70
CHặNG 5
TRĩN TệN
5.1 ởnh nghộa
5.1.1 ởnh nghộa
Trọỹn tỏửn laỡ quaù trỗnh taùc õọỹng lón hai tờn hióỷu sao cho trón õỏửu ra cuớa bọỹ trọỹn nhỏỷn
õổồỹc tờn hióỷu tọứng hoỷc hióỷu cuớa hai tờn hióỷu õoù.
Goỹi : f
ns
: laỡ tỏửn sọỳ cuớa tờn hióỷu ngoaỷi sai
f
th
: laỡ tỏửn sọỳ cuớa tờn hióỷu cỏửn trọỹn vồùi f
ns

f
tg
: laỡ tỏửn sọỳ trung gian lỏỳy ồớ õỏửu ra cuớa bọỹ trọỹn tỏửn.
5.1.2 Nguyón từc
Khi tờn hióỷu ngoaỷi sai vaỡ tờn hióỷu hổợu ờch õổa vaỡo phỏửn tổớ phi tuyóỳn thỗ doỡng õióỷn
tọứng hồỹp õổồỹc khai trióứn theo chuọựi Taylo.
i = a
o
+ a
1
v + a
2
v
2
+ a

ns
t + V
th
cos
th
t) + )VV(
2
a
2
th
2
ns
2
+ +
+
2
a
2
(
2
ns
V cos 2
ns
t + (
2
th
V cos2
th
t) + a
2

th
|
Khi m, n = 1 =
ns

th
: bọỹ trọỹn tỏửn õồn giaớn
m, n > 1 bọỹ trọỹn tỏửn tọứ hồỹp.
Thọng thổồỡng ta choỹn bọỹ trọỹn tỏửn õồn giaớn.

71
5.2 Maỷch trọỹn tỏửn
5.2.1. Maỷch trọỹn tỏửn duỡng Diode
ặu õióứm : õổồỹc ổùng duỷng rọỹng raợi ồớ moỹi tỏửn sọỳ, õỷc bióỷt ồớ phaỷm vi tỏửn sọỳ cao (trón
16Hz). Nhổồỹc õióứm : laỡm suy giaớm tờn hióỷu. a) b)


72
5.2.1.1. Sồ õọử trọỹn tỏửn õồn : Theo õỷc tuyóỳn lyù tổồớng hoùa cuớa diode ta vióỳt õổồỹc quan hóỷ :
i =



<

0vkhi0
0vkhiv.s

Trong õoù : s =
iu
i
R
1
d
d
=
= G

Thay =
2

vaỡ giaớ thióỳt n = 1 ta tờnh õổồỹc họự dỏựn trọỹn tỏửn :
S
tt
=

=
S
S
2
1
n

Tổồng tổỷ õióỷn dỏựn trọỹn tỏửn õổồỹc xaùc õởnh :
G
itt
= G
io
=



=


o
nsi
S

uyóỳn cuớa diode vaỡ daỷng soùng tờn hióỷu

73
5.2.1.2. Sồ õọử trọỹn tỏửn cỏửn bũng :
ióỷn aùp tờn hióỷu õỷt lón hai diode ngổồỹc pha.
ióỷn aùp ngoaỷi sai õỷt lón hai diode õọửng pha.
V
th
D
1
= V
th
cos
th
t
V
th
D
2
= V
th
(cos
th
t + )
V
ns
D
1
= V
ns D2

cos [ - (
ns
-
th
)] = - Itg
2
cos [
ns
-
th
] t
= Itg
2
cos [
ns
-
th
] t
Trón maỷch cọỹng hổồớng ra ta õổồỹc :
itg = itg
1
- itg
2
= 2 Itg.cos
tg
t
5.2.1.3. Maỷch trọỹn tỏửn voỡng
Gọửm 2 maỷch trọỹn tỏửn cỏn bũng mừc nọỳi tióỳp. Trón õỏửu ra sồ õọử naỡy chố coù caùc
thaỡnh phỏửn tỏửn sọỳ
ns

Hỗnh 5.4. Maỷch trọỹn tỏửn duỡng BJT
Mừc BC vồùi V
ns
õỷt vaỡo bazồ

74

ỷc õióứm cuớa sồ õọử BC :
- Phaỷm vi tỏửn sọỳ cao vaỡ sióu cao vỗ tỏửn sọỳ giồùi haỷn cuớa noù cao.
- Hóỷ sọỳ truyóửn õaỷt cuớa bọỹ phỏỷn trọỹn tỏửn thỏỳp hồn so vồùi sồ õọử EC.
Caùc sồ õọử khaùc nhau ồớ caùch õỷt õióỷn aùp ngoaỷi sai vaỡo BJT:
Trón cồ sồớ sồ õọử nguyón lyù, ngổồỡi ta õaợ thióỳt kóỳ nhióửu loaùiồ õọử thổỷc tóỳ khaùc
nhau nhổ dổồùi õỏy :
A. Trọỹn tỏửn duỡng BJT mừc theo BC
A) Maỷch trọỹn tỏửn duỡng BJT õồn mừc theo BC vồùi õióỷn aùp ngoaỷi sai v

th
C
5
L
5
L
4
R
4
R
3
R
2
L
1
L
2
C
4
C
3
C
2
C
1
R
1
Hỗnh 5.7. Maỷch trọỹn tỏửn duỡng BJT õồn
mừc BC vồùi V
ns


