Tìm hiểu đoạn trích Uy-lit-xơ
trở về I . Một vài nét về văn học Hi Lạp cổ đại

- Văn học Hi Lạp cổ đại là "mảnh đất nuôi dưỡng" nghệ thuật. Hi Lạp
sau này. Nó hình thành và phát triển trong bảy tám thế kỷ từ khoảng thế
kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 1 trước Công nguyên.

- Nó gồm có Thần thoại Hi Lạp, sử thi Hi Lạp, bi kịch và hài kịch Hi
Lạp.

Là nguồn thơ không bao giờ vơi cạn, văn học Hi Lạp cổ đại đã ca ngợi
tự do, công lí dân chủ,tình yêu, đạo lí, nhân đạo, đề cao lí tưởng anh
hùng, chiến thắng số mệnh Nó đã xây dựng nên những hình tượng kì
vĩ tráng lệ, huyền diệu và chữ tình đằm thắm, vô cùng cao cả và đẹp đẽ.
Nó mãi mãi là dấu ấn chói ngời của nền văn minh Tây Âu thuở bình
minh nhân loại.

Theo truyền thuyết Hômerơ là nhà thơ mù ở Tiểu Á, vào thế kỷ thứ 9
trước Công nguyên đi lang thang khắp các thành bang kể truyện thơ của
mình. Ông được coi là tác giả 2 cuốn sử thi Iliat và Ôđixê.

1.Nguồn gốc đề tài

Iliat là bài ca về thành Iliông (còn gọi là Tơroa) gồm 15.683 câu thơ nói
về cuộc chiến tranh 10 năm ở thành Tơroa. "Ôđixê" là sự nối tiếp sử thi
Iliat gồm 12.110 câu thơ, chia thành 24 khúc ca. Ôđixê kể lại cuộc hành
trình về quê hương của Uylitxơ sau chiến thắng chiếm đánh thành
Tơroa; một hành trình kéo dài 10 năm.

Uylitxơ đến Itacơ quê hương sau 20 năm trời chinh chiến. Chàng giả
dạng người hành khất đến gặp người chăn lợn cũ Ơmê, sau đó chàng bí
mật gặp lại con trai Têlêmac. Hai cha con bàn mưu giết bọn cầu hôn.
Sau 10 năm trì hoãn, cuồi cùng Pênêlốp, vợ chàng phải ra điều kiện, ai
bắn trúng một phát xuyên qua 12 vòng trong của 12 cái rìu thì nàng sẽ
lấy người đó. Uylitxơ vào cung điện của vợ mình trong vai hành khất.
Nhũ mẫu Ơriclê theo phong tục đã rửa chân cho chàng, phát hiện ra
Uylitxơ qua vết sẹo bị lợn lòi húc ở chân. Chàng đã ra hiệu cho Ơriclê
giữ bí mật. Cuộc tỉ thí bắt đầu.108 vị cầu hôn đều thất bại, chỉ có người
hành khất đã bắn xuyên 12 chiếc rìu. Hai cha con Uylitxơ đã trừng trị
bọn cầu hôn và lũ người nhà phản bội. Nhưng Pênêlốp vẫn không chịu
nhận chàng. Chỉ đến lúc Uylitxơ chỉ ra cái dấu riêng của chiếc chân
giường là một cái gốc cây, Pênêlốp mới chịu nhận ra chồng nàng. Cuộc
dàn xếp với thân nhân bọn cầu hôn bị giết diễn ra những ngày sau đó.

3.Giá trị của tác phẩm

a.Sử thi Ôđixê ca ngợi chí tuệ, dũng khí và nghị lực của con người với
khát vọng chinh phục thế giới chung quanh và niềm mơ ước về một cuộc
sống hoà bình, yên vui, hạnh phúc. Nó còn ca ngợi tình yêu quê hương,
tình vợ chồng, cha con, tình bạn cao cả, thuỷ chung.

b. Sử thi Ôđixê có cốt truỵên chặt chẽ, hấp dẫn và li kì. Ngôn ngữ tráng
lệ. Nhân vật Uylitxơ là một anh hùng mà trí tuệ, mưu trí "sánh ngang với
thần linh". Chất bi kịch, màu sắc thơ mộng huyền ảo như muôn ngàn sợi
chỉ màu óng ánh dệt nên sử thi này, thể hiện một vẻ đẹp riêng không thể
nào bắt chước nổi.

II . Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về


Uylitxơ sẽ nhận ra nhau qua "những dấu hiệu riêng" chỉ có hai người
biết còn người ngoài không ai biết hết. Thật là thận trọng, thông minh và
giàu niềm tin.

- Uylitxơ trách "nàng thật là người kì lạ", các thần đã ban cho nàng "một
trái tim sắt đá" Lúc bấy giờ Uylitxơ vừa tắm và thay quần áo xong
"đẹp như một vị thần". Nàng ra lệnh cho nhũ mẫu "Khiêng giường ra
khỏi gian phòng vách tường kiên cố "để thử chồng" Khi nghe
Uylitxơ nói lên chân giường là một gốc cây cảm lảm không thể nào di
chuyển được thì Pênêlốp "bủn rủn cả chân tay", "chạy ngay lại, nước
mắt chan hoà, ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng". Hai mươi năm ấy
biết bao nhiêu tình! Pênêlốp nhìn chàng không chán mắt và hai tay trắng
muốt của nàng cứ ôm lấy cổ chồng không lỡ buông rời".

Tóm lại, Pênêlốp là một người vợ thuỷ chung rất thận trọng như nàng
nói "vì đời chẳng thiếu gì người xảo quyệt, chỉ làm điều tai ác". Pênêlốp
rất thông minh, kín đáo và bình tĩnh làm chủ cảnh ngộ. Nàng là một phụ
nữ, một người vợ rất giàu tình cảm khi nhận ra Uylitxơ đích thực là
chồng mình.

b. Uylitxơ

- Với kì mưu "con người gỗ thành Tơroa" chàng là một người trần mà
mưu trí "sánh ngang thần linh". Mười năm trời lênh đênh biển cả, trải
qua bao gian nguy, Uylitxơ là hiện thân của lòng dũng cảm, mưu trí và
có nghị lực phi thường.

- Là một con người giàu lòng yêu quê hương, gia đình, vợ con.

- Lập mưu giết bọn cầu hôn chứng tỏ "cha vẫn là người nổi tiếng khôn