồn cát nên hai con sông đa bị sụt lở và ô nhiễm nghiêm trọng.
Như chúng ta đa biết nguồn nước đa bị ô nhiễm thì khó lòng cứu chữa được vì nước
là tài sản vô giá.
Trên hạ lưu của sông Sài Gòn hiện đa có khaỏng 33km bị xói lở mạnh kéo dài xa
Vĩnh Phú (huyện Thuận An tỉnh Bình Dương) đến mũi Đèn Đỏ thuộc huyện Nhà Bè
thành phố Hồ Chí Minh. Trong đó đoạn từ tỉnh Vĩnh Phú đến chân cầu Sài Gòn dài
khoảng 20km đang bị xói lở rất nghiêm trọng kéo dài liên tục trong 3 năm từ 2000 -
2002. Những điểm nóng về xói lở trên đoạn này là địa phận huyện Thuận An (Bình
Dương), khu bán đảo Bình Quới - Thanh Đa quận Thủ Đức, quận 2 và quận 12. Theo
khảo sát của tiến sĩ Nguyễn Bá Hoằng thuộc Liên đoàn địa chất thuỷ văn - địa chất
công trình Việt Nam thì cách cầu Bình Phước 1,5km về phía thượng lưu bờ trái, từ
năm 2000 đến nay đa xói lở dài khoảng 300m, sâu vào bờ 15m. Người dân ở đây hết

đáng kể. Trong khi đó việc khai thác cát bừa bai thì ngày càng tăng dẫn đến việc xói
lở bờ càng tăng là không thể tránh khỏi. Vì nguyên lý cân bằng lượng bùn cát sông -
mà lại không được bồi đắp nên sông đa phải "chiếm đoạt" đất cát của bờ dẫn đến tình
trạng xói lở ngày một tăng. Theo kết quả của nhiều nhà nghiên cứu cho thấy những
khu vực bị xói lở ở sông Sài Gòn - Đồng có cấu trúc môi trường địa chất bất lợi: trên
cùng là lớp đất sét dẻo, dày chưa tới 2m, đoạn bờ trái là bùn sét có độ bền rất thấp.
Thêm vào nữa là vấn đề ô nhiễm nguồn nước tại những nơi bị xói lở mạnh cũng
nghiêm trọng hơn.
Trên sông Sài Gòn, đoạn bờ trải dài khoảng 250m, cách cầu Bình Phước khoảng
100m về phía thượng lưu và đoạn bờ trái dài khoảng 300m cách cầu Bình Phước về
phía thượng lưu có nguy cơ sụt lở mạnh. Cùng đó là đoạn bờ dài trên 1km trên bán
đảo Bình Quới Thanh Đa thuộc phường 27, 28 quận Bình Thạnh là nơi tiềm ẩn nguy
cơ xói lở nghiêm trọng. Thêm nữa là những nguy cơ xói lở trong thời gian tới ở khu
vực đối diện nhà máy xi măng Hà Tiên, nhà máy Fatumi, bán đảo Bình Quới - Thanh
Đa thuộc phường 25 - 26 quận Bình Thạnh, kênh Vân Thuật, nga ba sông Nhà Bè,
Phú Xuân.
Hai con sông Sài Gòn - Đồng Nai đang đứng trước những nguy cơ thử thách vô cùng
to lớn nhưng việc khai thác cát bừa bai, việc làm ô nhiễm nguồn nước lại chưa được
ngăn chặn triệt để. Với những thách thức như hiện nay thì nhà nước cũng như các
cấp, ngành cần quan trâm và có những giải pháp cụ thể nhằm cứu van tình trạng hiện
thời của 2 con sông Sài Gòn - Đồng Nai.
3. Các giải pháp để tránh nguy cơ xói lở và ô nhiễm cho 2 con sông Sài Gòn - Đồng
Nai
Trước tình hình hiện nay của 2 con sông thì cần có những giải pháp cụ thể như sau:
Một là (chủ động) tác động trực tiếp vào dòng chảy, làm thay đổi hướng dòng chảy,
giảm cường độ dòng chảy tác động vào lòng dẫn như kè bờ…
Hai là (bị động), tác động vào lòng dẫn làm tăng khả năng bảo vệ của lòng dẫn, trong
đó gia cố lòng dẫn như kè áp mái hộ bờ bằng đá xây, lồng đá, rọ đá, bê tông. Trồng
cây để giữ bờ, giảm tác động lên bờ bằng cách di dời các công trình, các cơ sở kinh
doanh, cơ sowr sản xuất ra xa bờ sông.