Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Đất nớc ta đang trên con đờng thực hiện Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá
theo định hớng xã hội chủ nghĩa đáp ứng yêu cầu kinh tế- xã hội, nâng cao đời
sống nhân dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Một trong những vấn đề
quan trọng hàng đầu hiện nay đó là việc quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia,
xây dựng Ngân sách Nhà nớc lành mạnh, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết
kiệm, có hiệu quả tiền của của Nhà nớc và tăng tích luỹ để thực hiện nhiệm vụ đó.
Điều này đòi hỏi phải tăng cờng sự kiểm soát của Nhà nớc trong việc quản lý sử
dụng Ngân sách Nhà nớc, sử dụng tài sản và tài chính công có hiệu quả cao nhất.
Cơ quan kiểm toán Nhà nớc ra đời nhằm tăng cờng hơn nữa vai trò kiểm tra,
kiểm soát việc tuân thủ mọi chế độ chính sách của Nhà nớc về kinh tế tài chính
một cách cụ thể, đảm bảo sự trung thực, khách quan, chính xác. Kiểm toán Nhà n-
ớc là cơ quan thuộc chính phủ thực hiện việc kiểm toán Ngân sách, góp phần to
lớn vào việc giúp chính phủ quản lý chặt chẽ hoạt động của mình. Công tác kiểm
toán Nhà nớc nói chung và hoạt động kiểm toán Nhà nớc nói riêng đã trở nên đặc
biệt quan trọng đối với nớc ta cũng nh bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.
Xuất phát từ ý nghĩa đó và mong muốn tìm hiểu sâu sắc về vấn đề kiểm
toán đối với Ngân sách Nhà nớc nên em chọn đề tài :
Trình tự kiểm toán đối với kiểm toán Ngân sách Nhà nớc.
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận đề án đợc chia thành các phần:
A.Tổng quan về kiểm toán Nhà nớc và Ngân sách Nhà nớc
B.Quy trình kiểm toán Ngân sách Nhà nớc
C.Khái quát chung
Để hoàn thành đề án này em đã nhận đợc sự hớng dẫn, chỉ bảo tận tình của Cô
giáo Bùi Thị Minh Hải. Mặt khác do kiến thức còn hạn chế, bài viết không tránh
khỏi những thiếu sót, em rất mong đợc sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo,
các bạn và những ngời quan tâm để đề án đợc hoàn thiện hơn.

1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

Đảng và Nhà nớc.
Ngân sách Nhà nớc đợc quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập chung dân
chủ, công khai, có phân công trách nhiệm gắn với quyền hạn, phân cấp quản lý
giữa các ngành các cấp. Ngân sách Nhà nớc đợc quốc hội dự toán và phân bổ đồng
thời phê chuẩn duyệt quyết toán. Quỹ Ngân sách Nhà nớc đợc quản lý tại các kho
bạc Nhà nớc từ trung ơng đến địa phơng. Ngân sách Nhà nớc đợc cân đối theo
nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí và lệ phí phải lớn hơn tổng số chi thờng xuyên
và góp phần tích luỹ ngày càng cao vào chi đầu t phát triền, tiến tới cân bằng thu,
chi Ngân sách
Ngân sách Nhà nớc bao gồm Ngân sách trung ơng và Ngân sách các cấp
chính quyền địa phơng. Hiện nay việc tăng thu, tiết kiệm chi cũng nh thu đủ và chi
đúng là những mục đích thờng xuyên của Ngân sách Nhà nớc.
2. Kiểm toán Nhà nớc
Trong bộ máy quyền lực của Nhà nớc, mỗi cơ quan đều có những quyền
hạn nhất định theo các quy định của pháp luật. Đối với cơ quan kiểm toán Nhà nớc
cũng vậy, kiểm toán Nhà nớc là cơ quan kiểm tra tài chính công có chức năng
kiểm tra, đánh giá hiệu quả và giám sát thu chi tài chính của Nhà nớc. Với tính
chất và phạm vi công việc là kiểm tra, xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp của tài
liệu, số liệu kế toán, báo cáo quyết toán của tổ chức, cơ quan hành chính sự
nghiệp, các đơn vị kinh tế Nhà nớc và các tổ chức chính trị, chính trị xã hội, đoàn
thể xã hội có sử dụng Ngân sách Nhà nớc, góp phần làm lành mạnh hoá nền tài
chính quốc gia.
Nh một số nớc khác thì ở nớc ta hiện nay, cơ quan kiểm toán Nhà nớc trực
thuộc chính phủ. Theo Luật Ngân sách Nhà nớc thì cơ quan kiểm toán Nhà nớc
báo cáo kết quả kiểm toán lên chính phủ, báo cáo kết quả với quốc hội, uỷ ban th-
ờng vụ quốc hội khi có yêu cầu. Khi quốc hội, uỷ ban thờng vụ quốc hội yêu cầu
kiểm toán thì cơ quan kiểm toán Nhà nớc có trách nhiệm thực hiện và báo cáo kết
quả kiểm toán.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Giai đoạn I- Lập kế hoạch kiểm toán
Giai đoạn II- Thực hiện kiểm toán
Giai đoạn III- Lập báo cáo kiểm toán và lu trữ hồ sơ
B. Trình tự kiểm toán Ngân sách Nhà nớc
I. Lập kế hoạch kiểm toán
Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán, có
vai trò quan trọng, chi phối tới chất lợng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm
toán. Nó tạo ra các điều kiện cần thiết ban đầu cho một cuộc kiểm toán, là căn cứ
giúp kiểm toán viên tiến hành công việc một cách có hiệu quả.
1.Khảo sát và thu thập thông tin cơ sở, hệ thống kiểm soát nội bộ
Kiểm toán viên tiến hành thu thập các thông tin về chức năng nhiệm vụ, tổ
chức bộ máy, cơ chế phân cấp quản lý tài chính Ngân sách, tình hình kinh tế-xã
hội của đơn vị, cũng nh quy mô, phạm vi hoạt động, quá trình thành lập của đơn
vị đợc kiểm toán. Thông tin kế toán, tài chính thống kê, các mặt hoạt động cũng
nh nội quy của đơn vị.
Ngoài ra đối với một đơn vị sử dụng nguồn Ngân sách Nhà nớc cấp thì cần
phải thu thập thêm thông tin về tình hình lập và phân bổ dự toán, thực hiện Ngân
sách.
Tìm hiểu về kết quả kiểm toán, thanh tra, kiểm tra trớc đây và kết quả thẩm
định báo cáo quyết toán, báo cáo kiểm toán nội bộ. Điều này sẽ giúp kiểm toán
viên hiểu đợc bản chất của các số liệu cũng nh sự biến động của chúng qua các kỳ
kế toán của đơn vị, từ đó có các ý kiến đúng đắn.
Bên cạnh đó kiểm toán viên còn thu thập thông tin qua các phơng tiện khác
nh đài báo, đơn th phản ánh ... có liên quan đến hoạt động quản lý của đơn vị đợc
kiểm toán, đến sự thay đổi trong quản lý tài chính, cơ cấu tổ chức và hoạt động
của đơn vị.
Các thông tin đợc thu thập bằng cách thông qua nghiên cứu các văn bản, tài
liệu liên quan đến hoạt động của cơ quan đơn vị, thông qua trao đổi trực tiếp với
5

Lập kế hoạch
chi tiết
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
và loại hình kiểm toán của cuộc kiểm toán mà xác định cụ thể nội dung kiểm toán
và phơng pháp kiểm toán thích hợp.
2.3. Phạm vi kiểm toán
Tuỳ theo mục đích, yêu cầu của cuộc kiểm toán để xác định phạm vi, trọng
tâm, số lợng đơn vị đợc kiểm toán. Thời kỳ kiểm toán thực hiện theo quyết định
kiểm toán, số liệu kiểm toán đợc giới hạn trong các vấn đề có liên quan trớc và sau
thời kỳ kiểm toán.
2.4.Phơng pháp kiểm toán
Tuỳ theo đối tợng kiểm toán, loại hình kiểm toán và nội dung kiểm toán mà
lựa chọn các phơng pháp kiểm toán thích hợp: phơng pháp cân đối, phơng pháp
đối chiếu, phơng pháp kiểm kê, phơng pháp điều tra, chọn mẫu, phơng pháp thực
nghiệm, phơng pháp phân tích.
2.5. Thời gian kiểm toán
Dự kiến thời gian cần thiết cho cuọc kiểm toán từ khi bắt đầu đến khi kết
thúc kiểm toán.
2.6. Bố trí nhân sự
Lựa chọn kiểm toán viên có kiến thức, kinh nghiệm, bố trí lợng kiểm toán
viên cần thiết cho cuộc kiểm toán. Cử trởng đoàn, phó đoàn, số lợng tổ kiểm toán,
tổ trởng. Việc bố trí nhân sự phải căn cứ vào phạm vi, nội dung của cuộc kiểm
toán, phù hợp với trình độ, năng lực, sở trờng của từng ngời và phải đảm bảo
nguyên tắc độc lập, khách quan.
2.7. Phê chuẩn kế hoạch kiểm toán và ra quyết định kiểm toán
Kế hoạch kiểm toán kèm theo báo cáo kế hoạc khảo sát trình Tổng Kiểm
toán Nhà nớc phê duyệt. Tổng kiểm toán Nhà nớc ra quyết định kiểm toán và
quyết định thành lập đoàn kiểm toán.
3. Chuẩn bị điều kiện vật chất cho đoàn kiểm toán.
Chuẩn bị kinh phí và phơng tiện đi lại, làm việc. Tổ chức bồi dỡng nghiệp

Đánh giá tình hình lập và thực hiện dự toán Ngân sách Nhà nớc giao, mức
độ thực hiện, nguyên nhân tăng giảm, công tác lập và phân bổ dự toán thu Ngân
sách Nhà nớc
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Tính đúng đắn, hợp pháp của báo cáo quyết toán thu Ngân sách Nhà nớc do
cơ quan tài chính lập.
Thực hiện phân cấp quản lý và chấp hành tỷ lệ điều tiết giữa các cấp Ngân
sách theo đúng quy định của Luật Ngân sách Nhà nớc, kiểm tra hạch toán các
khoản thu theo mục lục Ngân sách Nhà nớc.
Hạch toán, theo dõi, báo cáo giải trình các khoản thu Ngân sách do cơ quan
tài chính quản lý : phí, lệ phí, nhân đóng góp, thu khác Ngân sách..
Xử lý các khoản tạm thu chờ xử lý, các khoản miễn giảm, hoàn thuế, ghi
thu, ghi chi của cơ quan tài chính.
Các văn bản quy định của các cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền liên quan
đến việc thực hiện và kết quả thu nộp Ngân sách Nhà nớc.
b. Phơng pháp thu thập bằng chứng kiểm toán.
Thu thập bằng chứng về tình hình thực hiện dự toán thu Ngân sách Nhà nớc.
Chú ý đến các yếu tố chủ quan( chỉ đạo sản xuất kinh doanh, hiệu quả hoạt động
của doanh nghiệp, chỉ đạo quản lý thu nộp) và khách quan (thiên tai, khó khăn,
thuận lợi, giá cả, chính sách của Nhà nớc thay đổi, các chỉ tiêu không giao..). xem
xét trình tự xây dựng dự toán từ cơ sở theo quy định của Luật Ngân sách, mức độ
bao quát của dự toán so với tiềm năng.
Kiểm tra tính đúng đắn và hợp pháp của báo cáo quyết toán thu Ngân sách,
việc tổng hợp quyết toán thu Ngân sách của cơ quan tài chính. Thu thập các bằng
chứng kiểm toán thông qua việc kiểm tra, phân tích, tổng hợp số liệu tại báo cáo
quyết toán của các đơn vị lập gửi cơ quan tài chính. Kiểm tra chọn mẫu một số
chứng từ thu của một số khoản thu lý. Kiểm tra xem xét nội dung chi tiết số d và
phát sinh của các khoản tạm thu, tạm giữ chờ xử lý. Kiểm tra việc theo dõi hạch
toán các khoản thu, các khoản ghi thu ghi chi, các khoản thu để ngoài Ngân sách

biểu báo cáo và cơ cấu tổ chức của bộ phận kế toán để đánh gía việc quản lý và
luân chuyển chứng từ của kho bạc Nhà nớc. Kiểm tra nội dung tài khoản kế toán
phản ánh thu Ngân sách Nhà nớc và số thu điều tiết cho mỗi cấp Ngân sách qua
các tài khoản thu Ngân sách trung ơng... Kiểm tra các tài khoản điều tiết thu
Ngân sách năm nay, năm trớc, năm sau... Kiểm tra bảng kê chứng từ thu, bảng kê
điều tiết thu Ngân sách cho mỗi cấp Ngân sách, sổ chi tiết thu Ngân sách Nhà nớc.
đánh giá tính trung thực hợp pháp của số liệu thu Ngân sách Nhà nớc trên địa bàn
và việc chấp hành tỷ lệ điều tiết giữa các cấp Ngân sách. Đối chiếu số liệu giữa
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
báo cáo quyết toán Ngân sách do kho bạc lập và báo cáo quyết toán do cơ quan tài
chính lập. Số liệu quyết toán phải khớp đúng về tổng số và các nội dung thu theo
mục lục Ngân sách Nhà nớc.
c) Các rủi ro kiểm toán.
Hạch toán sai nguồn thu giữa các cấp Ngân sách. Thực hiện sai tỷ lệ điều
tiết giữa các cấp Ngân sách. Hạch toán sai mục lục Ngân sách. Số liệu báo cáo
quyết toán do kho bạc Nhà nớc lập không khớp đúng với số liệu báo cáo quyết
toán do cơ quan tài chính lập.
Từ kết quả thu đợc, kiểm toán viên đa ra ý kiến và kiến nghị về tính đúng đắn
hợp pháp của số liệu báo cáo nhập quỹ Ngân sách tại kho bạc Nhà nớc, về việc thực
hiện tỷ lệ điều tiết, về công tác hạch toán và lập báo cáo quyết toán Ngân sách do kho
bạc Nhà nớc lập và báo cáo quyết toán do cơ quan tài chính lập.
1.3. Kiểm toán tại cơ quan thuế Nhà nớc.
a)Nội dung kiểm toán.
Xem xét chi tiết dự toán thu do cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền giao cho cơ
quan thuế. Trình tự xây dựng từ đơn vị cơ sở đến cơ quan tổng hợp theo quy định
của Luật Ngân sách Nhà nớc. Đánh giá nguyên nhân khách quan, chủ quan trong
việc thực hiện dự toán, phân tích các chỉ tiêu thu không đạt, các chỉ tiêu vợt cao so
với dự toán và một số chỉ tiêu thu trong dự toán không giao. đánh gía mức độ tăng
giảm so với dự toán. chú ý đến yếu tố chủ quan và khách quan.

