TÌM HIỂU TIỂU SỬ NHÀ
THƠ LÝ BẠCH

Lý Bạch (tiếng Trung: 李白; bính âm: Lǐ Bái / Lǐ Bó; 701- 762) là nhà
thơ danh tiếng nhất thời thịnh Đường nói riêng và Trung Hoa nói chung,
được hậu bối tôn làm Thi Tiên.

Thân thế

Theo lời Lý Bạch kể lại, thì ông là hậu duệ của tướng quân Lý Quảng
nhà Hán, là cháu chín đời của Vũ Chiêu Vương Lý Cao nước Tây
Lương thời Ngũ Hồ thập lục quốc. Có sách ghi ông là con cháu đời sau
tông thất nhà Đường. Tương truyền lúc ông sắp sinh, bà thân mẫu nằm
mộng thấy sao Tràng Canh (hay Trường Canh), vi sao này có tên là Thái
Bạch nên đặt tên con là Bạch[1]. Sau này ông tự đặt hiệu là Thái Bạch,
rồi Tràng Canh; ngoài ra do sinh ở làng Thanh Liên nên cũng lấy hiệu là
Thanh Liên cư sĩ. Giới thi nhân bấy giờ thì rất kính nể tài uống rượu làm
thơ bẩm sinh, nên gọi Lý Bạch là: Tửu trung tiên, Lý Trích Tiên.

Về sau này, Đỗ Phủ, thua ông 11 tuổi, được tôn làm Thi Thánh (Thơ
Thánh) thì Lý Bạch được tôn làm Thi Tiên (Thơ Tiên).

Tiểu sử

Vào cuối đời nhà Tùy, một người họ Lý do thiếu nợ phải trốn ra Tây
Vực, kết duyên cùng một Man bà (phụ nữ Tây Vực), đến năm Trường
An nguyên niên sinh ra Lý Bạch (lúc này nhà Đường đang có sự biến do
Võ Tắc Thiên gây ra).

đẹp Trung Hoa, như là hồ Động Đình, sông Tương, Kim Lăng, Dương
Châu, Ngô Việt, Giang Hạ Đến năm 726, ông đến Vân Mộng kết duyên
cùng cháu gái của Hứa tướng công. Thời gian này tài năng thơ bắt đầu
nở rộ. Đến 30 tuổi thì tiếng tăm đã vang đến triều đình. Được mời đi làm
quan, nhưng ông không nhận.

Năm Khai Nguyên thứ 23 (735), ông đi chơi ở Thái Nguyên, gặp Quách
Tử Nghi đang ở tù, ông xin giúp, Quách liền được thả. Ông lại dẫn vợ
rong chơi qua nước Tề, Lỗ, rồi định cư ở Nhiệm Thành. Đến đây Lý
Bạch lại được Khổng Sào Phủ, Hàn Chuẩn, Bùi Chính, Đào Cái, Trương
Thúc Minh - những ẩn sĩ đương thời - rủ lên núi Tồ Lai thưởng ngoạn,
rồi say sưa ở Trúc Khê. Nhóm này được người ta gọi là "Trúc Khê lục
dật".

Vào cung và bị gièm pha

Năm 741, Lý Bạch lại một phen từ bỏ gia đình, vợ con, ông đến Hồ
Nam rồi Giang Tô, Sơn Đông đi đến đâu danh tiếng lan ra đến đó.

Năm đầu niên hiệu Thiên Bảo (742), ông đến Cối Kê, cùng đạo sĩ Ngô
Quân ở ẩn tại Thiểm Trung. Sau đó cùng bạn về Trường An, ở đây ông
gặp thái tử tân khách Hạ Tri Chương, trở nên đôi bạn rượu-thơ thân
thiết. Ông được Hạ Tri Chương tiến cử lên vua Đường Minh Hoàng, vua
Đường nghe danh đã lâu nên rất thích, vời vào điện Kim Loan giao việc
thảo thư từ, sau được phong làm Hàn Lâm, chuyên giữ việc mật. Được
vua Đường và Dương Quý Phi yêu thích. Tại đây, cùng với Hạ Tri
Chương, Thôi Tông Chi, Vương Tiến, Tô Tần, Trương Húc, Tiêu Toại,
Lý Thích Chi hợp thành nhóm "Tửu trung bát tiên".

Đến năm 745, do lối sống của ông gàn dở bê bối, say xỉn suốt ngày, lại

Lý Bạch được tha, liền đi xuống phía đông đến Hán Dương, tiếp tục
cuộc ngao du đây đó, tuy nhiên tuổi già, sức yếu, ông đành đến Đang
Đồ, ở nhờ anh họ là Lý Dương Băng. Đến năm 762, vua Đường Đại
Tông lên ngôi, cho người mời Lý Bạch nhưng trên đường đi thì nghe tin
ông đã qua đời rồi.

Tiểu truyện

Truyện kể về Lý Bạch rất nhiều, ngoại trừ những chuyện phù phép quái
gở, thì những chuyện sau đây được sách sử chép lại và người đời truyền
tụng.

Chuyện thi cử

Năm Thiên Bảo đời Đường Huyền Tông (742), Lý Bạch đến Tràng An
ứng thí, tình cờ gặp Hạ Tri Chương (đang giữ chức Hàn Lâm), cả hai
đều mê rượu, mê thơ nên trở thành thân thiết.

Đề thi năm ấy là: "Không mong văn chương hơn thiên hạ, chỉ cần văn
chương đúng ý quan chấm thi". Khoa thi vừa xong, Hạ Tri Chương sợ
Lý Bạch không có tiền đút lót sẽ bị đánh rớt, liền gửi mộ lá thư giới
thiệu cho giám khảo. Thư đến hai quan giám khảo là Cao Lực Sĩ và
Dương Quốc Trung, hai người này vốn không thích Hạ Tri Chương, nên
càng ghét Lý Bạch. Lúc chấm thi, thấy hai chữ Lý Bạch, Dương Quốc
Trung liền phê: "Người này dốt quá chỉ đáng mài mực cho bọn sĩ tử
thôi". Cao Lực Sĩ phê hùa theo: "Có lẽ chưa đáng mài mực, chỉ đáng cởi
giày cho họ thôi". Rồi đánh hỏng vào bài thi của ông.

Chuyện trong cung