Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước
1-1
b⁄‹£?PM?bàb?g󰗇?sg。mf?uÞ?r?I︳?sgnàs?m︰b
(4 tiết: 3LT+1ĐA
I-1. NHIỆM VỤ CỦA HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC
VÀ CÁC LOẠI NƯỚC THẢI
Hoạt động hàng ngày của con người ở các đô thị và điểm dân cư tạo ra nước thải.
Nước thải là nguồn ô nhiễm, gồm: chất thải sinh lý của người, động vật, chất thải
trong quá trình sản xuất theo nước xả vào môi trường xung quanh.
Tác hại của nước thải:
- Chứa nhiều chất vô cơ, hữu cơ dễ bị phân huỷ, thối rữa và chứa nhiều vi
trùng gây bệnh và truyền bệnh nguy hiểm cho người và động vật.
- Gây ngập lụt làm ảnh hưởng tới nhiều công trình khác: đất đai, đường xá,
công trình kiến trúc
Nhiệm vụ của hệ thống thoát nước: Thu gom, vận chuyển nhanh chóng NT ra
khỏi khu vực, đồng thời xử lý và khử trùng đạt yêu cầu vệ sinh trước khi xả vào
nguồn tiếp nhận.
Các loại nước thải:
- NTSH: Từ các chậu rửa, buồng tắm, nhà xí, tiểu
- Nước xám: Nước sinh hoạt không chứa phân, nước tiểu thải ra từ các hộ
gia đình: nước đã qua bồn tắm, vòi hoa sen, chậu giặt, máy giặt
- NTSX: Thải ra sau quá trình sản xuất. Thành phần phụ thuộc vào tính
chất của sản xuất (rất khác nhau).
Phân biệt: NTSX bẩn nhiều (nước bẩn) bẩn ít (nước thải sạch).
- NM bẩn: Sau khi rơi xuống chảy trên mặt đường, quảng trường, khu dân
cư, xí nghiệp bị nhiễm bẩn.
Nước trong đô thị, NTSH, NTSX được dẫn chung thì hỗn hợp đó được gọi là
nước thải đô thị.
*****(1)
I-2. SƠ ĐỒ VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC
HTTN là tổ hợp các công trình, thiết bị và các giải pháp kỹ thuật được tổ chức để

- 1 mạng để thoát NT sạch (NM, NTSX sạch) có thể xả trực tiếp và nguồn.
Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước
1-3
- Nếu NTSX bẩn có chứa các chất khác của NTSH, độc hại, không thể xử
lý chung thì phải có mạng riêng.
Riêng hoàn toàn: Mỗi loại có 1 mạng riêng.
Riêng không hoàn toàn: NTSH+NTSX bẩn chung 1 HT đường ống. NTSX sạch
+ mưa thoát theo kênh lộ thiên trực tiếp vào nguồn.
Hình. HTTN riêng
1. Mạng thoát nước SH
2. Mạng thoát nước mưa
3. Đường ống có áp
4. Cống xả nước mưa đã xử lý
5. Cống xả nước mưa và SX quy
ước sạch
3. HT thoát nước nửa riêng
Là HT mà tại những chỗ giao nhau 2 HT (NM và NT) có xây dựng các giếng tràn
tách nước mưa.
Khi mưa nhỏ: NTSH+NM thoát chung.
Khi mưa lớn: NTSH và NM thoát riêng.
HTTN nửa riêng:
1. Mạng thoát nước SH
2. Mạng thoát nước mưa
3. Đường ống có áp
4. Cống xả nước đã xử lý
5. Giếng tràn tách nước
6. Ống xả nước mưa
7. Trạm bơm chính
***** (2)
Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước

Nhược điểm:
- Tổng chiều dài đường ống lớn (tăng 30󽞹40% so với HTTN chung)
- Tồn tại song song nhiều HT công trình, mạng trong đô thị.
- Vệ sinh kém hơn vì nước bẩn trong NM không được XL mà thải trực tiếp
vào nguồn (nhất là lúc nguồn đang ít nước, khả năng pha loãng kém).
Điều kiện ứng dụng:
- Đô thị lớn, tiện nghi, các XNCN.
- Địa hình không thuận lợi, đòi hỏi xây dựng nhiều TB, cột nước bơm lớn.
Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước
1-5
- Cường độ mưa lớn.
- Nước thải đòi hỏi phải XL sinh hoá.
- HT riêng không hoàn toàn phù hợp với những vùng ngoại ô, hoặc giai
đoạn đầu xây dựng HTTN của đô thị.
c. Hệ thống thoát nước nửa riêng
Ưu điểm:
- Về vệ sinh thì tốt hơn HTTN riêng vì trong thời gian mưa, các chất bẩn
không theo nước mưa xả trực tiếp và nguồn.
- Phối hợp được ưu điểm của 2 loại HT trên.
Nhược điểm:
- Vốn đầu tư ban đầu cao vì phải xây dựng đồng thời 2 HT.
- Những chỗ giao nhau của 2 mạng phải xây giếng tách nước mưa, thường
không đạt hiệu quả mong muốn về vệ sinh.
Điều kiện ứng dụng:
- Đô thị >50.000 người.
- Yêu cầu mức độ XLNT cao khi:
+ Nguồn tiếp nhận trong đô thị nhỏ và không có dòng chảy.
+ Những nơi có nguồn nước dùng vào mục đích tắm, thể thao.
+ Khi y/c tăng cường bảo vệ nguồn khỏi bị nhiễm bẩn do NT xả vào.
***** (3)