B) Maỷch õióỷn trọỹn tỏửn duỡng BJT õồn mừc EC vồùi v
ns
ồớ bazồ.
ióỷn aùp v
ns
õổồỹc õỷt vaỡo bazồ qua õióỷn trồớ nhoớ R
3
:10 - 50, õióỷn trồớ naỡy coù taùc
duỷng nỏng cao õióỷn trồớ mỷt gheùp r
bb
cuớa BJT, do õoù nỏng cao õổồỹc õọỹ tuyóỳn tờnh cuớa
õỷc tuyóỳn BJT.
C. Tỏửng trọỹn tỏửn tổỷ õọỹng BJT vổỡa laỡm nhióỷm vuỷ trọỹn tỏửn vổỡa taỷo dao õọỹng ngoaỷi sai.
V
ns
õổồỹc taỷo nhồỡ quaù trỗnh họửi tióỳpdổồng vóử E qua L
2

L
1
L
2
C
1
R
1
C
2
C
3
C
4
R
2
R
3
R
4
v
ns
Hỗnh 5.8. Maỷch trọỹn tỏửn duỡng BJT õồnmừc EC vồùi V
ns
õỷt vaỡo bazồ
V
CC

1
C
3
v
th
Hỗnh 5.9. Maỷch trọỹn tỏửn tổỷ õọỹng

76
óứ traùnh aớnh hổồớng tổồng họự giổợa v
th
vaỡ v
ns
,
ngổồỡi ta kóỳt cỏỳu maỷch dổồùi daỷng sồ õọử cỏửu,
trong õoù :
R
e,
C
e
laỡ phỏửn tổớ kyù sinh cuớa maỷch vaỡo BJT.
Khi cỏửu cỏn bũng thỗ khọng coỡn tọửn taỷi sổỷ
lión hóỷ giổợa v
th
vaỡ v
ns
trón L
3
caớm ổùng sang
L
2

B
.
A
EL
3
L
2
C
e
R
e
v
ns
R
3
R
1
C
1
v
th
v
tg
C
2
C
3




=
+=
thns2
thns1
vvv
vvv
Doỡng õióỷn ra : i
c
= i
c1
- i
c2

Vồùi : i
c1
= a
o
+ a
1
(v
ns
+ v
th
) + a
2
(v
ns

+ 4a
2
v
th
.v
ns
+ 2a
3
3
th
v + 6a
3
v
th
.v
ns
+
Thay v
ns
= V
ns
.cos
ns
t , V
th
= V
th
.cos
th
t vaỡ bióỳn õọứi ta thỏỳy trong doỡng õióỷn ra coù caùc
B. Trọỹn tỏửn duỡng FET mừc õỏứy keùo

Hỗnh 5.11. Maỷch trọỹn tỏửn duỡng FET
C
2
C
1
R
1
v
th
C
3
R
2
C
5
R
3
C
4
v
tg
V
cc
v
th
v

diãûn thêch håüp.
Chàóng hản giạ trë V
A
âỉåüc chuøn thnh
dảng báûc thang 7 báûc v åí mäùi báûc, ta gạn
cho V
A
mäüt giạ trë råìi rảc. Vê dủ khi V
A

biãún thiãn trong mäüt khong nh 3,5 →
4,5 ta gạn cho nọ mäüt giạ trë l 100.

Mäüt cạch täøng quạ, gi tên hiãûu tỉång tỉû l S
A
(V
A
), tên hiãûu säú l S
D
(V
D
). S
D
âỉåüc
biãøu diãùn dỉåïi dảng m nhë phán nhỉ sau :
S
D
= b
n-1
.2

010
001
000
1 2 3 4 5 6 7
V
A
V
D
Q

∆Q

Hçnh 6.1. Biãøu diãùn quạ trçnh chuøn
âäøi tỉång tỉû sang säú

79
Q = V
LSB
=
12
V
N
AM


V
AM
: laỡ giaù trở cổỷc õaỷi cho pheùp cuớa õióỷn aùp tổồng tổỷ.
V
LSB

111
110
101
100
011
010
001
000
V
A
V
D
Lyù tổồớng
Thổỷc
Sai sọỳ lóỷch khọng
Sai sọỳ õồn õióỷu
Sai sọỳkhuóỳch õaỷi
Meùo phi tuyóỳn
Hỗnh 6.2. ọỹ chờnh xaùc cuớa chuyóứn õọứi AD