Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
15
Bài 2:
KỸ THUẬT XI HÀN VÀ THIẾT KẾ MẠCH IN

I.THIẾT BỊ SỬ DỤNG:
- Mỏ hàn điện 40W, đồ gác mỏ hàn điện.
- Dây đồng mỗi học sinh khoãng 0,5m.
- Chì hàn, nhựa thông hàn, kềm cắt và dao.
- Mạch in mỗi học sinh 1tấm mạch in 4x5cm.
- Thuốc ngâm mạch in.
- Giấy nhám nhuyễn, bút lông dầu.
II.MỤC TIÊU:
- Nắm được phương pháp hàn và sử dụng mỏ hàn.
- Thực hành các mối hàn cơ bản theo đúng thao tác kỹ thuật.
- Hàn được các mối nối đạt yêu cầu về kỹ thuật và mỹ thuật.
- Hàn linh kiện và vận hành vào mạch.
- Thiết kế được mạch in theo đúng yêu cầu.
III.NỘI DUNG:
3.1 KỸ THUẬT XI HÀN
3.1.1 Dụng cụ đồ nghề:
3.1.1.1 Mỏ hàn điện:
- Sử dụng loại mỏ hàn dùng điện trở đốt nóng 40W (không dùng mỏ hàn đốt nóng
theo nguyên lý ngắn mạch thứ cấp biến áp, để tránh ảnh hưởng của từ trường lên
linh kiện khi hàn, nhất là đối với IC CMOS).
- Đồ gác mỏ hàn: khi chưa sử dụng mỏ hàn ta phải gác mỏ hàn vào đồ gác mỏ
hàn.

Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
16
3.1.1.2 Chì hàn, nhựa thông:

cần chú ý, sau khi làm sạch ta phải tiến hành xi chì ngay.
- Muốn xi chì, đầu tiên phải làm nóng dây dẫn cần xi, đặt mỏ hàn bên dưới và
vuông góc với dây. Khi truyền nhiệt quan sát nơi cần xi, màu hồng của dây
Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
17
sẽ sẫm dần khi nhiệt độ gia tăng, trong lúc quan sát ta đưa chì hàn tiếp xúc
lên dây dẫn, chì hàn đặt khác phía với đầu mỏ hàn.
- Khi điểm cần xi chì đủ nhiệt độ, chì sẽ chảy ra và bọc quanh dây tại điểm xi
chì. Nhờ thao tác này, nhựa thông có sẳn trong chì chảy ra tẩy sạch điểm cần
xi, chì loang từ mặt trên xuống phía dưới và đi về phía nguồn nhiệt. Tuy
nhiên nếu đưa quá nhiều chì vào điểm xi chì, lớp xi quá dầy hoặc bị bám
màu nâu do nhựa thông chảy ra và cháy trên điểm xi chì.
- Dây đồng phải luôn tiếp xúc với đầu mỏ hàn, thực hiện liên tục theo
nguyên tắc tiến hai bước lùi một bước và xoay tròn dây đồng cho đến khi xong.
3.1.4 Các mối nối hàn dây cơ bản:
3.1.4.1 Hàn đấu hai đầu dây dẫn:
Phương pháp hàn này còn gọi là mối hàn ghép đỉnh. Ta dùng phương pháp này
khi muốn tạo các đoạn dây dẫn hình đa giác hoặc có thể nối dài hai dây dẫn ngắn.
Tuy nhiên, mối hàn này khó thực hiện và có độ bền cơ kém hơn các kiểu khác.

3.1.4.2 Mối hàn ghép song song:
Thường dùng để nối hai dây dẫn với nhau. Khoảng cách giao nhau thường được
chọn tuỳ theo yêu cầu. Trong quá trình thực tập nên chọn khoảng cách giao nhau
ngắn nhất là 5mm rồi tăng dần theo trình độ.

3.1.4.3 Mối hàn ghép vuông góc:
Mối hàn đạt yêu cầu phải tạo chì bám đủ quanh điểm đặt hai dây dẫn vuông
gốc.
Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
18

tản nhiệt, các nút chỉnh đặt nơi không bị cản trở để điều chỉnh, các IC và các
linh kiện bán dẫn khác phải đặt xa các linh kiện phát nhiệt mạnh. Nếu mạch
làm việc ở tần số cao thì còn phải chú ý đến tham số ký sinh.
- Dùng viết chấm các chân để gắn linh kiện.
- Dùng viết tô đậm các đường nối mạch giữa các chân linh kiện.
- Cố gắng đặt linh kiện sao cho đường nối mạch có tổng chiều dài ngắn nhất,
chiều rộng to nhất và ít uốn cong nhất.
- Chú ý linh kiện và các đường mạch nằm đối mặt nhau trên tấm mạch in nenâ
ta phải làm sơ đồ bố trí linh kiện ngược với sơ đồ mạch in. Nên thiết lập cả
hai sơ đồ tương ứng với hai mặt của tấm mạch in.
3.2.3 Các bước thực hiện một tấm mạch in:
- Sau khi đã thiết kế mạch in trên giấy, tiến hành cắt tấm mạch in theo đúng
kích thước đã thực hiện trên giấy.
- Dùng giũa và giấy nhám chà phẳng các cạnh sắc của tấm mạch in. Dùng
giấy nhám nhuyễn chà sạch lớp bẩn và oxy hóa bám ở trên bản mặt đồng
của tấm mạch in.
- Cắt tấm giấy vừa vẽ sơ đồ mạch in ở trên chập lên tấm mạch bề mặt đồng.
Dùng pointou nhọn đánh dấu các điểm nút hay các điểm chân linh kiện lên
mạch in (có thể dùng giấy than để in sơ đồ mạch đã vẽ lên bề mặt đồng).
- Dùng viết lông dầu (dung môi aceton) tô các điểm hàn chân linh kiện và các
điểm pad nối mạch, dùng thước để vẽ các đường nối mạch trên mặt đồng
(dựa theo các điểm pointou vừa định vị và sơ đồ mạch đã vẽ trước). Lưu ý
các đường tín hiệu vẽ mãnh còn các đường nguồn nên vẽ to; các mối hàn
mass và mạch mass phải được thiết kế lớn và chạy bao quanh hệ mạch.
- Sau khi đã vẽ xong các đường nối mạch, ta quan sát xem, có vị trí nào bị vẽ
không liền nét hay không, độ đậm các đường phải đều nhau, đồng thời
không bỏ sót đường mạch nào cả. Trường hợp cần thiết chờ cho mực khô hẳn
rồi đồ lại một lần nữa.
Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
20

Các cách xếp linh kiện điển hình theo các mẫu sau: Bài 2: Kỹ thuật xi hàn và thiết kế mạch in
21
- Tiến hành thực hiện mạch in từ sơ đồ thiết kế trên theo sự hướng dẫn của
giáo viên.
3.2.4.2 . Khôi phục sơ đồ nguyên lý từ sơ đồ mạch in:
3.2.4.3 Mạch in mẫu của mạch cầu chỉnh lưu :
3.2.4.3.1. Sơ đồ bố chí linh kiện mẫu:

3.2.4.3.1. Sơ đồ thiết kế mạch in mẫu:
~
~
_
+

3.2.4.3.1. Sơ đồ thiết kế mạch in mẫu bằng chương trình máy tính: