12

cụ thể của một hàng hoá cụ thể đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng
tối thiểu, theo một thời hạn được ấn định trước. Hợp đồng tương lai
còn được chuyển giao theo giá thị trường tức là bất kỳ món lợi nào
cũng được giao nhận hàng ngày. Cụ thể là nếu giá của hàng hoá cơ
sở biến động khác với giá đã thoả thuận (giá thực hiện hợp đồng) thì
bên bị thiệt hại do sự thay đổi giá này phải trả tiền cho bên được lợi
từ sự thay đổi giá đó. Việc thanh toán như thế được tiến hành hàng
ngày.

13CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN VIỆT NAM HIỆN NAY.

I. MÔ HÌNH THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT
NAM.
1. Về cơ quan quản lý thị trường chứng khoán.
Đối với Việt Nam, Uỷ ban chứng khoán Nhà nước đã được
thành lập để quản lý và giám sát thúc đẩy cho thị trường phát triển
theo định hướng XHCN và bảo vệ quyền lợi cho các nhà đâu tư.
Đây là bước đi đúng phù hợp với điều kiện của Việt Nam và xu
hướng quốc tế.
2. Về trung tâm giao dịch chứng khoán.
Trung tâm giao dịch chứng khoán tại thành phố Hồ Chí Minh
đã được thành lập. Còn trung tâm giao dịch chứng khoán tại Hà Nội
đang được xem xét thành lập. Hệ thống giao dịch của trung tâm tự
động hoá với trạm làm việc có công suất nhỏ.

chứng khoán của công ty lớn (đủ điều kiện niêm yết) tách biệt với
khu vực giao dịch những chứng khoán của những công ty vừa và
nhỏ không đủ điều kiện niêm yết.
e. Hệ thống giao dịch.
Việt Nam áp dụng hệ thống ghép lệnh. Hệ thống này đơn giản
cho phép có được giá cả, cạnh tranh tốt nhất nên đang được nhiều
nước mới nổi áp dụng. ở Việt Nam trong thời gian đầu khi thị
trường chưa phát triển, khối lượng giao dịch còn nhỏ, nên áp dụng
phương thức ghép lệnh từng đợt để giảm bớt sự biến động của giá
cả.
g. Mức độ tự động hoá.
Trong điều kiện chi phí cho hệ thống tự động hoá ngày càng có
xu hướng giảm thì Việt Nam cần thiết và sử dụng chương trình tự
động hoá ngay từ đầu. Nếu bắt đầu bằng giao dịch thủ công, sau đó
lại thay thế bằng hệ thống tự động thì sẽ tốn kém. Để tiết kiệm chi

15

phí cho thời gian đầu ở Việt Nam chỉ lắp đặt thiết bị với công suất
xử lý thấp. Các thiết bị lắp đặt ở trạng thái mở để khi khối lượng
giao dịch tăng lên có thể lắp đặt thêm nhằm mổ rộng công suất xử lý
của hệ thống.
4. Về lĩnh vực đăng ký, thanh toán - bù trừ và lưu giữ
chứng khoán.
Hệ thống đăng ký, thanh toán - bù trừ và lưu giữ chứng khoán.
Các chức năng đăng ký, thanh toán, bù trù và lưu giữ được kết hợp
vào một trung tâm duy nhất trong cả nước. Các công ty chứng
khoán và các ngân hàng được cho phép trở thành công ty lưu ký.
5. Về các tổ chức trung gian.
Ở Việt Nam, các ngân hàng chỉ được phép kinh doanh chứng

trọng vốn có của nó cho nền thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ
được quan tâm một cách đáng kể để phát triển một cách hoàn thiện.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang có ít chứng khoán
được giao dịch cả về số lượng và giá trị. Hiện có năm cổ phiếu của
SAM, REE, TMS, HAP và LAFOOCO và trái phiếu của Ngân hàng
đầu tư phát triển cùng với trái phiếu chính phủ đang được giao dịch.
Việc có ít loại chứng khoán được giao dịch là do có ít doanh nghiệp
có đủ điều kiện để niêm yết trên thị trường chứng khoán làm cho
trên thị trường luôn xuất hiện tình trạng cầu lớn hơn cung, giá cả
vượt quá giá trị thực của chứng khoán. Hơn nữa, các lý do còn là
các doanh nghiệp không có nhu cầu vốn để mở rộng sản xuất kinh
doanh hay nếu phát hành cổ phiếu mới thì tỉ lệ nắm giữ cổ phiếu sẽ
giảm và giảm vị trí trong Hội đồng quản trị hay do việc định giá gặp
phải khó khăn vì do tổ định giá của Bộ tài chính tiến hành hay do
Ban lãnh đạo thích vay ngân hàng hơn. Đó còn là do quá trình cổ
phần hoá các doanh nghiệp Nhà nước chậm hay chưa cổ phần hoá
các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Hiện nay các công ty chứng khoán đang bị thua lỗ vì có quá ít
chứng khoán giao dịch cả về số lượng và giá trị. Đó là vì khuôn khổ
pháp lý chưa được nới rộng để các nhà đầu tư nước ngoài có thể
tham gia mua bán chứng khoán. Thông tư của Uỷ ban chứng khoán
Nhà nước từ 29/11/2000 qui định phí dịch vụ môi giới mua, bán
chứng khoán nhỏ hơn hoặc bằng 0,5% giá trị giáo dịch cổ phiếu làm
cho việc hoạt động của các công ty chứng khoán càng khó khăn hơn
do phí giảm đi trong khi có ít chứng khoán được giao dịch trên thị

