TÂM LÝ HỌC Y HỌC Mục tiêu học tập
1.Trình bày được đối tượng và phương pháp nghiên cứu của tâm lý học y học.
2.Trình bày được các nhiệm vụ của tâm lý y học

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÂM LÝ Y HỌC

Từ xa xua người ta quan tâm đến vấn đề tâm lý người bệnh và tâm lý người thầy
thuốc.Những năm gần đây, nhờ sự phát triển của tâm lý học và y học hiện đại mà nhiều
ngành khoa học mới đã đề ra để nghiên cứu sâu thêm về vấn đề này. Trong số những
khoa học đó có tâm lý học y học.
Tâm lý y học là khoa học nghiên cứu tâm lý người bệnh, tâm lý nhân viên y tế
trong quá trình phòng và chữa bệnh. Nó là khoa học cần thiết cho tất cả các thầy thuốc ở
các chuyên khoa và nhờ nó nên nhu cầu điều trị toàn diện, nhu cầu không ngừng nâng
cao cả sức khỏe thể chất lẫn sức khỏe tâm lý của con người ngày càng được đáp ứng tốt
hơn.
1. Các quan niệm khác nhau về tâm lý học y học
1.1. Các quan niệm nguyên thủy
Trong một thời gian dài, loài người có khuynh hướng cơ bản là giải thích một
cách thần bí các hoạt động tâm lý và bệnh tâm thần. Song bên cạnh những quan niệm
thần bí là những quan niệm mang tính khoa học như: Alkmon đã đề cập đến mối quan hệ
giữa hiện tượng tâm lý và não; Hypocrate đã nói tới yếu tố dịch thể trong mối quan hệ
giữa tâm lý và cơ thể.Những quan niệm hết sức tiến bộ này đã trở thành một trong những
cơ sở cho sự ra đời của tâm lý y học sau này.
1.2. Y học và tâm lý học thời trung cổ
Thế kỷ XVI, tại Italia, đã có một số quan niệm về bệnh tật thoát khỏi sự thần
bí.Mercurial cho rằng trầm cảm có thể do nguyên nhân thực thể hoặc do tổn thất tính cảm
gây ra. Platon là bác sĩ đầu tiên đề xuất cách phân loại bệnh tâm thần theo bệnh sinh và
đã tính đến vai trò của các yếu tố di truyền, nội sin, ngoại sinh trong cơ chế của bệnh.

I.P.Pavlop đã phts triển quan điểm của Xetrenop và đề ra phương pháp phản xạ có
điều kiện. Với phương pháp này, ông đã tìm ra quy luật cơ bản và cơ chế hoạt động của
não, khám phá ra vai trò của hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ hai.Học
thuyết thần kính chủ đạolà học thuyết tâm lý - thần kinh chủ đạo. Học thuyết này cũng
khẳng định vai trò then chốt của ý thức trong hoạt động của con người.
Dựa vào học thuyết Mác- Lênin, chúng ta có thể nhận thức đúng đắn hoạt động
tâm lý của con người với tư cách là một nhân cách, một chủ thể của nhận thức.
1.5.Một số quan niệm về phương Tây về tâm lý y học
Ở phương tây, đặc biệt ở Mỹ tuy đã hình thành quan điểm thừa nhận con người là
tượng trưng cho sự thống nhất giữa cơ thể và tâm hồn, song lại quá nhấn mạnh vai trò của
các yếu tố tâm lý trong bệnh sinh của tất cả các bệnh, kể cả bệnh chức năng và bệnh thực
thể.
Bệnh tật, theo các nhà tâm lý thực thể là hậu quả của sự xung đột giữa hai nguyên
lý thỏa mãn, hiện thực và đã được định sẵn trong tâm lý con người. Theo họ, tình trạng lo
sợ, phẫn nộ, bị kiềm chế
được biểu hiện trong bệnhtim, bệnh ngoài da…. Các nhà tâm lý
thực thể còn cho rằng, phù hợp mỗi loại nhân cách là một loại bệnh.
1. VỊ TRÍ, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU TÂM LÝ Y HỌC
Tâm lý y học vừa là bộ phận của y học vừa là bộ phận của tâm lý học có đối tượng và
nhiệm vụ nghiên cứu tâm lý người bệnh, tâm lý nhân viên y tế trong hoạt động phòng
bệnh, phòng bệnh góp phần không ngừng bảo vệ và nâng cao sức khỏe th
ể chất tâm thần
con người và xã hội.
Tâm lý y học là lĩnh vực khoa học ứng dụng của tâm lý học và tâm lý y học có quan hệ
chặt chẽ với tâm lý học đại cương. Những nghiên cứu ứng dụng của tâm lý y học chỉ có
thể phát triển trên cơ sở của tâm lý học đại cương đã được nghiên cứu, xây dựng và phát
triển vững chắc. Tuy nhiên ngược lại tâm lý y học phát triển cũng góp phần hoàn thiện
thêm về lý luận khoa học cho tâm lý học đại cương.
II.ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ CỦA TÂM LÝ HỌC Y HỌC
1. Vị trí, đối tượng nghiên cứu của tâm lý y học

