Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
LỜI MỞ ĐẦU
Thế giới đang trong quá trình toàn cầu hoá,khu vực hoá nền kinh tế.Tiến
trình toàn cầu hoá mở ra cho các quốc gia cả những quốc gia phát triển và
đang phát triển những cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã
hội.,Hội nhập quốc tế vừa là cơ hội đồng thời cũng là thách thức đối với các
doanh nghiệp Việt Nam trong công cuộc tìm được chỗ đứng của mình trên
thị trường quốc tế.Trình độ phát triển kinh tế của nước ta còn thấp hơn rất
nhiều so với các nước trong khu vực và thế giới.Một trong những yếu kém
hiện nay của toàn nền kinh tế nói chung và của các doanh nghiệp nói riêng
đó là sức cạnh tranh trên thị trường cả trong nước lẫn nước ngoài.Việc nhìn
nhận được những thuận lợi và khó khăn của mình sẽ giúp cho các doanh
nghiệp Việt Nam rút ra những bài học bổ ích và tìm được lời giải đúng nhất
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên em đã quyết định
chọn đề tài tiểu luận “Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt
Nam trước hiệp định thương mại Việt - Mỹ”.Bài viết của em sẽ đề cập về
cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định thương
mại song phương (HĐTM) Việt-Mỹ,việc gia nhập AFTA.Để hoàn thành đề
tài này em nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô trong khoa Quản Lý Doanh
Nghiệp đặc biệt là thầy Phạm Văn Minh em xin chân thành cám ơn các thầy
1
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
cô đã tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành đề tài. Tuy nhiên đề tài còn nhiều
bất cập, không tránh khỏi những thiếu sót em rất mong được sự góp ý chân
thành của các thầy cô để đề tài được đi vào thực tiễn .
2
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ

có lợi thế như dầu thô, dệt may, giày dép, mặt hàng nông hải sản.
Cơ hội xuất khẩu sang thị trường Mỹ là rất lớn.Năm 1999 giá trị xuất khẩu
của Việt Nam sang thị trường Mỹ chỉ đạt 601 triệu USD/năm,thấp hơn nhiều
so với các nước trong khu vực mà Mỹ đã áp đặt quy chế quan hệ bình
thườngvà là thành viên của WTO.Kim nghạch xuất khẩu của Việt Nam sang
Mỹ chỉ bằng 1/35 của Malaixia và bằng 1/23 của Thái Lan (do một lượng
hàng của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ phải qua nước thứ ba, chủ yếu là
Singapore nên số liệu của Việt Nam và Mỹ về xuất khẩu của Việt Nam và
Mỹ về xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ là khá lớn.Khi hiệp định
thương mại được thực hiện, do giảm hàng hoá qua trung gian nên xuất khẩu
của Việt Nam sang Mỹ sẽ có cơ hội tăng mạnh hơn.Có ý kiến cho rằng năm
1999 ”Giá trị kim nghạch nhập khẩu của Mỹ là 1227 tỷ USD, do đó dù Việt
Nam có sang Mỹ tới 1 tỷ USD thì cũng như muối bỏ bể ”). Còn nếu xét về
4
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
cơ cấu xuấ nhập khẩu sang thị trường Mỹ trong tổng xuất nhập khẩu cũng rất
nhỏ bé.Trong suốt giai đoạn 1994-1999, xuất khẩu sang thị trường chỉ đạt
2,4% tổng giá trị kim nghạch nhập khẩu của Việt Nam. Trong khi đó tỉ lệ
này của Thái Lan là 17,4% và 10,3% và Malaixia là 19,4% và 11,9% (So với
các thị trường có mức thu nhập và tiêu dùnh bình quân đầu người tương
đương, hiện nay thị trường Mỹ chỉ chiếm 4,8% giá trị kim nghạch xuất khẩu
của Việt Nam so với các nước Châu Âu là 24% và Nhật Bản là 28,7%).
2/HĐTM Việt-Mỹ sẽ tạo cơ hội làm ăn mới cho các nhà đầu tư Mỹ tại
Việt Nam dưới hình thức đầu tư trực tiếp hoặc liên doanh với các doanh
nghiệp Việt Nam qua đó sẽ tăng khả năng thành công cũng như học hỏi
được cách quản lý của các nhà kinh doanh hàng đầu thế giới cho các doanh
nghiệp Việt Nam.Đồng thời nó cũng mở ra cơ hội để các doanh nghiệp Việt
Nam phải nổ lực không ngừng nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, học
tập một cách làm ăn bài bản, phù hợp với luật lệ kinh doanh quốc tế. Các

Việt Nam làm cho các doanh nghiệp kinh doanh trong những ngành này của
6
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
Việt Nam sẽ gặp phải những đối thủ cạnh tranh hết sức gay gắt vì những lợi
thế hơn hẳn của họ .Nếu chúng ta không có những chuẩn bị ngay từ bây giờ
thì người tiêu dùng Việt Nam chỉ hướng tới những dịch vụ tiện lợi hơn của
các nhà đầu tư Mỹ.
4/ Các doanh nghiệp Việt Nam, những người trực tiếp làm ăn với Mỹ
lại chưa thông hiểu luật lệ cung cách kinh doanh của người Mỹ.Chính điều
này chẳng những có thể dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội trong kinh doanh mà đôi
khi còn bị thiệt thòi vì những lý do không đáng có. Bên cạnh đó ,với trình độ
quản lý còn yếu kém, lại chưa có kinh nghiệm làm ăn theo cơ chế thị trường
cùng với trình độ công nghệ còn lạc hậu, trình độ chuyên môn của người lao
động còn chưa cao.Tất cả những điều đó làm cho sản phẩm của chúng ta còn
kém về chất lượng, xấu về hình thức khó lòng cạnh tranh với biết bao bạn
hàng mậu dịch của Mỹ từ các nước Nam Mỹ, từ Trung Quốc, từ các nước
Nics, các nước ASEAN. Đây chính là thách thức lớn cho các doanh nghiệp
Việt Nam khi HĐTM có hiệu lực.

7
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
PHẦN HAI
I. Quá trình hình thành và phát triển của khu vực mậu dịch tự do
ASEAN - AFTA.
ASEAN (Asscociation of Southeast Asian Nation), hiệp hội các quốc
gia Đông Nam Á được thành lập từ năm 1976 với mục đích hợp tác toàn
diện trên mọi lĩnh vực kinh tế - chính trị, khoa học, xã hội. Đến nay, ASEAN
đã phát triển lớn mạnh với 10 thành: Brunei, Indonesia, Malaysia, Phillipin,

kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường. Các quan hệ thị trường
trong nền kinh tế Việt Nam thực sự chưa trưởng thành (cái quán tính của
cung cách quan liêu, bao cấp trong quản lý còn nặng nề). Điều này thể hiện
mức độ sẵn sàng đón nhận tiến trình AFTA chưa cao xét về mặt cơ chế quản
lý.
9
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
Quan trọng hơn nữa khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế giữa
Việt Nam và các nước ASEAN (về thu nhập bình quân trên đầu người, dự
trữ ngoại tệ, tỷ lệ lạm phát, vốn đầu tư, trình độ công nghệ ) cho thấy sự
cách biệt quá lớn bất lợi cho Việt Nam cũng là mối lo ngại cho quá trình hội
nhập này. Trình độ công nghệ sản xuất hiện nay ở ta, đặc biệt trong các
ngành chủ chốt như công nghiệp chế tạo, chế biến, còn ở mức yếu kém thì
liệu có đủ sức cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường hay chỉ là nơi tiêu thụ hàng
hoá của các nước ASEAN thậm chí nhiều doanh nghiệp bị phá sản, thất
nghiệp theo đó tăng
Do cơ cấu ngành hàng xuất nhập khẩu của Việt Nam và phần lớn các
nước ASEAN tương đối giống nhau, vì vậy có thể gây ra sự cạnh tranh nội
bộ khu vực trong việc thu hút đầu tư, tìm kiếm thị trường và công nghệ (ở
mức độ khác nhau). Ngoài ra cò phải kể đến sự cạnh tranh của cả khối với
Trung Quốc trong cả thương mại và đầu tư nước ngoài.
Một trong những khó khăn và có lẽ đây là khó khăn lớn nhất mà Việt
Nam sẽ phải đương đầu trong quá trình hội nhập là nhân tố về con người do
trình độ, kể cả cán bộ quản lý kinh tế và các doanh nhân còn chưa đáp ứng
được với nhu cầu đặt ra của tình hình mới.
Nếu chỉ xét riêng về thực trạng của các doanh nghiệp Việt Nam trong
môi trường cạnh tranh thì phần lớn các doanh nghiệp còn rất non trẻ, thiếu
vốn kinh doanh cũng như trình độ quản lý, tín nhiệm và bề dày kinh nghiệm.
10

nền kinh tế khu vực và toàn cầu, bởi lẽ nó phù hợp với lợi ích của mỗi quốc
gia.
2. Cơ hội.
Tham gia hợp tác kinh tế, thương mại với khu vực, Việt Nam có thể
thu được một số cơ hội và thuận lợi sau đây:
Thứ nhất, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN là sự
kiện đánh dấu bước phát triển của Việt Nam trong quan hệ quốc tế để hội
nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Có Việt Nam trong ASEAN sẽ góp
phần quan trọng tạo ra sự thống nhất mới trong ASEAN, từ đó tạo ra nhiều
lợi ích cho Việt Nam và các nước thành viên. Trọng tâm của hợp tác kinh tế
trong ASEAN những năm gần đây là hợp tác phát triển thương mại, trong đó
cốt lõi là việc hình thành AFTA, thực hiện chương trình ưu đãi thuế quan có
hiệu lực chung CEPT, hình thành nên một thị trường thống nhất cho mọi
nước thành viên. Việc tham gia vào chương trình này là điều kiện thuận lợi
cho Việt Nam tăng nhanh tốc độ phát triển kinh tế và thương mại, thúc đẩy
nhanh chóng quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Khi các nước
12
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
cắt giảm dần thuế thì hàng hoá Việt Nam sẽ có cơ hội tốt hơn để xâm nhập
vào thị trường khu vực và thế giới.
Thứ hai, Việt Nam có điều kiện để mở rộng thị trường ưu đãi của
AFTA. Kinh nghiệm các nước trong khối cho thấy rằng, gia nhập ASEAN,
Việt Nam có đủ điều kiện để mở rộng thị trường sang các nước trong và
ngoài khu vực. Hiện nay, khoảng 30% kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam
là từ các nước thuộc ASEAN. Các mặt hàng được Nhà nước ưu tiên nhập
khẩu như máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ cho nhu cầu sản xuất
công nghiệp khi tham gia vào AFTA, CEPT thì các mặt hàng này sẽ giảm
thuế nhập khẩu tới 5%. Như vậy, khi đó luồng hàng nhập khẩu sẽ được mở
rộng nhanh chóng. Hơn nữa, do cơ cấu danh mục hàng hoá tham gia CEPT

thể nhập nguyên liệu của các nước ASEAN khác để sản xuất và sản phẩm đó
vẫn được GPS.
14
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
15
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
KẾT LUẬN
Việc nhìn nhận được những cơ hội và thách thức đóng một vai trò hết sức
quan trọng cho các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế. Nó giúp các doanh nghiệp nhìn nhận được những mặt còn yếu kém
phát huy những mặt mạnh đồng thời học hỏi được những kinh nghiệm quý
giá từ những nền kinh tế phát triển.Qua đó sẽ giúp các doanh nghiệp tìm
được chỗ đứng cho mình trên đấu trường quốc té.Sự thành công của các
doanh nghiệp nói riêng và của nền kinh tế của Việt Nam nói chung như
khẳng định một cách đúng đắn chủ trương hội nhập quốc tế của Đảng và
Nhà nước ta là hoàn toàn đúng đắn.
16
Cơ hội và thách thức của cách doanh nghiệp Việt Nam trước hiệp định
thương mại Việt - Mỹ
17