17

trường. Lãi suất của trái phiếu chính phủ chưa hấp dẫn so với lãi
suất tiền gửi tiết kiệm là nguyên nhân làm cho trái phiếu ít được

Nhà nước giữ vai trò quyết định trong việc xây dựng, quản lý,
khuyến khích và tạo điều kiện cho thị trường phát triển theo đúng
đường lối và định hướng của Đảng và chính phủ.
Uỷ ban chứng khoán Nhà nước là cơ quan nhà nước quản lý
thống nhất, nhằm tạo điều kiện cho thị trường hoạt động thông suốt,
hiệu quả và an toàn.
Việt Nam sẽ xây dựng một thị trường chứng khoán có tổ chức,
hoạt động công bằng, hiệu quả an toàn, bảo vệ lợi ích của nhà đầu
tư, phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của đất nước, từng
bước hội nhập với thị trường chứng khoán của các nước trong khu
vực và thế giới.
Việt Nam sẽ xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán từ
qui mô nhỏ đến qui mô lớn, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện phù
hợp với điều kiện và tình hình cụ thể của đất nước.
II. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG
CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.
Thị trường chứng khoán là phong vũ biểu của nền kinh tế, các
mối quan hệ về huy động và luân chuyển vốn trên thị trường chứng
khoán được hình thành và biến đổi trên cơ sở phản ánh của các điều
kiện kinh tế vĩ mô. Chính vì vậy, các chính sách nhằm đảm bảo tính
vững chắc và ổn định của nền kinh tế có tầm quan trọng rất lớn đối
với sự phát triển của thị trường chứng khoán.
Sự ổn định kinh tế vĩ mô và sự nhất quán trong chiến lược phát
triển, vai trò của hệ thống quản lý có tính chất quyết định đối với sự
thành bại của một thị trường. Vì vậy, chúng ta cần sớm xem xét các
văn bản pháp quy hiện hành để điều chỉnh một cách đồng bộ, phù

19

hợp các mâu thuẫn trong các văn bản pháp qui đó. Điều thực sự cần

cung và cầu đối với hàng hoá trên thị trường. Do đó trong thời kỳ
đầu mới ra đời thị trường chứng khoán, chúng ta cần tập trung đẩy

20

mạnh các nguồn cung về chứng khoán theo hướng khuyến khích các
doanh nghiệp có đủ điều kiện phát hành chứng khoán ra công chúng
(cả về phát hành lần đầu và phát hành thêm cổ phiếu mới). Chúng ta
cần thực hiện các biện pháp hỗ trợ, ưu đãi, cho các doanh nghiệp
huy động vốn thông qua phát hành chứng khoán. Để đẩy mạnh cầu
chứng khoán, chúng ta cần khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham
gia mua chứng khoán trên cơ sở các biện pháp phát triển kinh tế
nhanh, bền vững, kiểm soát lạm phát, nâng cao đời sống nhân dân
nhằm tăng trưởng mức tiết kiệm trong dân cư. Thực hiện chính sách
dần dần mở cửa thị trường một cách thích hợp để khuyến khích đầu
tư nước ngoài, việc phát triển hệ thống trung gian tài chính hoạt
động trên thị trường chứng khoán, hệ thống giám sát có hiệu quả,
tăng cường phổ biến, phổ cập kiến thức về thị trường chứng khoán.
Thêm vào đó, cần phải xúc tiến nhanh việc thành lập thị trường phi
chính thức và thị trường chứng khoán tại Hà nội hay các trái phiếu
cần có lãi suất hẫp dẫn hơn lãi suất tiền gửi tiết kiệm.
Các cơ quan chức năng Nhà nước phải quản lý chặt chẽ các tiêu
chuẩn phát hành, đảm bảo chứng khoán phát hành phải là chứng
khoán có chất lượng, ban hành chế độ kế toán, kiểm toán thống nhất
để nâng cao chất lượng của các thông tin về thị trường chứng khoán
trên thị trường, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư có thể hiểu được
các thông tin đó và ra quyết định đầu tư chính xác. Thực hiện chế
độ công bố thông tin bắt buộc, xử lý nghiêm minh các vi phạm
trong phát hành và giao dịch chứng khoán.
Nhà nước cần có chính sách tạo nguồn nhân lực cho thị trường

5. Tạp chí Đầu tư chứng khoán.