2.4 Nội dung nghiên cứu của tâm lý y học
Các nội dung cơ bản gồm:
- Những quy luật cơ bản về tâm lý người bệnh, tâm lý thầy thuốc và nhân viên y tế, tâm
lý giao tiếp, không khí tâm lý trong các cơ sở điều trị.
- Học thuyết về tác động tương hỗ giữa tâm lý và thực thể.
- Tác động tâm lý của các yếu tố môi trường tự nhiên, xã hội đối với bệnh.
- Y đức và phẩm chất đạo đức của thầy thuốc và nhân viên y tế.
- Nguyên tắc, phương pháp nghiên cứu tâm lý trong lâm sàng.
- Một số vấn đề tâm lý học trong giám định sức khỏe, lao động, quân sự
3. Cấu trúc của tâm lý học y học
Tâm lý y học gồm các phần chính sau:
3.1 Đại cương tâm lý học y học.
3.2 Một số nét cơ bản về tâm lý con người.
3.3 Tâm lý học người bệnh.
- Tâm lý học bệnh sinh.
- Tâm lý học môi trường người bệnh.
3.6 Tâm lý liệu pháp, liệu pháp phục hồi sức khỏe.
3.7 Stress và vệ sinh tâm lý.
3.8 Một số vấn đề về tâm lý học thần khinh và tâm lý bệnh học.
3.9 Tâm lý học chẩn đoán và một số trắc nghiệm tâm lý trong lâm sàng.
4. Ý nghĩa của tâm lý y học với hoạt động của nhân viên y tế
Sự tiến bộ của nền y học hiện đại được đặc trưng bằng sự phát triển của hai
khuynh hướng: một mặt đi sâu nghiên cứu cơ chế của bệnh; mặt khác, nghiên cứu người
bệnh một cách toàn diện, trong mối quan hệ tương hỗ giũa thế giới bên trong và thế giới
bên ngoài. Kết quả của sự phát triển này là làm nẩy sinh nhiều chuyên khoa y học mới,
trong đó có tâm lý y học. Đây là một chuyên khoa y học cơ sở, cần thiết cho tất cả các
nhân viên y tế.
Con nguời khi bị bệnh, tâm lý ít nhiều đều bị biến đổi do tác động của bệnh tật và
ngược lại, tâm lý không bình thường là một trong những nguyên nhân phát sinh, phát
triển của bệnh tật.

- Thu nhập thông tin tạo điều kiện cho mối quan hệ giao tiếp.
- Khai thác bệnh: Cần chú ý trạng thái chung, sự rối loạn giấc ngủ, biến đổi khí sắc và
trạng thái tâm lý khác thường của người bệnh.
- Khai thác tiền sử bệnh: Hỏi bệnh nhân về thời điểm xuất hiện bệnh? bắt đầu và diễn
biến ? tiền sử đời sống, mối quan hệ của bệnh nhân nhằm tìm cơ hội thâm nhập vào thế
giới nội tâm của người bệnh, tạo mối quan hệ tốt giữa thầy thuốc và người bệnh.
5.2 Phần khám các triệu chứng khách quan
Tìm hiểu trạng thái tâm lý: tìm hiểu đầy đủ trạng thái tâm lý, ý thức, các hoạt động của
người bệnh, Sơ bộ đánh giá mức độ phát triển trí tuệ, khí chất, những nét tính cách đặc
trưng, phản ứng xúc cảm của người bệnh
5.3 Phần kết luận
Trong phần kết luận, ngoài việc chẩn đoán bệnh cần phải có các chẩn đoán về nhân cách,
về trạng thái người bệnh.
Xem nhân cách người bệnh hướng nội hay hướng ngoại, kiểu khí chất chính.
Xác định hình ảnh lâm sàng bên trong của bệnh, trạng thái tâm lý người bệnh trong mối
tương quan với bệnh và hoàn cảnh mắc bệnh.
Đề xuất nghệ thuật giao tiếp, kế hoạch thực hiện tâm lý trị liệu, vệ sinh tâm lý, với người
bệnh.
Tóm lại, tâm lý học y học nghiên cứu những vấn đề về tâm lý người bệnh, tâm lý
thầy thuốc,tâm lý bệnh học…bừng những phương pháp đặc trưng của mình. Nó có cơ sở
phương pháp luận là những quan điểm duy vật biện chứng và học thuyết thần kinh chủ
đạo. Tâm lý học y học thực s
ự cần thiết cho một nền y học hiện đại. Chỉ có những người
thầy thuốc vừa có đủ tri thức về y học thực thể, vừa có hiểu biết sâu sắc về tâm lý y học
mới có thể phòng bệnh, chữa bệnh một cách toàn diện và có hiệu quả.