nộp Ngân sách trái với quy định quản lý thu nộp Ngân sách. Không thực hiện
quyết toán thuế đầy đủ, bỏ sót nguồn thu, che giấu nguồn thu.
Kiểm toán viên đa ra ý kiến nhận xét và kiến nghị về việc thực hiện dự toán
của ngành thuế, công tác quản lý thu nộp và chấp hành các quy định của Pháp luật
đối với cơ quan thuế.
1.4. Kiểm toán việc thực hiện nghĩa vụ nộp Ngân sách Nhà nớc.
a) Nội dung kiểm toán:
Kiểm toán nộp Ngân sách Nhà nớc tại các đối tợng có nghĩa vụ thu nộp
Ngân sách chủ yếu là đối chiếu kiểm tra số liệu của cơ quan thuế với báo cáo
quyết toán thuế tại đơn vị đánh giá. Việc chấp hành các luật thuế, chế độ Nhà nớc
trong thực hiện nghĩa vụ thu nộp Ngân sách Nhà nớc. Đánh giá nợ đọng thuế,
miễn giảm thuế, hoàn thuế, khả năng thực hiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nớc.
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Thông qua đối tợng này đánh giá công tác quản lý xây dựng và bồi dỡng nguồn
thu của cơ quan thuế.
b) Phơng pháp thu thập bằng chứng.
Kiểm tra, xem xét báo cáo quyết toán thuế, báo cáo quyết toán tài chính cảu
các đối tợng nộp thuế, đối chiếu với biên bản quyết toán của cơ quan thuế.
Đối chiếu số liệu giữa quyết toán thuế của đối tợng nộp thuế với báo cáo
của cơ quan thuế về các chỉ tiêu nh: số phải nộp, số đã nộp, số còn phải nộp, số
tồn đọng, số đọng nghiệp vụ. Xác định nguyên nhân chênh lệch nếu có. đánh giá
việc thực hiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nớc của các đối tợng nộp thuế, công
tác quản lý của cơ quan thuế.
Kiểm tra việc chấp hành các luật thuế, chế độ thu nộp Ngân sách Nhà nớc,
pháp lệnh kế toán thống kê, chế độ hạch toán kế toán của các đối tợng nộp thuế.
Thu thập các số liệu thống kê nh: số liệu về nhà đất, diện tích đất, sản lợng
thóc, số hộ kinh doanh... để có cơ sở đánh giá thất thu Ngân sách về diện không t-
ơng ứng với từng sắc thuế.
Điều tra thu thập các số liệu về giá cả, doanh số , diện hộ để có bằng chứng

Trình tự xây dựng và thực hiện dự toán chi Ngân sách Nhà nớc, mức độ sát
thực của lập và phân bổ dự toán chi Ngân sách Nhà nớc, tình hình thực hiện dự
toán chi Ngân sách Nhà nớc, các nguyên nhân khách quan , chủ quan ảnh hởng
đến thực hiện dự toán chi Ngân sách Nhà nớc.
Việc chấp hành Luật Ngân sách Nhà nớc trong quản lý điều hành Ngân sách
Nhà nớc, các chính sách chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi Ngân sách Nhà nớc.
Tính đúng đắn, hợp pháp của số liệu báo cáo quyết toán chi Ngân sách Nhà n-
ớc, các khoản chi của Ngân sách Nhà nớc phải đợc phản ánh trong quyết toán chi
Ngân sách Nhà nớc. Công tác xét duyệt tổng hợp quyết toán Ngân sách Nhà nớc
của cơ quan tài chính; số liệu quyết toán chi Ngân sách Nhà nớc phải đợc đối
chiếu với kho bạc Nhà nớc, yêu cầu phải đảm bảo khớp đúng, nếu có chênh lệch
phải giải thích nguyên nhân.
Kiểm toán viên phải thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán tổng hợp chi
Ngân sách Nhà nớc tại các cơ quan quản lý tài chính tổng hợp, báo cáo quyết toán
của các đơn vị thụ hởng Ngân sách Nhà nớc, quyết toán chi của Ngân sách cáp dới
14

Trích đoạn Kết thúc kiểm toán:

---