PHÂN TÍCH NHÂN VẬT TNÚ TRONG TÁC PHẨM
"RỪNG XÀ NU" CỦA NHÀ VĂN NGUYỄN TRUNG
THÀNH.
DÀN Ý CHI TIẾT
Sự xuất hiện của nhân vật.
Vào một đêm ngoài rừng mưa rì rào như gió nhẹ, dưới
ánh lửa xà nu bập bùng, tất cả dân làng Xôman già trẻ gái
trai nghe cụ Mết, một già làng có thân hình vạm vỡ quắc
thước, mắt sáng xếch ngược, râu rài ngang ngực kể về
cuộc đời đầy bi hùng của Tnú.
Lúc còn bé đến khi trở thành chiến sĩ.
Tnú là người con của dân làng Xôman, cha mẹ mất sớm
và được dân làng cưu mang, nuôi dưỡng. Cũng như
người dân làng "có cái bụng thương núi, thương nước",
Tnú đã sớm có lòng yêu thương nhân dân, làng xóm. Từ
tấm lòng này, Tnú đã mở rộng thành tình yêu gắn bó trung
thành thủy chung sâu nặng với Cách mạng, cán bộ Cách
mạng. Bởi ngay từ khi còn là một cậu bé, Tnú được cụ
Mết, người gìn giữ và truyền ngọn lửa Cách mạng từ thế
hệ này sang thế hệ khác cho hay: "Cán bộ là Đảng. Đảng
còn nước non này còn". Vì vậy ngay từ chặng đầu của
cuộc đời, Tnú đã xuất hiện với tư cách của người anh
hùng Tây Nguyên thời chống Mỹ. Dù còn nhỏ, Tnú đã
sớm tỏ ra gan góc táo bạo, đầy quả cảm như Kim Đồng,
Lê Văn Tám, Vừ A Dính Bất chấp sự vây lùng khủng bố
dã man của kẻ thù, chặt đầu những người đi nuôi cán bộ -
đầu anh Xút, bà Nhan đang bị chúng treo lủng lẳng đầu
bản xóm, Tnú đã cùng với Mai xung phong vào rừng bảo
vệ anh Quyết, một cán bộ trung kiên của Đảng. Đây là
vết dao chém ngang dọc của kẻ thù. Đúng Tnú là con
người rất giàu phẩm chất thủy chung, trung thành với
Cách mạng mà bất khuất hiên ngang trước kẻ thù "Uy vũ
không thể khuất phục".
Tnú và bi kịch gia đình
Ba năm sau, Tnú vượt ngục trở về trực tiếp lãnh đạo dân
làng Xô man đánh giặc. Và Mai, người bạn từ thuở thiếu
thời, đã cùng Tnú trưởng thành qua năm tháng đầy thử
thách khốc liệt của chiến tranh nay đã là vợ của Tnú. Đứa
con trai kháu khỉnh vừa đầy tháng là hoa trái đầu mùa của
mối tình thơ mộng và thủy chung ấy. Hạnh phúc gia đình
lứa đôi của Tnú đang đẹp như trăng rằm lung linh tỏa
sáng cả núi rừng Tây Nguyên. Song kẻ thù tàn bạo dã
man đã đập vỡ tổ ấm hạnh phúc của Tnú một cách không
tiếc thương. Chúng đã giết vợ con anh bằng cây gậy sắt,
hòng uy hiếp tinh thần Cách mạng của Tnú, người cầm
đầu, linh hồn của cuộc nổi dậy. Đoạn văn diễn tả sự bất
lực của Tnú trước cái chết của vợ con thật bi thương tràn
đầy xúc cảm và ấn tượng "Anh đã bứt đứt hàng chục trái
vả mà không hay. Anh chồm dậy bụng anh có lửa đốt.
Chỗ hai con mắt anh bây giờ là hai cục lửa lớn". Căm thù
đau nhói trong tim và bừng cháy trong hai con mắt - một
chi tiết thật dữ dội. Tnú nhảy vào giữa đám lính, hai cánh
tay như cánh gỗ lim của anh ôm chặt lấy mẹ con Mai.
Nhưng không còn kịp nữa!
Tnú bị bắt, bị trói. Vợ và con chết cả rồi nhưng Tnú không
khóc. Anh ghìm nén nỗi đau, cố gắng vượt qua bi kịch cá
nhân để tiếp tục sống và chiến đấu. Trước cái chết cận
kề, Tnú không hề run sợ mà anh cảm thấy mình thật bình
thản. Anh nghĩ "Đứa con chết rồi. Mai chắc cũng đã chết.
mảnh đất Tây Nguyên thấm máu và nước mắt. Đó là một
chân lý thật nghiệt ngã nhưng tất yếu: Phải dùng bạo lực
cách mạng để chống lại bạo lực phản cách mạng. Vũ
trang chiến đấu là con đường tất yếu tự giải phóng của
nhân dân.
Vượt qua bi kích cá nhân, trở thành người chiến sĩ,
cán bộ có tinh thần kỷ luật cao.
Từ đây cả dân làng Xôman vùng dậy cầm lấy giáo mác
làm vũ khí chống lại súng đạn tối tân tàn bạo của Mỹ -
Nguỵ. Và chặng đường cầm vũ khí của Tnú được nối tiếp
bằng việc "đi lực lượng". Tnú đã vượt qua mọi đau thương
và bi kịch cá nhân, tham gia lực lượng giải phóng quân để
quét sạch tất cả những thằng Dục, kẻ thù không đội trời
chung với vợ con anh - còn tồn tại trên đất nước Việt Nam
này. Khi đã trở thành chiến sĩ giải phóng quân, Tnú là một
cán bộ có tinh thần kỷ luật cao: tuy nhớ quê hương gia
đình, nhưng phải cấp trên cho phép mới về đúng một đêm
như quy định trong giấy phép.
Hình ảnh Tnú gắn liền với một hình tượng độc đáo:
bàn tay.
Nhân vật Tnú không chỉ hấp dẫn độc giả chúng ta bởi
những phẩm chất, tính cách anh hùng; bởi bút pháp mang
đậm màu sắc sử thi bi tráng và tính chất triết lý của nó,
mà còn hấp dẫn bởi tính chất hình tượng của tác phẩm.
Một trong những hình tượng giàu nghệ thuật, ý nghĩa
thẩm mỹ và tạo lên một sức ám ảnh đặc biệt cho độc giả
là hình ảnh bàn tay của Tnú. Đây là một hình tượng như
có một số phận riêng, gắn bó mật thiết với cuộc đời Tnú,
góp phần tô đậm thêm những nét phẩm chất, tính cách
cao đẹp của anh. Đó là bàn tay của trung thực, tình nghĩa,