(ví dụ sơ đồ HTTN liên vùng ở ngoại ô Matxcơva)
Hình. Sơ đồ HTTN tổng hợp liên vùng
1- TP Seleona; 2- TP Kalininggrad; 3- TP Ivancheva; 4- TP Ferezino
5. Làng Zavety Ilicha; 6- Làng Monmantovska, 7 TP Púkin; TXL - Trạm xử lý.
***** (4)
I-5. ĐIỀU KIỆN THU NHẬN NƯỚC THẢI VÀO MẠNG LƯỚI THOÁT
NƯỚC VÀ VÀO NGUỒN TIẾP NHẬN
1. Điều kiện thu nhận nước thải vào mạng lưới thoát nước
- Phù hợp với k/năng tiếp nhận của mạng, t/chất và th/phần của NT (bảng 1-1).
- Không được xả NTSH và NTSX bẩn vào MLTN mưa.
- Thường thoát và XL chung NTSH và NTSX bẩn là có lợi về k/tế. Song nhiều
tr/hợp khi NTSX có chứa chất độc hại thì không được phép xả và XL chung.
- NTSX chỉ được xả vào mạng (riêng, chung) khi không làm hại hệ thống
(cống, CTXL ):
Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước
1-7
+ Không chứa chất ăn mòn VL
+ Không làm tắc cống hoặc tạo thành chất khí dễ cháy nổ
+ Nhiệt độ <40
o
C
+ Không chứa chất làm ảnh hưởng xấu đến quá trình XL sinh học nước thải
+ Nồng độ pH=6,5󽞹8,5
+ Rác phải được nghiền nhỏ d=3󽞹5mm, pha loãng 1/8
2. Điều kiện thu nhận nước thải vào nguồn tiếp nhận (sông, hồ, biển )
NT càng bẩn thì quá trình ô xy hoá càng nhanh, lượng ô xy dự trữ trong nguồn bị
cạn kiệt dần và sau đó là quá trình kỵ khí xảy ra. Quá trình phân huỷ kỵ khí làm
các chất hữu cơ tạo thành CH
4
, CO

+
-
-
+
- Các trạm và các điểm có trang bị song chắn rác, bể
lắng cát, sau khi đã pha loãng nước
+
+
-
-
+
- Các trạm nghiền chất thải rắn (phân, rác)
+
+
-
-
+
- Các trạm rửa ôtô (sau khi qua bể vớt dầu mỡ)
-
-
+
+
+
- Tưới và rửa đường
-
-
+
+
+
- Nước thấm lọc

Nước thải SX từ
- Trạm lạnh CN, làm lạnh thiết bị máy móc SX với
nhiệt độ t<40
o
C
-
-
+
+
+
- Trạm xử lý cục bộ
+
+
*
-
+
- Nước bẩn với nhiệt độ t<40
o
C
+
+
-
-
+
- Những nơi cách ly trong chế biến thịt, thuộc da,
chứa chất bẩn dễ gây bệnh và truyền nhiễm, sau khi
XL và khử trùng
+
+
*

7 mg/l
Lượng oxy hoà tan
Sau khi hoà trộn với NT, hàm lượng oxy hoà tan không <4mg/l
(tính theo hàm lượng TB ngày vào mùa hè)
Nước nguồn sau khi hoà trộn cùng nước thải, nhu cầu oxy hoá cho
qúa trình sinh hoá không vượt quá
Nhu cầu oxy cho
q/trình sinh hoá
BOD
5
4 mg/l
8 - 10 mg/l
Vi trùng gây bệnh
Cấm xả vào nguồn nước mặt nếu nước thải chưa qua xử lý và khử
trùng triệt để
Tạp chất nổi trên bề
mặt
Nước thải khi xả vào nguồn không được chứa dầu mỡ, các sản
phẩm dầu mỡ, bọt xà phòng và các chất nổi khác bao trên mặt
nước từng mảng dầu lớn hay từng mảng bọt lớn
Các chất độc hại
Cấm xả vào nguồn nước mặt các loại NT còn chứa các chất độc
kim loại hay hữu cơ mà sau khi hoà trộn với nguồn nước mặt gây
độc hại trực tiếp hay gián tiếp tới người, động vật, thuỷ sinh trong
nước và 2 bên bờ. Nồng độ cho phép ở bảng dưới
B. Nồng độ giới hạn cho phép của một số chất độc hại trong nước dùng cho SH và nuôi cá
Nồng độ giới hạn cho phép
TT
Tên các chất
Nguồn nước loại I *

Cadimi (Cd)
0,005
0,01
9
Xianua
0,005
0,01
10
Manhezi (Mg)
50
50
11
Phenôn
0,001
0,001
12
Dầu mỏ và SP dầu mỏ
0,05
0,10 - 0,30
* Nước dùng vào m/đích cấp nước SH ăn uống hoặc cho SX trong các XN thực phẩm.
** Nguồn nước để tắm, bơi lội, thể dục thể thao, vui chơi giải trí.
***** (5)
Dương Thanh Lượng. Bài giảng án môn học Thoát nước
1-9
I-6. SƠ ĐỒ THOÁT NƯỚC KHU DÂN CƯ
(Xem các sơ đồ trong GT)
1. Thiết bị thu và dẫn nước bên trong nhà
- Các thiết bị vệ sinh: hố xí, hố tiểu, chậu tắm, chậu rửa
- Mạng đường ống trong nhà: ống nhánh, ống đứng, ống dẫn ra ngoài
2. Mạng lưới thoát nước bên ngoài nhà