Sáng kiến kinh nghiệm môn quản trị doanh nghiệp – các giải pháp hoàn thiện

Chương III.
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT
VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY CỔ PHẦN
1. Những yêu cầu về việc tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản trị công ty
cổ phần
Những năm qua, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nền kinh tế nước ta đã có
những bước phát triển vượt bậc với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong nhiều
năm góp phần cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân. Trong thành tựu chung đó,
có sự đóng góp đáng kể của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là sự tác động của
hàng loạt cơ chế và chính sách khuyến khích đầu tư, thúc đẩy kinh doanh, tạo môi
trường thuận lợi cho doanh nghiệp thuộc tất cả các thành phần kinh tế phát triển và
khẳng định vai trò của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Thực tế
những năm qua cho thấy, việc xây dựng hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện,
đầy đủ và ổn định, phù hợp với các cam kết quốc tế của Nhà nước Việt Nam là cơ
sở quan trọng để hình thành các cơ chế quản trị doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển
doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, đảm bảo cho nền kinh tế có tốc độ
tăng trưởng cao và bền vững. Yêu cầu lớn nhất hiện nay trong việc đề ra các cơ
chế quản trị doanh nghiệp là xác định đúng những vấn đề cấp thiết đặt ra trong
việc hoàn thiện hệ thống các quy định về quản trị doanh nghiệp và đưa ra những
giải pháp mang tính đột phá, góp phần huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư
phát triển, phù hợp với các thông lệ và cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.
Xét về khía cạnh quản trị doanh nghiệp, LDN năm 2005 đã xác định nền tảng cho
cơ chế quản trị công ty. So với LDN năm 1999, LDN năm 2005 quy định đầy đủ,
toàn diện hơn, có nhiều quy định tương đối rõ, phù hợp và góp phần tạo lập khung
pháp lý để hình thành một cơ chế quản trị có hiệu quả cho các doanh nghiệp, nhất
là đối với loại hình công ty phổ biến hiện nay là CTCP. Cụ thể, trong Luật có các
quy định bảo vệ và tạo điều kiện cho việc thực hiện các quyền hạn chính đáng của
các chủ sở hữu; bảo đảm đối xử công bằng giữa các chủ sở hữu; công khai thông
tin và minh bạch hoá cơ chế quản trị công ty; các quyền của HĐQT và cơ chế

phòng họp). Hiện tượng thứ hai, liên quan đến cổ đông là Nhà nước, khi một số
cán bộ, cơ quan nhà nước có liên quan không phân biệt rạch ròi quyền cổ đông,
quyền quản lý hành chính, đã can thiệp trực tiếp vào các công việc quản trị nội bộ
của công ty như không cho phép triệu tập ĐHĐCĐ, hoặc chỉ đạo triệu tập
ĐHĐCĐ, chỉ định bổ nhiệm, thay thế thành viên HĐQT…
Thực tiễn ở Việt Nam cho thấy các doanh nghiệp trong nước cần nghiên cứu và
tiến tới áp dụng những chuẩn mực về quản trị doanh nghiệp trong hoạt động của
mình, bởi những lý do sau: thứ nhất, quản trị doanh nghiệp theo kiểu “công ty gia
đình” hay theo “sự thuận tiện” khá phổ biến trong nhiều doanh nghiệp Việt Nam
hiện không còn phù hợp, không thể đáp ứng yêu cầu phát triển và cạnh tranh trong
thời gian tới; Thứ hai, hệ thống luật pháp Việt Nam đang phát triển theo hướng
hoàn thiện thể chế thị trường, phù hợp các cam kết và luật pháp, thông lệ quốc tế.
Hệ thống này chỉ phát huy hiệu lực và hiệu quả khi bộ máy nhà nước và doanh
nghiệp đều có tinh thần và thói quen tuân thủ cao. Thói quen hành xử dựa vào
quan hệ phải được thay thế bằng thói quen hành xử theo pháp luật; thứ ba, trước
ngưỡng cửa WTO, doanh nghiệp trong nước cần hiểu những quy định pháp lý,
những thông lệ, tập quán được áp dụng ở các nước bạn hàng để làm ăn với họ,
đồng thời ứng dụng dần những tập quán tốt, nâng dần trình độ và năng lực nhằm
tạo vị thế cạnh tranh.
Về phương diện lý luận, sự hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản trị công
ty luôn có tính tương đối, thích ứng với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế.
Vì vậy, việc xây dựng, hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản trị công ty
phải được xác định là một quá trình liên tục, lâu dài với những bước đi và giải
pháp thích hợp. Việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản trị công ty
một mặt nhằm khắc phục kịp thời những khó khăn cho việc tổ chức vận hành
doanh nghiệp, mặt khác phải hướng tới việc tạo dựng hành lang pháp lí đầy đủ và
phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển ổn định lâu dài của loại hình CTCP. Với cách
tiếp cận như vậy, từ những cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam, chúng tôi cho
rằng việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản trị công ty cần được thực
hiện theo những định hướng sau: