Cùng tìm hiểu bài"Vợ chồng A Phủ"

I/Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- Tô Hoài sinh năm 1920, quê ở Hoài Đức, Hà Nội.

- Ông viết văn từ trước cách mạng, là nhà văn lớn, sáng tác với nhiều thể loại. Số
lượng tác phẩm của Tô Hoài đạt kỉ lục trong nền văn học Việt Nam hiện đại.

- Ông được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.

- Ông có sở trường về thể loại truyện phong tục và hồi kí, có lối trần thuật hóm
hỉnh, sinh động.

- Một số tác phẩm tiêu biểu của ông: Dế Mèn phiêu lưu kí, O chuột, Nhà nghèo,
Truyện Tây Bắc, … 2.Tác phẩm

-Xuất xứ,hoàn cảnh ra đời :

Vợ chồng A Phủ in trong tập truyện Tây Bắc (1954). Tập truyện được tặng giải
nhất- giải thưởng Hội văn nghệ Việt Nam 1954- 1955

Là kết quả chuyến đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm 1953 của Tô Hoài

-Tóm tắt

1. Nhân vật Mị

a) Mị- cách giới thiệu của tác giả

"Ai ở xa về …"

+ Mị xuất hiện không phải ở phía chân dung ngoại hình mà ở phía thân phận- một
thân phận quá nghiệt ngã- một con người bị xếp lẫn với những vật vô tri giác (tảng
đá, tàu ngựa,…)- một thân phận đau khổ, éo le.

+ Mị không nói, chỉ "lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa". Người đàn bà ấy bị
cầm tù trong ngục thất tinh thần, nơi lui vào lui ra chỉ là "một căn buồng kín mít
chỉ có một chiếc cửa sổ, một lỗ vuông bằng bàn tay" Đã bao năm rồi, người đàn bà
ấy chẳng biết đến mùa xuân, chẳng đi chơi tết…

+ "Sống lâu trong cái khổ Mị cũng đã quen rồi", "Mị tưởng mình cũng là con trâu,
mình cũng là con ngựa", Mị chỉ "cúi mặt, không nghĩ ngợi", chỉ "nhớ đi nhớ lại
những việc giống nhau". Mị không còn ý thức được về thời gian, tuổi tác và cuộc
sống. Mị sống như một cỗ máy, một thói quen vô thức. Mị vô cảm, không tình yêu,
không khát vọng, thậm chí không còn biết đến khổ đau. Điều đó có sức ám ảnh đối
với độc giả, gieo vào lòng người những xót thương.

b) Mị- một sức sống tiềm ẩn:

+ Nhưng đâu đó trong cõi sâu tâm hồn người đàn bà câm lặng và cơ cực, khổ đau
ấy vẫn tiềm ẩn một cô Mị ngày xưa, một cô Mị trẻ đẹp như đóa hoa rừng đầy sức
sống, một người con gái trẻ trung giàu đức hiếu thảo. Ngày ấy, tâm hồn yêu đời
của Mị gửi vào tiếng sáo "Mị thổi sáo giỏi, thổi lá cũng hay như thổi sáo".

+ Ở Mị, khát vọng tình yêu tự do luôn luôn mãnh liệt. Nếu không bị bắt làm con

dậy. "Mị đã lấy hũ rượu uống ừng ực từng bát một". Mị vừa như uống cho hả giận
vừa như uống hận, nuốt hận. Hơi men đó dẫu tâm hồn Mị theo tiếng sáo.

+ Trong đoạn diễn tả tâm trạng hồi sinh của Mị, tiếng sáo có một vai trò đặc biệt
quan trọng.

- "Mị nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha, bồi hồi. Mị ngồi nhẩm thầm bài hỏt của
người đang thổi". "Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi… Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá
cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo
Mị hết núi này sang núi khác".

