LỜI MỞ ĐẦU

Xã hội lồi người đã trải qua năm chế độ xã hội: xã hội ngun thuỷ,
chiếm hữu nơ lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa. Lịch sử phát
triển của lồi người là sự đấu tranh thay thế lẫn nhau của các chế độ xã hội, xã
hội sau cao hơn xã hội trước. Sự thay thế các hình thái xã hội này là tất yếu do
các quy luật kinh tế chi phối. Nghiên cứu triết học, kinh tế chính trị học cũng
như nhiều mơn khoa học kinh tế khác nhiều người đã có chung nhận xét : qui
luật "quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ và tính chất của lực lượng sản
xuất" là qui luật chi phối tồn bộ hệ thống xã hội từ tước tới nay.
Nước ta phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa
do đó nghiên cứu qui luật này khơng những làm chính sách chiến lược phát triển
kinh tế xã hội của nước ta mà còn làm tiền đề cho sự dự đốn xu thế phát triển
của thế giới để từ đó đề ra những biện pháp và quyết sách hợp lý. Nghiên cứu
mơn triết học em đã lựa chọn đề tài “ Quy luật quan hệ sản xuất và lực lượng
sản xuất và vận dụng quy luật trong q trình cơng nghiệp hóa – hiện đại hóa
ở nước ta”
Bài tiểu luận của em được trình bày thành hai phần:
Chương 1: Cơ sở lý luận cho việc phân tích mối quan hệ giữa lực lượng
sản xuất và quan hệ sản xuất
Chương 2: Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và
trình độ của lực lượng sản xuất trong q trình CNH- HĐH ở nước ta
Do thời gian và trình độ còn hạn chế nên bài viết của em khơng tránh
khỏi những thiếu sót. Em kính mong sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của thầy giáo
và các bạn .
Em xin chân thành cảm ơn .

THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
trỡnh phỏt trin ca sn xut vt cht, trỡnh ca ngi lao ng khụng ngng
c tng lờn, c cu lc lng lao ng cng c thay i mt cỏch tng
ng. Ngy nay, vi cuc cỏch mng khoa hc v cụng ngh, lao ng ang bin
i theo xu hng ngy cng trớ tu húa, lao ng trớ tu ngy cng úng vai trũ
chớnh yu trong lc lng lao ng; hm lng cht xỏm trong sn phm ngy
cng tng.
Trong t liu sn xut thỡ cụng c sn xut úng vai trũ quyt nh. Trỡnh
phỏt trin ca cụng c lao ng quyt nh trỡnh chinh phc t nhiờn ca
con ngi, l tiờu chun phõn bit cỏc thi i kinh t trong lch s. Trong
quỏ trỡnh lao ng sn xut, cụng c lao ng khụng ngng c i mi v
phỏt trin. ú l yu t ng nht ca lc lng sn xut.
Trong thi i ngy nay, khoa khc ó tr thnh lc lng sn xut trc
tip. Nú va l ngnh sn xut riờng, va xõm nhp vo yu t cu thnh lc
lng sn xut, em li s thay i v cht ca lc lng sn xut. Cỏc yu t
cu thnh lc lng sn xut tỏc ng ln nhau mt cỏch khỏch quan, lm cho
lc lng sn xut tr thnh yu t ng nht.
Lc lng sn xut khụng phi l phộp cng ca cỏc yu t m l mt h
thng, trong ú chỳng quan h cht ch, thng nht vi nhau. Cỏc yu t ca lc
lng sn xut tn ti trong mt kiu t chc, phõn cụng lao ng nht nh. Khi
núi n lc lng sn xut khụng th khụng núi n t chc, phõn cụng lao ng
xó hi.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

1.2 Quan h sn xut:
Gn lin vi lc lng sn xut, ú l quan h sn xut. Quan h sn xut
xó hi l quan h kinh t gi ngi vi ngi trong quỏ trỡnh sn xut v tỏi sn
xut xó hi. Quan h sn xut bao gm quan h kinh t xó hi v quan h kinh
t t chc.
Quan h kinh t xó hi biu hin hỡnh thc xó hi ca sn xut, nú biu
hin mi quan h gia ngi vi ngi trờn ba mt ch yu:

xuất đi quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì nó cũng kìm
hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất làm
hình thành quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát
triển của lực lượng sản xuất. Đây là quy luật kinh tế chung của mọi phương thức
sản xuất xã hội.
Quy luật kinh tế đó chi phối lịch sử phát triển của các phương thức sản
xuất xã hội, đồng thời cũng trực tiếp tác động tới sự vận động của mỗi phương
thức sản xuất.
Lịch sử phát triển của nền sản xuất xã hội là lịch sử phát triển của những
phương thức sản xuất kế tiếp nhau từ thấp đến cao: phương thức sản xuất cộng
sản nguyên thuỷ, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ
nghĩa.
1.3 Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát
triển của lực lượng sản xuất
Trong mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất thì lực
lượng sản xuất là nội dung, còn quan hệ sản xuất là hình thức xã hội của sản
xuất. Lực lượng sản xuất thường xuyên biến đổi , còn quan hệ sản xuất tương đối
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

ổn định; lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất , quan hệ sản xuất phải
phù hợp với lực lượng sản xuất và tác động tích cực trở lại lực lượng sản xuất.
- Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất: Xu hướng của sản xuất
vật chất là không ngừng phát triển, sự biến đổi bao giờ cũng bắt đầu bằng sự
biến đổi của lực lượng sản xuất.
Trong quá trình sản xuất, để lao động bớt nặng nhọc và đạt hiệu quả hơn
con người luôn luôn tìm cách cải tiến công cụ lao động và chế tạo ra những công
cụ lao động tinh xảo hơn. Cùng với sự biến đổi và phát triển của công cụ lao
động thì kinh nghiệm sản xuất, thói quen lao động kỹ năng sản xuất kiến thức
khoa học của con người cũng tiến bộ. Lực lượng sản xuất trở thành yếu tố động

yếu của xã hội, nó tạo ra những điều kiện kích thích hoặc hạn chế việc cải tiến
công cụ lao động áp dụng những thành tựu khoa khọc và kỹ thuật vào sản xuất,
hợp tác và phân phối lao động.
Tuy nhiên, không được hiểu một cách đơn giản tính tích cực của quan hệ
sản xuất chỉ là vai trò của những hình thức sở hữu, mỗi kiểu quan hệ sản xuất là
một hệ thống một chỉnh thể hữu cơ gồm ba mặt, quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý
và quan hệ phân phối. Chỉ trong chỉnh thể đó, quan hệ sản xuất mới trở thành
động lực thúc đầy con người hành động nhằm phát triển sản xuất.
Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của
lực lượng sản xuất là quy luật chung nhất của sự phát triển xã hội. Sự tác động
của quy luật này đã đưa xã hội loại người trải qua các phương thức sản xuất:
công xã nguyên thuỷ, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ
nghĩa.
Thời kỳ đầu trong lịch sử là xã hội cộng sản nguyên thuỷ với lực lượng
sản xuất thấp kém, quan hệ sản xuất cộng đồng nguyên thuỷ đời sống của họ chủ
yếu thuộc vào săn bắt hái lượm.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN