TÌM HIỂU TIỂU SỬ NHÀ
THƠ LÝ BẠCH

Thời Khai Nguyên, lúc hoa nở đẹp, vua Đường Minh Hoàng cùng
Dương Quý Phi ra ngắm hoa, sai nhạc đội ca hát. Lần này vua muốn có
lời ca ngợi sắc đẹp của Dương Quý Phi, liền vời Lý Bạch đương say
rượu vào đặt cho. Lý Bạch đang say viết liền 3 bài Thanh Bình điệu.
Vua và Quý Phi rất thích. Sau này Dương Quốc Trung, Cao Lực Sĩ,
những người từng bị Lý Bạch làm nhục gièm pha ông với Dương Quý
Phi (em gái của Dương Quốc Trung) về bài Thanh Bình Điệu, bài này có
đoạn:

Khả liên Phi Yến ỷ tân trang

Hai người cho là Lý Bạch sánh ngang Quý Phi với Triệu Phi Yến, một
hoàng hậu bị thất sủng. Dương Quý Phi từ đó không ưa Lý Bạch, lại
thêm Trương Ký ganh ghét gièm pha, Lý Bạch phải cuốn gói khỏi triều
đình.

Cái chết

Thời kỳ sau của Lý Bạch ít được chú ý, đến khi Đường Đại Tông - một
người yêu thơ Lý Bạch - lên ngôi thì ông đã không còn nữa rồi. Có
người bảo ông chết do bệnh, nhưng trong dân gian còn lưu truyền một
chuyện đẹp đẽ về cái chết của Lý Bạch:

Tại sông Thái Trạch, huyện Đang Đồ, trong một đêm rằm, Lý Bạch
đang say xỉn trên bờ sông, thấy trăng in đáy nước đẹp quá, liền nhảy
xuống với bắt mà chết đuối. Nơi đó có một cái đài, người sau đặt tên là
Tróc nguyệt đài (Đài bắt trăng). Chuyện này được Đỗ Phủ, Vương Định
Bảo, Hồng Dung Trai ghi lại.

Xuân nhật độc chước, Đối tửu ).

Lý Bạch làm thơ lối Cổ Phong rất được yêu thích, ngoài ra còn có thơ tứ
cú, bát cú. Sau đây là những bài được truyền tụng:

Vọng Lư sơn bộc bố

Nhật chiếu hương lô sinh tử yên,
Dao khán bộc bố quải tiền xuyên.
Phi lưu trực há tam thiên xích,
Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên.
Xa ngắm thác núi Lư

Nắng rọi Hương Lô khói tía bay,
Xa trông dòng thác trước sông này :
Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước,
Tưởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây.

Hành lộ nan

Đình bôi đầu trợ bất năng thực
Bạt kiếm tứ cố tâm mang nhiên

Hành lộ nan! Hành lộ nan
Đa kỳ lộ, kim an tại?
Trường phong phá lãng hôi hữu thì
Trực quải vân phàm tế thượng hải.

Ba trăm chén cũng dồn một cuộc.
Cụ Sầm rủ cụ Đan khuyên chuốc,
Rượu nâng lên chớ được dừng tay.
Vì ngươi hát một khúc này,
Xin ngươi sẽ lắng tai nghe lấy.
Tiệc chung cổ ngọc vàng là mấy,
Hãy nên say say mãi tỉnh chi mà.
Thánh hiền xưa cũng vẵng xa,
Chỉ có rượu với người say là vẫn để.
Tiệc Bình Lạc xưa kia cũng thế,
Muời nghìn chung mặc thích vui cười.
Tiền chủ nhân bao quản vắn dài,
Cũng mua nữa cùng ngươi khuyên rót.
Ngựa hoa tốt mà áo cừu cũng tốt,
Gọi đồng ra đổi lấy rượu ngon.
Cùng ngươi giải vạn kiếp buồn.
Dịch: khuyết danh
Thanh bình điệu kỳ 1 - Dịch
Ngô Tất Tố
Thoáng bóng mây hoa, nhớ bóng hồng.
Gió xuân dìu dặt giọt sương trong
Ví chăng non ngọc không nhìn thấy,
Dưới nguyệt đài Dao thử ngóng trông.

Bài ca người hiệp khách
Khách nước Triệu phất phơ giải mũ
Gươm Ngô câu rực rỡ tuyết sương