- "Tiếng sáo gọi bạn cứ thiết tha, bồi hồi", "ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi
sáo", "tai Mị vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng", "mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng
lơ bay ngoài đường", "Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi,
những đám chơi", "trong đầu Mị rập rờn tiếng sáo",…

- Tô Hoài đã miêu tả tiếng sáo như một dụng ý nghệ thuật để lay tỉnh tâm hồn Mị.
Tiếng sáo là biểu tượng của khát vọng tình yêu tự do, đã theo sát diễn biến tâm
trạng Mị, là ngọn gió thổi bừng lên đốn lửa tưởng đã nguội tắt. Thoạt tiên, tiếng
sáo còn "lấp lú", "lửng lơ" đầu núi, ngoài đường. Sau đó, tiếng sáo đó thâm nhập
vào thế giới nội tâm của Mị và cuối cùng tiếng sáo trở thành lời mời gọi tha thiết
để rồi tâm hồn Mị bay theo tiếng sáo.

+ Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân:

- Dấu hiệu đầu tiên của việc sống lại đó là Mị nhớ lại quá khứ, nhớ về hạnh phúc
ngắn ngủi trong cuộc đời tuổi trẻ của mình và niềm ham sống trở lại "Mị thấy phơi
phới trở lại, lòng đột nhiên vui sướng như những đêm tết ngày trước". "Mị còn trẻ
lắm. Mị vẫn còn trẻ lắm. Mị muốn đi chơi".


+ Tất nhiên, Mị cũng rất lo lắng, hoảng sợ. Mị sợ mình bị trói thay vào cái cọc ấy,
"phải chết trên cái cọc ấy". Khi đó chạy theo A Phủ, cái ý nghĩ ấy vẫn còn đuổi
theo Mị: "ở đây thì chết mất". Nỗi lo lắng của Mị cũng là một khía cạnh của lòng
ham sống, nó đã tiếp thêm cho Mị sức mạnh vùng thoát khỏi số phận mình.

e) Tóm lại

Mị là cô gái trẻ đẹp, bị đẩy vào tình cảnh bi đát, triền miên trong kiếp sống nô lệ,
Mị dần dần bị tê liệt. Nhưng trong Mị vẫn tiềm tàng sức sống. Sức sống ấy đó trỗi
dậy, cho Mị sức mạnh dẫn tới hành động quyết liệt, táo bạo. Điều đó cho thấy Mị
là cô gái có đời sống nội tâm âm thầm mà mạnh mẽ.

Nhà văn đã dày công miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật Mị. Qua đó để thể hiện tư
tưởng nhân đạo sâu sắc, lớn lao.

2.Tìm hiểu nhân vật A Phủ

a/Sự xuất hiện của A Phủ

- A Phủ xuất hiện trong cuộc đối đầu với A Sử. “Một người to lớn chạy vụt ra
vung tay ném con quay rất to vào mặt A Sử…A Phủ đã xộc tới nắm cái vòng cổ,
kéo dập đầu xuống, xé áo đánh tới tấp”

-> Hàng loạt các động từ chỉ hành động nhanh mạnh, dồn dập thể hiện một tính
cách mạnh mẽ, gan góc, một khát vọng tự do được bộc lộ quyết liệt.

b/Thân phận của A Phủ

- Cha mẹ chết cả trong trận dịch đậu mùa



3.Giá trị hiện thực và nhân đạo

a.Giá trị hiện thực

- Bức tranh đời sống xã hội của dân tộc miền núi Tây Bắc- một thành công có ý
nghĩa khai phá của Tô Hoài ở đề tài miền núi.

- Bộ mặt của chế độ phong kiến miền núi: khắc nghiệt, tàn ác với những cảnh
tượng hãi hùng như địa ngục giữa trần gian.

- Phơi bày tội ác của bọn thực dân Pháp.

- Những trang viết chân thực về cuộc sống bi thảm của người dân miền núi.

b.Giá trị nhân đạo:

- Cảm thông sâu sắc đối với người dân.

- Phê phán gay gắt bọn thống trị

- Ngợi ca những gì tốt đẹp ở con người.

- Trân trọng, đề cao những khát vọng chính đáng của con người.

- Chỉ ra con đường giải phóng người lao động có cuộc đời tăm tối và số phận thê
thảm.

4. Tìm hiểu những nét đặc sắc về nghệ thuật